KTK 57/1-a Kusur Oranı ve Trafik Cezası

Karayolu trafik güvenliğinin en hassas noktaları olan kavşaklarda meydana gelen kazalar, tazminat ve ceza hukuku bakımından karmaşık süreçleri beraberinde getirir. KTK 57/1-a kusur oranı ve trafik cezası, sürücülerin kavşaklara yaklaşırken sergilemesi gereken “yavaşlama” ve “dikkat” yükümlülüğünün sınırlarını çizen emredici bir düzenlemedir. Bir trafik kazası sonrası kusur dağılımı yapılırken, sürücünün kavşaktaki şartlara uyum sağlayıp sağlamadığı, güncel yargı kararları ışığında incelenmektedir.

2918 Sayılı KTK Madde 57/1-a’nın Tanımı ve Kapsamı

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 57. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi; “Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar” hükmünü amirdir. Yargı mercileri bu düzenlemeyi, sürücülerin kavşak güvenliğini sağlaması konusundaki temel özen yükümlülüğü olarak kabul etmektedir.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi’nin 17.10.2025 tarihli (2024/2014 E., 2025/1860 K.) ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi’nin 18.12.2024 tarihli (2021/2963 E., 2024/2746 K.) kararlarında vurgulandığı üzere; kavşaklarda meydana gelen çarpışmalarda, sürücülerin hızlarını kontrol altına alıp almadıkları kusur tayininde birincil kriterdir.

Yargı Kararlarında Kusur Dağılımı ve İhlal Senaryoları

Mahkemeler, KTK 57/1-a ihlalini somut olayın özelliklerine göre “asli”, “tam” veya “eşit” kusur sebebi olarak değerlendirebilmektedir.

Tam Kusur (%100) Uygulamaları

Sürücünün kavşağa hızını azaltmadan girmesi veya sağdan gelen araca öncelik vermemesi durumlarında tam kusur tayin edilebilmektedir. Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi (09.07.2025, 2024/776 E., 2025/560 K.) ve Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi (23.10.2025, 2025/96 E., 2025/845 K.) kararlarında, 57/1-a ihlali KTK 84/h (kavşaklarda geçiş önceliğine uymama) ile birleştiğinde sürücü %100 kusurlu bulunmuştur. Ayrıca, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (10.05.2024, 2022/821 E., 2024/417 K.) alkollü araç kullanımıyla birleşen 57/1-a ihlalini de tam kusur gerekçesi saymıştır.

Asli Kusur (%75) Uygulamaları

Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından benzer olduğu durumlarda, soldaki aracın sağdan gelene yol vermemesi genellikle %75 oranında asli kusur olarak değerlendirilmektedir. Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi (26.01.2022, 2021/125 E., 2022/46 K.) ve İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi (19.06.2025, 2023/733 E., 2025/574 K.) kararları bu oranın yerleşikleştiğini göstermektedir.

Eşit Kusur (%50) Uygulamaları

Her iki sürücünün de kavşağa yaklaşırken gereken kontrolü yapmadığı tespit edildiğinde kusur eşit paylaştırılabilir. İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 05.12.2024 tarihli (2023/92 E., 2024/1093 K.) kararı, karşılıklı özen yükümlülüğü ihlalinde %50 kusur oranının uygulandığına örnektir.

Kontrolsüz Kavşaklar ve Geçiş Önceliği

Kontrolsüz kavşaklarda 57/1-a maddesi, KTK 57/1-b ve 57/1-c hükümleriyle birlikte uygulanır. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi’nin güncel kararlarında (2024/2746 K.), trafik işareti bulunmayan kavşaklarda sağdan gelen aracın ilk geçiş hakkına sahip olduğu, soldan gelenin ise yavaşlayarak bu hakkı tanıması gerektiği belirtilmiştir.

Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi (26.01.2021, 2020/170 E.) ve İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi (22.12.2020, 2017/63 E.) kararlarına göre, tali yoldan ana yola çıkan sürücülerin 57/1-a kapsamında ana yoldaki araçlara öncelik vermesi emredici bir zorunluluktur.

Ceza Yargılamasında KTK 57/1-a

İhlal, sadece maddi zararlarda değil, taksirle öldürme veya yaralama suçlarında da kusur tespitinin temelidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kavşak başında “DUR” levhasına uymayan veya sağdan gelen motosikleti fark etmeyerek çarpan sürücülerin asli kusurlu olduğuna dair kararları onamaktadır (22.02.2023, 2021/9853 E., 2023/533 K.; 31.10.2023, 2023/4442 E., 2023/4604 K.).

Usul ve İspat Kuralları: Bilirkişi Raporları

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporları arasında çelişki varsa, uzman bilirkişi heyetinden (ATK, İTÜ veya Karayolları Trafik Fen Heyeti) denetime elverişli yeni bir rapor alınmasını şart koşmaktadır (16.01.2025, 2023/513 E., 2025/843 K.; 19.10.2021, 2021/5040 E., 2021/7132 K.). Ayrıca mahkemelerin, kaza tespit tutanağındaki 57/1-a tespitine neden itibar etmediklerini gerekçelendirmeleri zorunludur (Yargıtay 4. HD, 16.06.2025, 2024/2770 E., 2025/9442 K.).

Özel İhlal Durumları

Trafik hukukunda kavşak tanımı dışında kalan bazı manevralar da 57/1-a’nın genel dikkat yükümlülüğü çerçevesinde değerlendirilmektedir:

• Mülkten Çıkış: Bir mülkten karayoluna çıkan sürücülerin öncelik vermemesi asli kusurdur (Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi, 23.05.2025, 2023/1082 E., 2025/656 K.).

• Yaya Önceliği: Kavşaklarda yeşil ışık yansa dahi, 57/1-d ve 57/1-a uyarınca yaya geçidindeki yayalara karşı müteyakkız olunmalıdır (Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 07.07.2022, 2019/285 E., 2022/870 K.).

• Park Çıkış Manevraları: Park yerinden çıkışta genel dikkat yükümlülüğüne aykırı davranmak asli kusur sebebi sayılmaktadır (Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 06.11.2025, 2024/237 E., 2025/1036 K.).

• Hız ve Yasaklar: Kamyon girişi yasak olan veya hız sınırlaması bulunan kavşaklarda yavaşlamayan sürücüler tam kusurlu sayılabileceklerdir (İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, 22.05.2018, 2014/381 E., 2018/402 K.).

Sık Sorulan Sorular (SSS)

57/1-a maddesi ihlali her zaman asli kusur mudur? Yargı kararları, kavşaklarda geçiş hakkına uymayan ve yavaşlamayan sürücüleri genellikle %75 oranında asli kusurlu, ağır işaret ihlallerinde ise %100 tam kusurlu bulmaktadır.

Kavşak içinde başka bir araca arkadan çarpmak hangi maddeye girer? Bu durumda 57/1-a’nın yanı sıra KTK 52/1-b (takip mesafesi) hükümleri de değerlendirilir.

Ceza tutanağında 57/1-a yazıyorsa itiraz edebilir miyim? Evet, özellikle kaza yerinin meskun mahal olup olmadığı veya işaretleme eksiklikleri üzerinden uzman bilirkişi raporu talep ederek itiraz edilebilir.

Yazar: Av. Efehan Mihai ERGİNER — İzmir Barosu Sicil No: 20373

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliği taşımamaktadır. Her hukuki uyuşmazlık kendi somut şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak adına sürecinizi uzman bir avukatla yürütmeniz tavsiye edilir.