EYT Kapsamında Emeklilik Nedeniyle Fesih ve İşçi Hakları

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin yürürlüğe girmesiyle birlikte, milyonlarca çalışan için emeklilik hayali gerçeğe dönüşmüştür. Ancak bu süreç, sadece Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile yürütülen bir işlem olmaktan öte, işçi ve işveren arasındaki hukuki ilişkiyi de doğrudan etkilemektedir. Özellikle EYT kapsamında emeklilik nedeniyle fesih işlemleri, işçi haklarının korunması ve kıdem tazminatı sürecinin doğru yönetilmesi açısından büyük önem taşır.

Çalışanların emekliliğe hak kazanması, iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshetme ve yasal haklarını talep etme imkânı sunar. Bu makalede, EYT süreciyle emekli olacak işçilerin çıkış işlemlerini nasıl yapması gerektiği, SGK başvuru adımları, tazminat hakları ve emeklilik sonrası çalışma durumları hukuki bir perspektifle incelenmektedir.

EYT ile Emekliliğe Hak Kazanma ve SGK Başvuru Süreci

EYT düzenlemesinden yararlanarak emekli olabilmek için temel şart, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişinin bulunmasıdır. Bu tarihten önce sigortalı olanlar, yaş şartı aranmaksızın, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarını doldurduklarında emekliliğe hak kazanırlar. Sürecin hukuki ve resmi olarak başlatılabilmesi için ilk adım, işçinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Kurumu’na veya e-Devlet sistemi üzerinden başvuru yapmasıdır.

SGK başvuru süreci, işçinin prim günlerini ve hizmet dökümünü kontrol etmesiyle başlar. Şartları sağlayan çalışan, SGK’dan “Emekli Olur” (Kıdem Tazminatına Esas) yazısı almalıdır. Bu resmi belge, işçinin kanunen emeklilik şartlarını taşıdığını işverene ispatlamasını sağlar. Belge alınmadan işverene yapılacak fesih bildirimleri, hukuki uyuşmazlıklara yol açabileceği için bu adımın atlanmaması gerekmektedir.

Emeklilik Nedeniyle İş Sözleşmesinin Feshi Usulü

İşçinin SGK’dan aldığı belgeyle birlikte işverene başvurması, EYT kapsamında emeklilik nedeniyle fesih sürecinin fiili başlangıcıdır. İşçi, iş sözleşmesini 1475 sayılı (eski) İş Kanunu’nun halen yürürlükte olan 14. maddesine dayanarak “yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla” feshettiğini işverene yazılı olarak bildirmelidir.

Bu fesih türünde işçinin ihbar süresi (bildirim öneli) verme zorunluluğu yoktur. İşçi, dilekçesini ve SGK yazısını işverene sunduğu gün itibarıyla işten ayrılabilir. İşveren ise çıkış kodunu SGK işten ayrılış bildirgesinde “08 – Emeklilik (Yaşlılık) veya Toptan Ödeme” kodu ile bildirmekle yükümlüdür. Çıkış kodunun yanlış bildirilmesi, işçinin emeklilik maaşının bağlanmasını geciktirebilir veya engelleyebilir.

Emeklilik Sebebiyle Ayrılan İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı

Emeklilik, işçiye kıdem tazminatı hakkı kazandıran en temel yasal gerekçelerden biridir. Emeklilik sebebiyle ayrılan işçinin kıdem tazminatı hakkı elde edebilmesi için, o işverene ait işyerinde en az bir tam yıl çalışmış olması şarttır. Bir yıllık süre dolmuşsa işçi, çalıştığı her tam yıl için bir aylık (30 günlük) giydirilmiş brüt ücreti tutarında tazminata hak kazanır.

Giydirilmiş brüt ücret hesaplanırken, işçinin çıplak maaşına ek olarak kendisine sağlanan yol, yemek, ikramiye, düzenli prim gibi süreklilik arz eden tüm yan haklar da eklenir. Kıdem tazminatının kural olarak iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte, nakden ve tek seferde peşin olarak ödenmesi gerekir. İşverenin tazminatı taksitler halinde ödemesi, ancak işçinin buna özgür iradesiyle yazılı olarak onay vermesi halinde mümkündür.

İşverene Verilecek Emeklilik ve Tazminat Talep Dilekçesi Örneği

Emeklilik nedeniyle işten ayrılış sürecinin şeffaf ve kanıtlabilir olması için işverene verilecek dilekçenin yazılı olması şarttır. Aşağıda, bilgilendirme amaçlı hazırlanan standart bir işten ayrılma dilekçesi örneği yer almaktadır:

[İşveren/Şirket Unvanı]’ne,

Kurumunuzda [İşe Başlama Tarihi] tarihinden bu yana [Göreviniz/Unvanınız] pozisyonunda çalışmaktayım.

Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatı kapsamında emekliliğe hak kazanmış bulunmaktayım. Ek’te sunduğum SGK “Emekli Olur” yazısına istinaden, iş sözleşmemi 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi gereğince emeklilik nedeniyle feshediyorum.

Emeklilik işlemlerimin başlatılması için çıkış işlemlerimin “08” numaralı SGK çıkış kodu ile yapılmasını; içeride bulunan kıdem tazminatımın, kullanmadığım yıllık izin ücretlerimin ve diğer tüm yasal alacaklarımın hesaplanarak tarafıma ödenmesini talep ederim.

Saygılarımla,

Tarih: Ad Soyad: TC Kimlik No: İmza:

Ek: SGK’dan alınan Kıdem Tazminatına Esas / Emekli Olur yazısı.

Emekli Olduktan Sonra Aynı İşyerinde Çalışmaya Devam Etmek

Uygulamada sıkça karşılaşılan durumlardan biri de işçinin emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışmaya devam etmesidir. EYT ile emekli olan bir işçi, işverenin de rızası olması kaydıyla çalışmasını sürdürebilir. Bu durumda işveren, işçinin emeklilik çıkışını yaptıktan sonra tekrar işe giriş bildirgesini “Sosyal Güvenlik Destek Primi” (SGDP) kapsamında SGK’ya bildirmelidir.

SGDP kapsamında çalışan işçi, hem SGK’dan emekli maaşını kesintisiz olarak almaya devam eder hem de işverenden aylık maaşını alır. İşçi emekli olup tazminatını sıfırlayarak alıp tekrar çalışmaya başlarsa, kıdem süresi yeniden başlar. Ancak işveren kıdem tazminatını ödemez ve işçi aynı şartlarda çalışmaya devam ederse, ileride iş sözleşmesi tamamen sona erdiğinde kıdem tazminatı hesabı işçinin ilk işe giriş tarihi esas alınarak tüm süre üzerinden hesaplanır.