KTK 47/1-b Kusur Oranı Nedir?

Trafik kazalarında kusur oranının doğru tespit edilmesi, hem maddi hem de manevi tazminat hakkının belirlenmesinde kilit rol oynar. KTK 47/1-b kusur oranı sorgulaması yapan sürücüler, çoğunlukla kırmızı ışık ihlali nedeniyle düzenlenen kaza tespit tutanaklarının ardından bu maddeyle karşılaşmaktadır. Bu makalede KTK 47/1-b’nin asli mi tali kusur sayıldığı, hangi hallerde %100 kusur uygulandığı, hangi durumlarda kusurun paylaşıldığı ve fasılalı (yanıp sönen) ışıkların hukuki değeri Yargıtay ile bölge adliye mahkemesi kararları ışığında ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun bu hükmü, yalnızca sürücüleri değil yayaları da bağlayan genel bir trafik işareti uyma yükümlülüğü öngörmektedir. Hükmün ihlali, çoğu olayda KTK 84/a maddesinde sayılan asli kusur halleriyle birlikte değerlendirilmekte ve neticesinde araç değer kaybı, hasar bedeli, yaralanma veya ölüm tazminatlarının paylaştırılmasında doğrudan belirleyici olmaktadır.

KTK 47/1-b Maddesi Ne Düzenler?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 47. maddesi, “Trafik İşaret ve Kurallarına Uyma Zorunluluğu” başlığı altında düzenlenmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi, karayolundan faydalanan tüm sürücülerin ve yayaların trafik ışıklarına uyma zorunluluğunu öngörür.

Maddeye göre kırmızı ışık yanmasına rağmen kavşağa giriş yapmak, kuralın açık ihlalidir. Bu ihlal pek çok yargı kararında, KTK’nın 84/a maddesinde düzenlenen “kırmızı ışıklı trafik işaretinde geçme” asli kusur haliyle birlikte değerlendirilmekte ve ihlali yapan sürücü kural olarak asli kusurlu sayılmaktadır.

Sürücünün 47/1-b kusur durumu uygulamada “kırmızı ışıkta geçmek” olarak tanımlanmaktadır.

KTK 47/1-b Asli Kusur mu Tali Kusur mu?

KTK 47/1-b asli kusur maddesidir. Asli kusur, kazanın meydana gelmesinde birincil etkiyi taşıyan, kazaya doğrudan yol açan kural ihlalidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2021/3381 E., 2023/5215 K. sayılı 29.11.2023 tarihli kararında kırmızı ışık ihlali yapan sanığın KTK 47/1-b uyarınca asli kusurlu olduğu ve hatta bu ihlalin bilinçli taksir oluşturabileceği vurgulanmıştır.

Bu nedenle araç hasarı, değer kaybı veya bedeni zarar tazminatlarının hesaplanmasında, kırmızı ışık ihlali yapan sürücünün asli kusurlu kabul edilmesi tazminat miktarını doğrudan etkilemektedir.

47/1-b Kusur Oranı ASLİ KUSUR sayılmaktadır.

KTK 47/1-b Kusur Oranı Yüzde Kaçtır?

KTK 47/1-b kusur oranı, kazanın somut koşullarına ve karşı tarafın davranışına göre belirlenir. Tek başına ihlal söz konusu olduğunda kural olarak %100 asli kusur kabul edilirken, karşı sürücünün de kuralı ihlal etmesi halinde kusur paylaştırılır.

Kırmızı Işık İhlalinde Tam Kusur (%100) Halleri

Yargı kararlarının büyük çoğunluğunda, kendisine kırmızı ışık yandığı halde kavşağa giren ve kazaya sebebiyet veren sürücünün tam (%100) kusurlu olduğu kabul edilmektedir. Bu kararlarda KTK 47/1-b ihlali ile KTK 84/a asli kusur hali birlikte uygulanmaktadır.

İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/568 E., 2025/32 K. sayılı 14.01.2025 tarihli kararında, yeşil ışık yanana kadar beklemesi gerekirken aksine davranışla kavşağa giren sürücünün KTK 47/b ve 57/a ihlali ile KTK 84/a uyarınca %100 tam kusurlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

Aynı yönde Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/764 E., 2024/60 K. sayılı 31.01.2024 tarihli kararında da kırmızı ışığa riayet etmeyen sürücünün %100 kusurlu olduğu, yeşil ışıkta geçen karşı sürücünün ise tamamen kusursuz sayıldığı tespit edilmiştir.

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2024/342 E., 2025/861 K. sayılı 02.10.2025 tarihli güncel kararı da kırmızı ışıkta geçme kuralını ihlal eden sürücünün KTK 47/b uyarınca tam ve asli kusurlu olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/1104 E., 2024/885 K. sayılı 24.09.2024 tarihli kararı ile İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/302 E., 2024/275 K. sayılı 24.04.2024 tarihli kararında da kontrollü kavşakta kırmızı ışık ihlali yapan sürücülerin KTK 47/1-b ve 84/a hükümleri uyarınca %100 kusurlu bulunduğu görülmektedir.

Karşı Sürücünün de Kusurlu Olduğu Haller

Kırmızı ışık ihlali her zaman %100 kusur sonucu doğurmaz. Karşı yöndeki sürücünün hız sınırını aşması, dikkatsiz olması veya başka bir kural ihlalinde bulunması halinde mahkemeler kusur paylaşımına gitmektedir.

Karşı Tarafın Hız İhlali Durumu

Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi’nin 2022/2564 E., 2022/1950 K. sayılı 09.12.2022 tarihli kararı bu konuda emsal niteliktedir. Karar, KTK 47/b ihlali ile kırmızı ışıkta geçen sürücünün asli kusurlu olduğunu kabul etmekle birlikte, karşı sürücünün de meskûn mahal hız sınırını aşması nedeniyle kusur oranlarını %50-%50 olarak revize etmiştir. Bu yaklaşım, hız ihlalinin kazaya katkısının somut olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Karşı Tarafın Hızını Düşürmemesi

Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/564 E., 2021/992 K. sayılı 22.12.2021 tarihli kararında ise kırmızı ışık ihlali yapan sürücü %75 oranında asli kusurlu sayılırken, kavşağa yaklaşırken hızını düşürmeyen ve kavşak içi tedbiri almayan diğer sürücü %25 oranında kusurlu kabul edilmiştir.

Birden Fazla İhlalin Birlikte Yapılması

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/657 E., 2022/204 K. sayılı 11.03.2022 tarihli kararı, kırmızı ışıkta geçen sürücünün aynı zamanda hız ihlali (KTK 52/1-b) yapması halinde %70 oranında kusurlu kabul edilebileceğini göstermektedir. Bu kararlardan çıkan ortak sonuç şudur: Kırmızı ışık ihlali tek başına otomatik %100 kusur doğurmaz; karşı tarafın trafik kurallarına uyumu da kusur dağılımını etkiler.

Fasılalı (Yanıp Sönen) Işık İhlallerinde Kusur Oranı

Fasılalı ışıklar uygulamada flaşörlü ışıklar olarak da bilinir ve KTK 47/1-b kapsamında özel bir değerlendirmeye tabidir. Işığın rengine göre yükümlülükler farklılaşmaktadır.

Fasılalı Kırmızı Işık (DUR Hükmünde)

Yanıp sönen kırmızı ışık, KTK uygulamasında “DUR” levhası hükmündedir. Sürücünün burada zorunlu olarak durması, kavşağı kontrol ettikten sonra hareket etmesi gerekir.

İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/1109 E., 2022/640 K. sayılı 26.09.2022 tarihli kararında, fasılalı yanan kırmızı ışığa uymayan sürücünün KTK 47/b, c, d ve 84/h maddelerini ihlal ettiği gerekçesiyle %75 oranında kusurlu bulunduğu görülmektedir. Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/531 E., 2023/896 K. sayılı 23.10.2023 tarihli kararında da kırmızı yanıp sönen ışıkta dönüş yapan sürücünün KTK 47/1-b ihlali nedeniyle %75 oranında asli kusurlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

Fasılalı Sarı Işık (DİKKAT ve YOL VER Hükmünde)

Yanıp sönen sarı ışık ise “DİKKAT” ve “YOL VER” anlamındadır. Sürücü hızını düşürmek, kavşağı kontrol etmek ve gerekirse yol vermekle yükümlüdür. Aynı İstanbul 18. ATM kararında, sarı flaşörde yavaşlamayan ve kavşağı kontrol etmeyen sürücünün %25 oranında kusurlu bulunduğu ifade edilmiştir.

Yaya Kusuru ve KTK 47/1-b

KTK 47/1-b yalnızca sürücüleri değil, karayolundan faydalanan yayaları da bağlar. Yayaların trafik ışıklarına ve yaya geçidi kurallarına uyması zorunludur. Aksine davranış kusur sorumluluğunu doğurur.

Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/639 E., 2022/272 K. sayılı 17.03.2022 tarihli kararında, karşıdan karşıya geçmek isteyen yayanın trafik ışıklarına ve geçiş kurallarına uymaması KTK 47/1-b kapsamında değerlendirilmiş ve yaya %70 oranında kusurlu bulunmuştur. Bu karar, yaya-araç kazalarında otomatik olarak sürücüyü kusurlu sayma yaklaşımının doğru olmadığını, yayanın da kural ihlali halinde önemli oranda kusurlu sayılabileceğini ortaya koymaktadır.

İspat Yükü ve Tehlike Sorumluluğu İlkesi

Trafik kazalarının önemli bir bölümünde her iki sürücü de kendisine yeşil ışık yandığını iddia etmektedir. Kamera kaydı, MOBESE görüntüsü, tanık beyanı veya bilirkişi raporu gibi somut delillerin yetersiz kaldığı durumlarda mahkemeler farklı bir yöntem benimsemektedir.

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/476 E., 2022/634 K. sayılı 16.06.2022 tarihli kararında, hangi sürücünün kırmızı ışık ihlali yaptığı netleştirilemediğinden KTK 47/1-b ihlali her iki taraf için de muhtemel görülerek kusur %50-%50 oranında paylaştırılmıştır.

İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/183 E., 2026/174 K. sayılı 10.03.2026 tarihli güncel kararında ise ışık ihlali konusunda çelişkili beyanlar bulunması ve ek delil olmaması nedeniyle “tehlike sorumluluğuna katlanma ilkesi” uyarınca zarar yarı yarıya paylaştırılmıştır. Bu ilke, motorlu araç işletmesinin yarattığı objektif riski tarafların ortaklaşa üstlenmesi esasına dayanmaktadır.

Pratik sonuç açıktır: Kırmızı ışık ihlali iddialarında kamera kaydı, kavşak güvenlik kamerası görüntüsü ve tanık beyanları kritik önem taşımaktadır.

Ceza Mahkemesi Kararlarının Hukuk Davasına Etkisi

Kırmızı ışık ihlali pek çok olayda hem ceza yargılamasına hem hukuk yargılamasına konu olur. Ceza mahkemesinde ulaşılan kusur tespitleri, hukuk mahkemeleri tarafından güçlü delil veya bağlayıcı unsur olarak dikkate alınmaktadır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2021/3381 E., 2023/5215 K. sayılı 29.11.2023 tarihli kararı, kırmızı ışık ihlali yapan sanığın KTK 47/1-b uyarınca asli kusurlu olduğunu ve bu davranışın bilinçli taksir oluşturabileceğini açıkça ortaya koymuştur. Aynı dairenin 2020/8625 E., 2023/4375 K. sayılı 25.10.2023 tarihli kararında ise kırmızı ışıkta geçerek kazaya sebebiyet veren ve aynı zamanda alkollü olan sanığın KTK 47/1-b ihlali nedeniyle asli kusurlu olduğu onanmıştır. Bu kararlar, ceza dosyasında ortaya çıkan kusur tespitinin tazminat davasında doğrudan etki yaratacağını göstermektedir.

Sık Karıştırılan Durumlar

Kırmızı ışık ihlali değerlendirmesinde uygulamada en çok karıştırılan iki durum, kırmızı ışıkta bekleyen araca arkadan çarpma ve geçiş üstünlüğüne sahip aracın kazaya karışması halidir.

Kırmızı Işıkta Bekleyen Araca Arkadan Çarpma

Bu durumda kusur kırmızı ışıkta bekleyen sürücüde değil, takip mesafesini korumayan arkadaki sürücüdedir. Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/437 E., 2025/262 K. sayılı 07.05.2025 tarihli kararında arkadan çarpan aracın takip mesafesini korumadığı gerekçesiyle KTK 56/1-e ve 84/d uyarınca %100 kusurlu olduğu belirtilmiştir. İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/604 E., 2025/31 K. sayılı 14.01.2025 tarihli kararında da hızını yol ve trafik durumuna uydurmayan sürücünün KTK 52/b ve 56/1-c uyarınca %100 kusurlu kabul edildiği görülmektedir.

Geçiş Üstünlüğü Bulunan Araç (Ambulans, İtfaiye, Polis)

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 2017/1292 E., 2018/1781 K. sayılı 20.12.2018 tarihli kararı bu konuda dikkat çekicidir. Karara göre kırmızı ışıkta bekleyen araca arkadan çarpan bir ambulansın geçiş üstünlüğü bulunsa dahi bu durum kusuru ortadan kaldırmaz ve ambulans sürücüsü tamamen kusurlu kabul edilir. Geçiş üstünlüğü, sürücüyü dikkat ve özen yükümlülüğünden muaf tutmaz.

KTK 47/1-b İhlaline İtiraz Yolları

47/1-b ihlali nedeniyle düzenlenen kaza tespit tutanağına veya idari para cezasına itiraz etmek için izlenebilecek başlıca yollar mevcuttur. Polis tutanağı dışındaki taraf kaza tespit tutanaklarına e-Devlet üzerinden itiraz edilebilir. Polis veya jandarma tutanaklarına itiraz ise sulh ceza hâkimliği nezdinde yapılır. Tutanağın düzenlendiği veya tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde itiraz dilekçesinin verilmesi gerekir.

Trafik kazasından kaynaklanan tazminat uyuşmazlıklarında ise sigorta şirketine başvuru yolundan sonra Sigorta Tahkim Komisyonu veya asliye ticaret mahkemesi nezdinde dava açma yolu mevcuttur. Yargılama sırasında dosyanın kusur tespiti yönünden Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’ne veya bilirkişi heyetine gönderilmesi talep edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Kırmızı ışıkta geçtim ve kaza yaptım. Her zaman %100 kusurlu mu sayılırım?

Hayır. Kural olarak kırmızı ışık ihlali %100 kusur sonucunu doğurur. Ancak karşı sürücünün de hız ihlali, dikkatsizlik veya başka bir kural ihlali yapması halinde kusur paylaşıma gidilir.

Sigorta şirketim “kırmızı ışık ihlali” diyerek tazminatı reddetti. Ne yapabilirim?

Sigorta şirketi kararına karşı önce yazılı itiraz yapılmalı, ardından Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da asliye ticaret mahkemesine başvurulmalıdır. Mahkeme aşamasında bilirkişi raporu ve mevcutsa kamera kaydıyla kusurun yeniden tespit edilmesi mümkündür.

Kavşakta her iki sürücü de yeşil ışık yandığını iddia ediyor. Mahkeme nasıl karar verir?

Somut delil bulunmadığı durumlarda mahkemeler tehlike sorumluluğuna katlanma ilkesi uyarınca zararın yarı yarıya paylaştırılması yoluna gidebilmektedir. Bu nedenle MOBESE kayıtları, özel güvenlik kamerası görüntüleri ve tanık beyanları belirleyicidir.

Kırmızı ışıkta bekleyen aracıma arkadan çarpıldı. Kusur kimde?

Bu durumda kusur kural olarak arkadan çarpan sürücüdedir. Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2025 tarihli kararında olduğu gibi takip mesafesini korumayan ve hızını trafik durumuna uydurmayan sürücü %100 kusurlu kabul edilmektedir.

Yaya olarak kırmızı ışıkta geçtim ve araç çarptı. Sürücü %100 kusurlu mu?

Hayır. KTK 47/1-b yayalar için de bağlayıcıdır. Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin emsal kararında kırmızı ışıkta karşıdan karşıya geçen yaya %70 oranında kusurlu kabul edilmiştir. Sürücünün dikkatsizliği varsa kalan %30 paya gidilir.

Ceza mahkemesinde alınan kusur kararı, tazminat davasında bağlayıcı mı?

Doğrudan bağlayıcı değildir ancak güçlü delil değeri taşır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararlarında belirtildiği gibi kırmızı ışık ihlali bilinçli taksir oluşturabilir ve hukuk mahkemesi bu tespiti büyük oranda dikkate alır.

Sonuç

KTK 47/1-b kusur oranı, kırmızı ışık ihlalinin yargı kararlarında genellikle asli kusur olarak değerlendirildiğini ortaya koymaktadır. Ancak ihlali otomatik olarak %100 kusur sonucu doğurmaz; karşı sürücünün hız ihlali, takip mesafesi sorunu, dikkatsizlik veya başka bir kural ihlali kusur dağılımını değiştirebilir. Fasılalı ışıkların özel hükümleri, yayaların da hükme tabi olması, ispat yükünün taraflar arasında nasıl dağıldığı ve ceza mahkemesi kararlarının hukuk davasına etkisi her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Trafik kazasından kaynaklanan tazminat hesabında kusur oranının doğru belirlenmesi, hak kaybı yaşamamak adına büyük önem taşımaktadır. Sürecin teknik niteliği ve bilirkişi raporlarının değerlendirilmesi konusu uzmanlık gerektirdiğinden, somut olayın koşullarına göre bir avukat ile süreç değerlendirilmelidir.

Yazar: Av. Efehan Mihai ERGİNER — İzmir Barosu Sicil No: 20373

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliği taşımamaktadır. Her hukuki uyuşmazlık kendi somut şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak adına sürecinizi uzman bir avukatla yürütmeniz tavsiye edilir.