Kiracı Evcil Hayvan Besleyebilir mi? Ev Sahibi Ne Yapabilir?

Kiraladığı evde bir kedi ya da köpekle yaşamak isteyen pek çok kiracı, başına bir sorun gelip gelmeyeceğini merak eder. Kiracı evcil hayvan hakkı konusu, son yıllarda ev sahipleri ile kiracılar arasındaki en sık uyuşmazlık başlıklarından biri haline gelmiştir. Türk hukukunda kiracının evde evcil hayvan beslemesini doğrudan yasaklayan tek bir madde yoktur; ancak bu hak da sınırsız değildir. Mesele; kira sözleşmesi, apartman veya site yönetim planı ve kiracının komşulara karşı yükümlülükleri çerçevesinde değerlendirilir. Bu yazıda kiracının evcil hayvan besleyip besleyemeyeceğini, ev sahibinin ve site yönetiminin hangi adımları atabileceğini ve tarafların haklarını somut biçimde açıklıyoruz.

Kiracı Evcil Hayvan Besleyebilir mi? Yasal Çerçeve

Türk Borçlar Kanunu (TBK), kiracının evde evcil hayvan beslemesini yasaklayan açık bir hüküm içermez. Yani kural olarak kiracının evinde kedi, köpek, kuş veya benzeri bir evcil hayvan beslemesi, başlı başına bir hukuka aykırılık değildir.

Buna karşılık kiracı evcil hayvan hakkı tamamen sınırsız da kabul edilemez. Bu hakkın çerçevesini üç temel kaynak belirler:

• Kira sözleşmesi: Taraflar arasında imzalanan sözleşmede evcil hayvan beslemeye ilişkin bir hüküm bulunup bulunmadığı.
• Yönetim planı: Apartman veya sitenin Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca hazırlanan yönetim planında evcil hayvan yasağı olup olmadığı.
• Komşuluk ilişkileri: Beslenen hayvanın diğer sakinlere somut bir rahatsızlık verip vermediği ve evin özenle kullanılıp kullanılmadığı.

Bu üç ölçüt birlikte değerlendirildiğinde, çoğu durumda kiracının zararsız bir evcil hayvanı beslemesi hukuken korunur. Sorun, hayvanın gürültü, koku, kirlilik ya da güvenlik tehdidi gibi somut bir rahatsızlık kaynağı haline gelmesiyle başlar.

Kira Sözleşmesinde Evcil Hayvan Yasağı Geçerli mi?

Uygulamada bazı ev sahipleri, sözleşmeye “kiracı evde evcil hayvan besleyemez” şeklinde bir madde ekler. Peki bu madde her durumda bağlayıcı mıdır?

Kira sözleşmesi serbestçe düzenlenebilir; ancak bu serbesti sınırsız değildir. Sözleşmenin matbu (önceden hazırlanmış, tek tip) metinlerle imzalandığı hallerde, bu tür kayıtlar TBK’nın genel işlem koşullarına ilişkin hükümleri (TBK m. 20-25) ve dürüstlük kuralı çerçevesinde denetlenebilir. Kiracının menfaatini ölçüsüz biçimde zedeleyen, dürüstlük kuralına aykırı koşullar geçersiz sayılabilir.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Sözleşmede genel bir yasak maddesi bulunsa bile, hayvan somut bir zarar veya rahatsızlık yaratmıyorsa bu madde tek başına otomatik bir tahliye sebebi oluşturmayabilir. Tersine, hayvanın evi tahrip ettiği ya da komşuları rahatsız ettiği ispatlanırsa, sözleşmedeki açık yasak, ev sahibinin elini hukuki olarak güçlendirir.

Bu nedenle hem ev sahibi hem kiracı için en sağlıklı yol, evcil hayvan konusunu sözleşmeyi imzalamadan önce açıkça konuşmak ve yazılı hale getirmektir. Kira sözleşmesi hazırlanırken dikkat edilmesi gereken diğer hususlar için yabancı uyruklu kiracılara yönelik kira sözleşmesi hazırlanırken dikkat edilmesi gerekenler başlıklı yazımız da yol gösterici olabilir.

Sözleşmede Yasak Yoksa Ne Olur?

Sözleşmede evcil hayvana ilişkin hiçbir kayıt yoksa, kiracının bu konudaki hareket alanı genişler. Bu durumda ev sahibinin yapabileceği, ancak hayvanın somut bir rahatsızlık veya hor kullanma doğurduğunu ileri sürmek ve bunu ispatlamaktır. Salt “ben istemiyorum” demek, kiracının evcil hayvanını uzaklaştırmaya yetmez.

Yönetim Planında Evcil Hayvan Yasağı (Kat Mülkiyeti Kanunu)

Apartman ve sitelerde evcil hayvan beslenmesi konusundaki en belirleyici ve en bağlayıcı düzenleme yönetim planıdır. Yönetim planı, bağımsız bölüm sayısı iki ve daha fazla olan taşınmazlar için zorunlu olarak hazırlanan ve tapuya ibraz edilen, adeta “apartmanın anayasası” niteliğinde bir belgedir.

Kat Mülkiyeti Kanunu’nun (KMK) 28. maddesi uyarınca yönetim planı; ana taşınmazın yönetim tarzını, kullanma maksat ve şeklini düzenler ve sadece kat maliklerini değil, onların haleflerini ve kiracılarını da bağlar. Yani bir kiracı, taşındığı binanın yönetim planındaki kurallara uymakla yükümlüdür.

Bunun pratik sonucu şudur:

• Yönetim planında açık bir evcil hayvan yasağı varsa, bu yasak kiracıyı da bağlar. Bu durumda evcil hayvanın boyutuna veya cinsine bakılmaksızın, planındaki yasağa aykırılık ileri sürülerek hukuki süreç başlatılabilir.
• Yönetim planında böyle bir yasak yoksa, kiracı olmak ile malik olmak arasında bir fark doğmaz; kiracı da malik gibi evinde evcil hayvan besleyebilir.

Öte yandan öğretide ve uygulamada, yönetim planındaki genel bir yasağın her koşulda mutlak biçimde uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Bir görüşe göre yasak, planda açıkça yer aldığı sürece bağlayıcıdır ve hayvanın zararsızlığı bu sonucu değiştirmez. Bir başka görüşe göre ise, kimseyi rahatsız etmeyen, ortak alanlara taşmayan küçük ve zararsız bir hayvan bakımından mutlak yasak, ölçülülük ve dürüstlük ilkeleriyle bağdaşmayabilir. Bu nedenle her somut olay kendi şartları içinde değerlendirilir.

Yönetim Planındaki Evcil Hayvan Yasağı Nasıl Kaldırılır?

Yönetim planı, kat maliklerinin ortak iradesiyle oluşturulur ve değiştirilir. Mevcut bir yasağın kaldırılması ya da plana yeni bir yasak eklenmesi, tüm kat maliklerinin beşte dört (4/5) çoğunluğunun kararıyla mümkündür. Bu da olağan değil, çoğunlukla olağanüstü bir kat malikleri kurulu toplantısını gerektirir.

Bu yüksek nisap, yönetim planındaki kuralların kolayca değiştirilemeyeceğini gösterir. Dolayısıyla evcil hayvan beslemeyi düşünen bir kiracının, taşınmadan önce binanın yönetim planını incelemesi son derece önemlidir.

Genel Kurul veya Yönetim Kurulu Kararı Yasağı Kaldırabilir mi?

Hayır. Burada sık yapılan bir hata, kat malikleri kurulu kararı (genel kurul) ya da yönetim kurulu kararı ile evcil hayvana müdahale edilebileceğinin sanılmasıdır. Yönetim planında açık bir yasak yokken alınan bir genel kurul ya da yönetim kararı, tek başına bir kiracının ya da malikin evindeki hayvanı uzaklaştırmaya yetmez. Belirleyici olan, yönetim planının kendisidir.

TBK m. 316 — Kiracının Özenle Kullanma ve Komşulara Saygı Borcu

Konunun kalbinde yer alan hüküm, Türk Borçlar Kanunu’nun 316. maddesidir. Bu maddeye göre kiracı; kiralananı sözleşmeye uygun olarak özenle kullanmak ve kiralananın bulunduğu taşınmazda oturanlar ile komşulara gerekli saygıyı göstermekle yükümlüdür.

Evcil hayvan açısından bu yükümlülük iki yönlüdür:

• Özenle kullanma: Hayvanın kapıları, parkeleri, duvarları tahrip etmesi, evin olağan kullanımın ötesinde yıpranmasına yol açması, bu borca aykırılık oluşturabilir.
• Komşulara saygı: Sürekli havlama veya uluma kaynaklı gürültü, ortak alanlara taşan koku ve kirlilik, komşularda haklı korku yaratan saldırgan davranışlar, komşuluk yükümlülüğünün ihlali sayılabilir.

Önemli olan, evcil hayvanın varlığı değil, somut bir rahatsızlık veya zarar doğurup doğurmadığıdır. Kimseyi rahatsız etmeyen, eve zarar vermeyen bir hayvan, kural olarak bu yükümlülüğe aykırılık oluşturmaz. Buna karşılık aynı maddenin sağladığı koruma, rahatsızlık somut delillerle ispatlandığında ev sahibinin lehine işler.

Ev Sahibi Ne Yapabilir? Hukuki Yol Haritası

Kiracının evcil hayvanından rahatsız olan ya da sözleşmeye/yönetim planına aykırılık olduğunu düşünen bir ev sahibinin atabileceği adımlar bellidir. Burada en kritik nokta şudur: Ev sahibi kendiliğinden harekete geçemez; evcil hayvanı zorla uzaklaştıramaz, kilidi değiştiremez, kiracıyı fiilen evden çıkaramaz. Tüm bu adımlar ancak hukuki süreç içinde, sonuçta da mahkeme kararıyla mümkündür.

1. Yazılı İhtar Gönderme

Kiracının özenle kullanma ve komşulara saygı borcuna aykırı davrandığını düşünen ev sahibi, öncelikle yazılı bir ihtar göndermelidir. TBK m. 316 uyarınca, konut ve çatılı işyeri kiralarında ev sahibinin, kiracıya en az otuz günlük bir süre vererek aykırılığın giderilmesini istemesi gerekir. İhtarda hangi davranışın hangi yükümlülüğü ihlal ettiği somut biçimde belirtilmelidir.

Bu ihtar genellikle noter aracılığıyla gönderilir; çünkü ileride açılacak bir davada ispat açısından noter ihtarı güçlü bir delildir.

2. Sözleşmenin Feshi ve Tahliye Davası

Kiracı, verilen süre içinde aykırılığı gidermezse (örneğin rahatsızlık devam ederse), ev sahibi sözleşmeyi feshederek tahliye davası açabilir. Kiralananın kiracının kasten ağır bir zarara uğratması gibi istisnai hallerde ise, bu sürenin verilmesine dahi gerek kalmadan fesih mümkün olabilir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, tahliye davasının sonucunun somut olaya ve ispata bağlı olmasıdır. Mahkeme; hayvanın gerçekten bir rahatsızlık veya zarar kaynağı olup olmadığını, ihtarın usulüne uygun gönderilip gönderilmediğini ve yönetim planı ile sözleşme hükümlerini birlikte değerlendirir. Bu sürecin ne kadar sürebileceği konusunda tahliye davaları ne kadar sürer başlıklı yazımız fikir verebilir.

3. Tahliye Sebeplerinin Sınırlı Olduğunu Unutmamak

Konut ve çatılı işyeri kiralarında ev sahibinin kiracıyı çıkarabileceği sebepler kanunda sınırlı sayıda belirlenmiştir. “Evde evcil hayvan var” demek, başlı başına ve otomatik bir tahliye sebebi değildir. Ev sahibinin dayanması gereken hukuki temel, kiracının özenle kullanma ve komşulara saygı borcuna aykırılığı ya da sözleşme/yönetim planı hükümlerinin somut ihlalidir. Bu da ispat yükünü ev sahibine yükler.

Komşular ve Site Yönetimi Ne Yapabilir?

Rahatsızlık verdiği iddia edilen evcil hayvana yalnızca ev sahibi değil, diğer kat malikleri ve site yönetimi de hukuki yollarla itiraz edebilir.

Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. maddesi; kat maliklerinin ve bağımsız bölümde oturanların, birbirini rahatsız etmemek, yönetim planı hükümlerine ve komşuluk hukuku kurallarına uymakla yükümlü olduğunu düzenler. Buna göre:

• Yönetim planında yasak varsa, plana aykırılık nedeniyle, hayvanın bağımsız bölümden uzaklaştırılması için hukuki süreç işletilebilir.
• Yönetim planında yasak yoksa, komşuların, beslenen hayvanın kendilerine somut bir rahatsızlık verdiğini ispat etmesi gerekir. Sadece imza toplamak veya şikayet etmek tek başına yeterli değildir.

Ayrıca saldırgan ve tehlikeli bir hayvanın ortak alanlarda kontrolsüz biçimde dolaştırılması gibi hallerde, komşuluk hukukuna aykırılığın yanı sıra, kişilerin güvenliğini tehdit eden durumlar bakımından ayrı hukuki ve cezai sorumluluklar da gündeme gelebilir. Burada da hayvanın uzaklaştırılması, ancak yetkili merciin ya da mahkemenin kararıyla mümkündür; hiç kimse kendiliğinden bir hayvana zarar veremez veya onu zorla alıp götüremez.

Kiracı Olarak Haklarınızı Nasıl Korursunuz?

Evcil hayvanıyla huzurlu bir şekilde yaşamak isteyen bir kiracı, baştan atacağı birkaç adımla ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne büyük ölçüde geçebilir:

• Taşınmadan önce yönetim planını inceleyin. Yönetim planı, tapu sicil müdürlükleri ya da yönetim aracılığıyla incelenebilir. Açık bir evcil hayvan yasağı olup olmadığını öğrenmek, en kritik adımdır.
• Kira sözleşmesini dikkatle okuyun. Sözleşmede evcil hayvana ilişkin bir hüküm varsa, imza atmadan önce bunu ev sahibiyle netleştirin. Mümkünse mutabakatı yazılı hale getirin.
• Komşuluk yükümlülüklerinize özen gösterin. Hayvanınızın gürültü, koku ve ortak alan kirliliği gibi sorunlara yol açmaması, hem komşuluk ilişkilerinizi hem de hukuki konumunuzu güçlendirir.
• Evi özenle kullanın. Hayvan kaynaklı tahribatı önlemek, hem depozitonuzu hem de TBK m. 316 karşısındaki konumunuzu korur.
• Belge ve kayıt tutun. Bir uyuşmazlık doğarsa, hayvanınızın kimseyi rahatsız etmediğini gösteren kayıtlar (komşu beyanları, aşı karneleri, düzenli bakım belgeleri) lehinize delil olabilir.

Bu adımlar, kiracı evcil hayvan hakkı bakımından sizi hem hukuken hem de fiilen güçlü bir konuma taşır.

Evcil Hayvan Türü ve Boyutu Fark Eder mi?

Sık sorulan bir başka soru, hayvanın türünün veya boyutunun belirleyici olup olmadığıdır. Türk hukukunda “küçük hayvanlar serbesttir, büyük hayvanlar yasaktır” şeklinde kategorik ve kesin bir kural bulunmamaktadır. Belirleyici olan boyut değil, somut etkidir.

Küçük bir kuş da sürekli gürültü kaynağı olabilir; iyi eğitimli büyük bir köpek ise hiçbir rahatsızlık yaratmayabilir. Bu nedenle her olay; hayvanın komşulara verdiği somut rahatsızlık, eve verdiği zarar, yönetim planı ve sözleşme hükümleri birlikte değerlendirilerek sonuca bağlanır. Yine de yönetim planında türden bağımsız genel bir yasak varsa, bu yasak tartışmanın merkezine yerleşir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ev sahibi, sözleşmede yasak olmasa da evcil hayvanımı çıkarttırabilir mi?

Tek başına “istemiyorum” demesi yeterli değildir. Ev sahibinin, hayvanın komşulara somut rahatsızlık verdiğini veya evi hor kullandığını ispatlaması, usulüne uygun ihtar çekmesi ve gerekirse tahliye davası açması gerekir. Karar mahkemeye aittir; ev sahibi kendiliğinden hayvanı uzaklaştıramaz.

Yönetim planında evcil hayvan yasağı varsa kiracı yine de besleyebilir mi?

Yönetim planı kiracıyı da bağlar. Planında açık bir yasak varsa, bu yasağa dayanılarak hukuki süreç başlatılabilir. Bu nedenle taşınmadan önce yönetim planının incelenmesi büyük önem taşır.

Komşular şikayet ederse evcil hayvanım hemen uzaklaştırılır mı?

Hayır. Şikayet ya da imza toplanması tek başına bir sonuç doğurmaz. Hayvanın somut bir rahatsızlık kaynağı olduğunun ispatı ve hukuki sürecin işletilmesi gerekir. Uzaklaştırma ancak mahkeme kararıyla mümkündür.

Apartman genel kurulu karar alarak evcil hayvanları yasaklayabilir mi?

Genel kurul ya da yönetim kurulu kararıyla, yönetim planında olmayan bir yasak fiilen uygulanamaz.

Evcil hayvanım yüzünden depozitomu kaybeder miyim?

Hayvanın eve verdiği olağan kullanım dışı zararlar (çizikler, tahribat, koku gibi) depozitodan karşılanabilir. Olağan yıpranma kapsamındaki durumlar ise depozitodan kesilemez. Bu yüzden taşınma sırasında evin durumunu kayıt altına almak yararlıdır.

Kira sözleşmesindeki evcil hayvan yasağı her zaman geçerli midir?

Her zaman değil. Özellikle matbu sözleşmelerdeki bu tür kayıtlar, genel işlem koşulları ve dürüstlük kuralı çerçevesinde denetlenebilir. Somut bir rahatsızlık ya da zarar yoksa, salt yasak maddesi tek başına otomatik tahliye sonucu doğurmayabilir.

Sonuç: Kiracı Evcil Hayvan Hakkını Bilmek Uyuşmazlıkları Önler

Türk hukukunda kiracının evde evcil hayvan beslemesini doğrudan yasaklayan bir hüküm yoktur; bu nedenle kiracı evcil hayvan hakkı kural olarak korunur. Ancak bu hak; kira sözleşmesi, yönetim planı ve kiracının komşulara saygı ile özenle kullanma yükümlülükleri (TBK m. 316) çerçevesinde sınırlanabilir.

Belirleyici ölçüt, hayvanın varlığı değil, somut bir rahatsızlık veya zarar doğurup doğurmadığıdır. Yönetim planında açık bir yasak varsa, bu düzenleme kiracıyı da bağlar ve tartışmanın merkezine yerleşir. Ev sahibi ise hiçbir koşulda kendiliğinden harekete geçemez; yapması gereken, yazılı ihtar çekmek ve gerekirse tahliye davası açarak süreci mahkemeye taşımaktır.

Hem ev sahipleri hem de kiracılar için en sağlıklı yol; evcil hayvan konusunu daha sözleşme aşamasında açıkça konuşmak, yönetim planını incelemek ve komşuluk kurallarına özen göstermektir. Bu sayede tarafların hakları korunur ve gereksiz tahliye uyuşmazlıkları büyük ölçüde önlenmiş olur.

Yazar: Av. Efehan Mihai Erginer – İzmir Barosu Sicil No: 20373

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliği taşımamaktadır. Her hukuki uyuşmazlık kendi somut şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak adına sürecinizi uzman bir avukatla yürütmeniz tavsiye edilir.