Karşı Boşanma Davasının Süresinde Açılmaması (2025)

Boşanma davalarında karşı dava (karşı boşanma davası), davalı eşin, kendisine yöneltilen boşanma talebine karşı kendi boşanma talebini ileri sürdüğü ve asli davayla birlikte görülen davadır. Ancak, karşı davanın açılabilmesi belirli süre şartına tabidir. Bu süre geçirilirse, davalı tarafın karşı dava açma hakkı usulen düşer. İşbu yazımızda karşı boşanma davasının süresinde açılmaması hali incelenecektir.

Karşı Boşanma Davasının Süresinde Açılmaması

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.133 uyarınca; “Karşı dava, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe verilmek suretiyle açılır. Süresinden sonra karşı dava açılması hâlinde, mahkeme davaların ayrılmasına karar verir.”

Karşı boşanma davası, kendisine boşanma davası açılan eşin, aynı dava dosyası üzerinden kendi kusur iddialarını ve boşanma taleplerini mahkemeye sunmasıdır. Bu, davalının sadece savunmada kalmayıp, aynı zamanda davacının kusurlarını da öne sürerek boşanma, nafaka, tazminat gibi taleplerde bulunmasına olanak tanır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) göre karşı dava, asıl davaya cevap dilekçesiyle veya cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe ile açılmalıdır. Boşanma davalarında cevap süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Davalı, bu süre içinde mahkemeden ek süre talep edebilir ve mahkeme bir aya kadar ek süre verebilir. Dolayısıyla, karşı boşanma davası açmak için tanınan azami süre, cevap süresiyle sınırlıdır.

Süresinden sonra bir karşı dava açılması halinde, mahkeme bu iki davanın ayrılmasına (tefrikine) karar verir. Süreyi kaçıran davalı, artık mevcut dava dosyası üzerinden bir karşı dava yürütemez. Mahkeme, geç açılan karşı davayı ayrı bir esasa kaydederek yeni bir dava dosyası oluşturur.

Karşı Boşanma Davasında Özel Durum

Karşı davanın süresinde açılmaması halinde kural olarak davaların ayrılmasına karar verilmesi gerektiği kanunda düzenlenmiştir. Öte yandan, uygulamada kimi zaman boşanma davaları özelinde her iki davanın yakından iltisaklı olduğu, davaların ayrılmasının usul ekonomisi ilkesine aykırı olduğu gerekçeleriyle süresinde açılmasa dahi karşı dava ile asıl davanın ayrılmasına karar verilemeyeceği kabul edilebilmektedir.

Karşı Boşanma Davasının Süresinde Açılmaması : İçtihat

Davaların ayrılması usul ekonomisine aykırı olacağından süresinde açılmamış olsa dahi karşı boşanma davasının esasına girilmelidir.

Yargıtay 2. HD. 2015/10458 E. 2016/238 K. 11.01.2016 T. künyeli ilamına göre; “Mahkemece, davalı-davacı kadının karşı boşanma davasının cevap süresi içinde açılmadığı gerekçesiyle “karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmiştir. Kural olarak, “karşı dava”, esas davaya cevap süresi içinde açılmalıdır (HUMK.md.203; HMK.md.133/1). Cevap süresi içinde açılmayan karşı davanın ayrılmasına karar verilir (HMK.md.133). Ancak, boşanma davalarında; tarafların kusurlarının belirlenmesi, boşanmanın fer’i (eki) niteliğindeki, maddi ve manevi tazminat (TMK.md.174/1-2), yoksulluk nafakası (TMK.md.175), velayet gibi taleplerin sağlıklı olarak değerlendirilip isabetli karar verilebilmesi, bir kısım taleplerin de incelenmez hale gelmemesi için; kural olarak, boşanma konusunda birden çok dava varsa, bunların birlikte görülmesi; hem adaletli bir karar için, hem de usul ekonomisi bakımından gereklidir. Süresinde açılmayan karşı boşanma davasının ayrılmasına karar verilse bile, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 166/1. maddesi uyarınca tekrar birleştirilmesine karar verilmesi gerekeceğinden, davanın ayrılmasında da “usul ekonomisi” ilkesi gereğince, bir yarar bulunmamaktadır. Bu nedenlerle, süresinde açılmamış olsa bile, karşı boşanma davasının esasına girilerek olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”

Sonuç

Sonuç itibariyle kural olarak karşı boşanma davasının cevap dilekçesi verme süresinde açılmaması halinde her iki davanın ayrılmasına karar verilmesi gerektiği, ancak uygulamada boşanma davalarının bu konuda özellik arz ettiği, davaların ayrılmasının usul ekonomisine aykırı olduğu, bu minvalde süresinde açılmamış olsa dahi karşı boşanma davasının esasına girilerek karar verilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Av. Efehan Mihai ERGİNER