Erkek Boşanma Davası Açarsa Kadının Hakları Nelerdir?

Boşanma süreci, her iki taraf için de hukuki ve psikolojik açıdan yıpratıcı olabilen zorlu bir dönemdir. Uygulamada, boşanma davasını ilk kimin açtığının davanın sonucunu veya tarafların haklarını doğrudan etkilediğine dair yaygın ancak yanlış bir inanış bulunmaktadır. Özellikle erkek boşanma davası açarsa kadının hakları konusunda bilgi kirliliği oldukça fazladır. Davayı erkeğin (kocanın) açması, kadının kanundan doğan haklarını hiçbir şekilde ortadan kaldırmaz veya azaltmaz.

Türk Medeni Kanunu, boşanma davalarında tarafların haklarını cinsiyete veya davayı kimin açtığına göre değil, tarafların evlilik birliğinin sarsılmasındaki “kusur” oranlarına ve sosyo-ekonomik durumlarına göre belirler. Bu makalede, kocanın boşanma davası açması durumunda kadının sahip olduğu yasal hakları, talep edebileceği nafaka ve tazminat türlerini detaylıca inceleyeceğiz.

Boşanma Davasını Erkeğin Açması Kadının Haklarını Etkiler Mi?

Hukuk sistemimizde “davayı ilk açan haklıdır” veya “davayı ilk açan avantajlıdır” şeklinde bir kural bulunmamaktadır. Bir erkeğin boşanma davası açması, yalnızca evlilik birliğini sonlandırma iradesini mahkemeye taşıdığını gösterir. Mahkeme, davanın kabulüne veya reddine karar verirken erkeğin iddialarını somut delillerle ispatlamasını bekler.

Kadın, kendisine karşı açılan bu davada iddiaları reddedebilir, kocanın kusurlu olduğunu ispatlayabilir ve kendi taleplerini mahkemeye sunabilir. Davayı kocanın açmış olması; kadının nafaka, tazminat, velayet veya mal paylaşımı gibi haklarına halel getirmez. Önemli olan, yargılama sürecinde ortaya konacak olan deliller ve tarafların kusur durumudur.

Koca Boşanma Davası Açtığında Kadının Talep Edebileceği Haklar Nelerdir?

Kendisine karşı boşanma davası açılan kadın, kanunun kendisine tanıdığı birtakım mali ve şahsi hakları mahkemeden talep edebilir. Bu haklar, evlilik birliğinin sona ermesiyle oluşacak mağduriyetleri önlemeyi amaçlar.

1. Tedbir ve Yoksulluk Nafakası

Boşanma davası süresince kadının ve varsa çocukların geçimini sağlamak amacıyla, hakimin dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere hükmettiği nafakaya tedbir nafakası denir. Kadın, dava sonucunda yoksulluğa düşecekse ve boşanmaya yol açan olaylarda kocasına göre “daha ağır kusurlu” değilse, dava kesinleştikten sonra da devam etmek üzere yoksulluk nafakası talep edebilir. Burada kadının çalışıp çalışmaması tek başına belirleyici değildir; detaylar için Çalışan Eş Nafaka Alabilir mi? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

2. Maddi ve Manevi Tazminat

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen ve kusursuz ya da daha az kusurlu olan kadın, kusurlu olan kocadan maddi tazminat isteyebilir. Aynı şekilde, boşanmaya sebep olan olaylar kadının kişilik haklarına (onuruna, şerefine, fiziksel veya ruhsal bütünlüğüne) saldırı teşkil ediyorsa, kadın manevi tazminat da talep edebilir. Tazminat taleplerinin kabulü için kocanın kusurunun kanıtlanması şarttır.

3. Müşterek Çocukların Velayeti ve İştirak Nafakası

Evlilik birliği içinde doğan çocukların velayeti, hakimin çocuğun üstün yararını gözeterek vereceği kararla belirlenir. Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı ve anneye olan bağımlılığı velayet kararında büyük rol oynar. Velayet kadına verilirse, koca çocuğun bakım ve eğitim giderleri için mali gücü oranında “iştirak nafakası” ödemekle yükümlü tutulur.

4. Aile Konutu Şerhi ve Konutun Tahsisi

Erkeğin boşanma davası açması, kadının müşterek haneden ayrılmasını gerektirmez. Yargılama süresince mahkeme, müşterek konutun kullanımını kadına (ve çocuklara) tahsis edebilir. Ayrıca, mülkiyeti kocaya ait olan evin satılmasını veya devredilmesini engellemek için kadın tapuya aile konutu şerhi işletebilir. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiye Aile Konutu Şerhi ve Ortaklığın Giderilmesi içeriğimizden ulaşabilirsiniz.

5. Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Edinilmiş Mallara Katılma Payı

2002 yılından sonra edinilen mallar, aksine bir sözleşme yoksa eşlerin ortak mülkiyetindedir (edinilmiş mallara katılma rejimi). Koca boşanma davası açsa bile, evlilik birliği içinde alınmış ev, araba, bankadaki birikim gibi değerler üzerinde kadının %50 oranında katılma alacağı hakkı bulunmaktadır. Bu hak, davanın kimin tarafından açıldığından bağımsızdır.

Karşı Dava Açma Hakkı ve Önemi

Kocası tarafından kendisine boşanma davası açılan kadın, süresi içinde cevap dilekçesi vererek iddiaları çürütebileceği gibi, aynı dilekçe ile “karşı dava” da açabilir. Karşı dava açmak, kadının da boşanma istediğini ancak kusurun kocada olduğunu, bu sebeple kendi taleplerinin (tazminat, nafaka vb.) hüküm altına alınmasını mahkemeye sunmasıdır. Karşı davanın yasal süreler içinde açılması usul hukuku açısından kritik bir öneme sahiptir. Sürelerin kaçırılması durumunda yaşanabilecekler hakkında Karşı Boşanma Davasının Süresinde Açılmaması başlıklı makalemize göz atabilirsiniz.

Erkek Boşanma Davası Açarsa Kadın Kabul Etmezse Ne Olur?

Hukukumuzda anlaşmalı boşanma dışındaki davalar, çekişmeli boşanma davası olarak yürütülür. Erkek boşanma davası açtığında, kadın boşanmayı kabul etmeyebilir ve evlilik birliğinin sarsılmadığını, kusurun kendisinde olmadığını savunarak davanın reddini isteyebilir. Kadın boşanmak istemezse, davacı koca evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve bu sarsılmada kadının kusurlu olduğunu somut, hukuka uygun delillerle ispat etmek zorundadır. Aksi takdirde mahkeme davayı reddeder. Davanın reddedilmesi ve kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmesine rağmen eşler bir araya gelmezse, eylemli ayrılık sebebiyle yeniden dava açılabilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kocam boşanma davası açtı, evden kim gider?

Boşanma davasının açılmasıyla birlikte hakim, tarafların barınmasına ilişkin geçici tedbirleri alır. Mahkeme, evdeki düzeni, varsa çocukların durumunu göz önünde bulundurarak evin dava süresince kime tahsis edileceğine karar verir. Çoğu zaman, çocukların düzeninin bozulmaması için müşterek konut anneye tahsis edilir. Koca dava açtı diye kadının evden ayrılma zorunluluğu yoktur.

Eşim boşanma davası açtı, tebligat geldi ne yapmalıyım?

Boşanma dava dilekçesi (tebligat) elinize ulaştığı andan itibaren yasal cevap süreniz başlar (kural olarak 2 haftadır). Bu süre içinde davacının iddialarına karşı cevap dilekçesi hazırlamanız ve varsa kendi karşı davanızı açmanız gerekir. Yasal sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden, sürecin uzman bir avukat aracılığıyla takip edilmesi büyük önem taşır.

Çalışan kadın kendisine açılan boşanma davasında nafaka alabilir mi?

Evet, alabilir. Kadının çalışıyor olması veya bir geliri olması, nafaka talebini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Önemli olan, kadının gelirinin onu yoksulluktan kurtarıp kurtarmayacağı ve tarafların gelirleri arasındaki orantıdır. Kadın çalışsa dahi, asgari ücret düzeyinde bir geliri varsa ve koca daha yüksek bir ekonomik güce sahipse, yoksulluk nafakasına hükmedilebilir.

Yazar: Av. Efehan Mihai Erginer – İzmir Barosu Sicil No: 20373

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliği taşımamaktadır. Her hukuki uyuşmazlık kendi somut şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak adına sürecinizi uzman bir avukatla yürütmeniz tavsiye edilir.