Anonim Şirketlerde Genel Kurulda Gündem
Anonim şirketler, Türk ticaret hayatının en yaygın ve muteber sermaye şirketi türlerinden biridir. Bu şirketlerin en üst karar organı olan genel kurul, pay sahiplerinin şirket yönetimine katıldığı, haklarını kullandığı ve şirketin geleceğine yön veren stratejik kararları aldığı demokratik bir platformdur. Genel kurul toplantılarının hukuka uygun, şeffaf ve öngörülebilir bir zeminde yürütülmesinin temel taşı ise “gündem”dir. Gündem, toplantının yol haritası olup, hem pay sahiplerinin haklarını koruyan bir güvence mekanizması hem de toplantı düzeninin teminatıdır.
Yazı İçeriği
Gündemin Tanımı Ve Hukuki Niteliği
Hukuki bir perspektiften gündem, genel kurul toplantısında görüşülecek ve karara bağlanacak konuların sıralı ve açık bir listesidir. Gündem, genel kurulu toplantıya çağıran organ tarafından, ki bu kural olarak yönetim kuruludur, belirlenir. TTK m. 413/1 uyarınca gündemin belirlenmesi, çağrıyı yapanın yetki ve sorumluluğundadır.
Gündemin temel işlevi, pay sahiplerini toplantıda müzakere edilecek konular hakkında önceden bilgilendirerek hazırlık yapmalarına, lehte ve aleyhte görüşlerini oluşturmalarına ve oy haklarını bilinçli bir şekilde kullanmalarına olanak tanımaktır. Bu nedenle, gündemde yer almayan bir konunun genel kurulda görüşülüp karara bağlanması, “gündeme bağlılık ilkesi” gereğince kural olarak mümkün değildir.
Olağan Genel Kurul Toplantısı Ve Zorunlu Gündem Maddeleri
TTK m. 409, olağan genel kurulun her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılmasını amirdir. Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmelik’in 13. maddesi, olağan genel kurul toplantısı gündeminde bulunması gereken asgari unsurları şu şekilde sıralamıştır:
Açılış Ve Toplantı Başkanlığının Oluşturulması: Toplantının usulüne uygun olarak başlatılması ve yönetilmesi için bir başkan ve gerekirse kâtip üyelerin seçimi.
Yönetim Kurulunca Hazırlanan Yıllık Faaliyet Raporunun Okunması Ve Müzakeresi: Şirketin geçmiş faaliyet dönemine ait performansının pay sahiplerinin bilgisine sunulması.
Denetçi Raporlarının Okunması: Bağımsız denetçinin veya denetçilerin mali tablolara ilişkin görüşlerinin okunması.
Finansal Tabloların (Bilanço Ve Gelir Tablosu) Okunması, Müzakeresi Ve Tasdiki: Şirketin mali durumunun en önemli göstergeleri olan tabloların onaylanması.
Yönetim Kurulu Üyelerinin İbrası: Pay sahiplerinin, yönetim kurulu üyelerini geçmiş faaliyet dönemindeki işlem ve kararlarından dolayı aklaması.
Kârın Kullanım Şeklinin, Dağıtılacak Kâr Ve Kazanç Payları Oranlarının Belirlenmesi: Faaliyet dönemi sonunda elde edilen kârın akıbeti hakkında karar verilmesi.
Yönetim Kurulu Üyelerinin Ücretleri İle Huzur Hakkı, İkramiye Ve Prim Gibi Hakların Belirlenmesi: Yönetim organının mali haklarının tespiti.
Süresi Dolan Yönetim Kurulu Üyelerinin Seçilmesi, görevden alma ve yeni üye seçimi.
Bu maddeler, her olağan genel kurul gündeminin olmazsa olmazlarıdır.
Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı Gündemi
Olağanüstü genel kurul, kanunda belirtilen zorunlu ve ivedi sebeplerin ortaya çıkması halinde veya şirket için gerekli görülen herhangi bir zamanda toplanır. Olağan genel kuruldan farklı olarak, olağanüstü genel kurulun kanunla belirlenmiş standart bir gündemi yoktur. Toplantının gündemini, toplantıyı zorunlu kılan sebepler oluşturur. Sermaye artırımı, esas sözleşme değişikliği, birleşme, bölünme veya tür değiştirme gibi konular, olağanüstü genel kurul gündeminin tipik örnekleridir.
Gündeme Bağlılık İlkesi Ve Önemi
TTK m. 413/2’de düzenlenen “gündeme bağlılık ilkesi”, şirketler hukukunun temel prensiplerindendir. Bu ilkeye göre, gündemde bulunmayan konular genel kurulda müzakere edilemez ve karara bağlanamaz. Bu kuralın amacı, pay sahiplerini toplantı sırasında aniden ortaya atılacak bir konuyla (oldu bitti ile) karşı karşıya bırakmamak ve genel kurul kararlarının şeffaflığını sağlamaktır. Pay sahibi, gündemi inceleyerek toplantıya katılıp katılmamaya, katılırsa hangi konularda nasıl bir tavır sergileyeceğine karar verir.
Gündeme Bağlılık İlkesinin İstisnaları
Türk Ticaret Kanunu, gündeme bağlılık ilkesinin katı uygulamasının yaratabileceği sakıncaları öngörerek bazı istisnalar tanımıştır. Bu istisnalar, kanunda sınırlı sayıda belirtilmiştir ve genişletilemez:
Haklı Sebeple Yönetim Kurulu Üyesinin Azli: TTK m. 364 uyarınca, haklı bir sebebin varlığı halinde, konu gündemde olmasa dahi yönetim kurulu üyesi genel kurul kararıyla her zaman görevden alınabilir.
Özel Denetçi Tayini: Pay sahipleri, belirli olayların aydınlatılması amacıyla, gündemde olmasa bile özel denetçi atanmasını talep edebilir (TTK m. 438).
Finansal Tabloların Müzakeresinin Ertelenmesi: Azlık pay sahipleri, finansal tabloların ve bağlantılı konuların görüşülmesinin bir ay sonraya ertelenmesini talep edebilir (TTK m. 420).
Oybirliğiyle Gündeme Madde Eklenmesi: Toplantıda hazır bulunan pay sahiplerinin tamamının onayı ile gündeme yeni bir madde eklenebilir.
Pay Sahiplerinin Gündeme Madde Ekleme Hakkı (Azlık Hakları)
Şirket demokrasisinin önemli bir yansıması olarak, kanun koyucu azlık pay sahiplerine gündemi etkileme imkanı tanımıştır. Sermayenin en az yirmide birini (halka açık olmayan şirketlerde) oluşturan pay sahipleri, yönetim kurulundan, görüşülmesini istedikleri konuları genel kurul gündemine eklemesini talep edebilirler.
Bu hakkın kullanım süreci şu şekildedir:
Talep: Azlık pay sahipleri, taleplerini gerekçeleriyle birlikte noter aracılığıyla yönetim kuruluna iletmelidir.
Süre: Gündeme madde eklenmesi talebi, genel kurul çağrı ilanının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde (TTSG) yayımlanmasına ilişkin ilan ücretinin yatırılması tarihinden önce yönetim kuruluna ulaşmalıdır.
Yönetim Kurulunun Tutumu: Yönetim kurulu bu talebi kabul ederek gündeme ekleyebilir.
Red veya Cevapsız Bırakma: Yönetim kurulunun talebi reddetmesi veya yedi iş günü içinde olumlu cevap vermemesi halinde, azlık pay sahipleri şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi’ne başvurarak gündeme madde eklenmesini talep edebilirler.
Gündemin İlanı Ve Pay Sahiplerine Bildirimi
Gündem, genel kurul toplantı ilanında açıkça belirtilmelidir. “Gereği düşünülecek diğer konular” gibi muğlak ifadelere gündemde yer verilemez. TTK m. 414 uyarınca genel kurul çağrısı; esas sözleşmede belirtilen şekilde, şirketin internet sitesinde ve TTSG’de yayımlanan ilanla yapılır. Bu çağrı, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere, toplantı tarihinden en az iki hafta önce yapılmalıdır.
Gündeme Aykırılığın Yaptırımı: Genel Kurul Kararlarının İptali
Usulüne uygun şekilde belirlenip ilan edilmeyen bir gündemle toplanan genel kurul veya gündemde yer almayan bir konuda alınan karar, hukuki açıdan sakattır. Gündeme bağlılık ilkesine aykırı olarak alınan genel kurul kararları, butlan (yokluk) veya iptal yaptırımıyla karşı karşıya kalır.
TTK m. 445 uyarınca;
Toplantıda hazır bulunan ve karara olumsuz oy verip bu muhalefetini tutanağa geçirten,
Toplantıda hazır bulunsun veya bulunmasın, oy versin veya vermesin, çağrının usulsüz yapıldığını iddia eden,
Yönetim kurulu
üyeleri, kararın ilanından itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi’nde genel kurul kararının iptali davası açabilir.
Av. Efehan Mihai ERGİNER
