Boşanmadan Önce Edinilen Mal Paylaşıma Girer Mi?

Evlilik birliğinin sonlanması aşamasında eşler arasında en çok uyuşmazlık yaşanan konulardan biri mal paylaşımıdır. Özellikle evlilik süreci içerisinde veya evlilikten hemen önceki dönemde edinilen malların hukuki akıbeti sıklıkla merak edilmektedir. Boşanma sürecine giren kişilerin en temel sorularından biri olan boşanmadan önce edinilen mal paylaşıma girer mi sorusunun cevabı, malın tam olarak hangi tarihte alındığına, nasıl finanse edildiğine ve eşler arasında geçerli olan mal rejimine göre değişiklik göstermektedir.

Türk Medeni Kanunu kapsamında mal paylaşımı davaları, boşanma davasının fer’i (eklentisi) niteliğinde olmayıp, kendi kuralları ve hesaplama yöntemleri olan ayrıntılı bir süreçtir. Bu rehberde, boşanmadan önce edinilen malların hukuki statüsünü, kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımlarını ve mal paylaşımı hesaplamalarında dikkate alınan yasal kriterleri inceleyeceğiz.

Mal Rejiminin Sona Erme Tarihi ve Hukuki Önemi

Mal paylaşımı davalarında en kritik unsur “tarih” kavramıdır. Eşler arasındaki yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma rejimi), boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona erer. Yani mahkemece boşanma kararı verilip kesinleştiğinde, mal rejimi geçmişe dönük olarak, boşanma davasının açıldığı gün itibarıyla tasfiye edilir.

Bu kuralın doğal bir sonucu olarak; boşanma davası açıldıktan sonra eşlerin edindiği mallar, maaşları veya gelirleri diğer eşle paylaşılmaz. Ancak, dava açılmadan evvelki dönem, kendi içerisinde “evlilik öncesi” ve “evlilik içi” olarak ikiye ayrılmakta ve malın paylaşım durumu bu ayrıma göre belirlenmektedir.

Evlenmeden Önce Edinilen Malların (Kişisel Malların) Durumu

Eğer “boşanmadan önce” ifadesi ile kastedilen dönem evlilik tarihinden önceki (bekarlık) dönemi ise, kural olarak bu mallar paylaşıma tabi değildir. Türk Medeni Kanunu gereğince, eşlerden birinin evlenmeden önce edindiği mallar “kişisel mal” statüsündedir.

Kişisel mallar, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde (mal paylaşımında) hesaba katılmaz ve diğer eş bu mallar üzerinde hak iddia edemez. Örneğin, eşlerden biri evlenmeden önce bir ev satın almış ve borcunu evlenmeden önce bitirmişse, olası bir boşanma durumunda bu ev tamamen kendisine ait olmaya devam edecektir. Evlilik birliği içerisinde bu evin satılıp yerine başka bir ev alınması halinde dahi, yerine geçen değer (ikame) kuralı gereği yeni ev de kişisel mal sayılmaya devam edebilir.

Evlilik İçinde, Boşanma Davasından Önce Alınan Mallar

Türk hukukunda 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimi olarak “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” kabul edilmiştir. Eşler notere giderek aksine bir sözleşme yapmadıkları sürece bu kurala tabidirler.

Bu rejime göre, evlilik birliği içerisinde (resmi nikahtan sonra) ve boşanma davası açılmadan önceki dönemde, eşlerin çalışmaları karşılığında elde ettikleri gelirlerle alınan her türlü mal “edinilmiş mal” kabul edilir. Tapunun veya ruhsatın kimin üzerine olduğunun hiçbir hukuki önemi yoktur. Evlilik içinde eşlerden birinin maaşıyla alınan bir araç veya gayrimenkul, kural olarak yarı yarıya paylaşıma tabidir. Dolayısıyla, boşanmadan önce edinilen mal paylaşıma girer mi sorusunun cevabı, eğer mal evlilik birliği içerisinde karşılığı ödenerek alınmışsa, evet, paylaşıma girer şeklindedir.

Kredi Ödemeleri Evlilikte Devam Eden Malların Paylaşımı

Uygulamada en çok karşılaşılan ve hukuki ihtilaf yaratan durum, evlenmeden önce alınan ancak kredi ödemeleri evlilik birliği içerisinde de devam eden taşınmazlar veya araçlardır.

Bir eş evlenmeden önce ev almış ancak 10 yıllık kredinin 5 yılını evliyken ödemiş olabilir. Bu durumda ev tamamen kişisel mal sayılmaz. Evlilik içinde ödenen kredi taksitleri, genellikle eşin çalışma karşılığı elde ettiği gelirle (edinilmiş malla) ödendiği için, diğer eşin bu ödenen kısım ve evin değer artışı oranında “değer artış payı” veya “katılma alacağı” hakkı doğar. Bu hesaplama, alanında uzman hesap bilirkişileri tarafından evin alım tarihi, evlenme tarihi, boşanma dava tarihi ve kredi oranları dikkate alınarak detaylı formüllerle yapılır.

Miras ve Bağış Yoluyla Edinilen Mallar

Evlilik birliği içerisinde boşanma davasından önce edinilen her mal paylaşıma girmez. Kanun koyucu, malın edinim şekline göre bazı istisnalar getirmiştir.

Eşlerden birine evlilik birliği içerisinde dahi olsa ailesinden kalan miraslar, karşılıksız kazandırmalar (bağışlamalar) veya şans oyunlarından kazanılan ikramiyeler kanunen “kişisel mal” kabul edilir. Örneğin, evlilik sürerken eşlerden birinin babasından miras kalan bir arsa veya annesinin hibe ettiği bir ev, edinilmiş mal sayılmaz ve boşanma sırasındaki mal paylaşımına dahil edilmez. Ancak, bu kişisel mallardan elde edilen “gelirler” (örneğin miras kalan evin kira geliri) aksi kararlaştırılmadıkça edinilmiş mal sayılır ve paylaşıma tabi olur.

Tazminatların Mal Paylaşımındaki Yeri

İşçilik alacakları (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı vb.) veya maddi tazminatlar da mal paylaşımında özellikli bir yere sahiptir. Evlilik birliği içerisinde çalışılan döneme isabet eden kıdem tazminatı, “çalışma karşılığı elde edilen gelir” niteliğinde olduğundan edinilmiş mal sayılır ve paylaşılır. Ancak manevi tazminat alacakları, niteliği gereği kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğundan doğrudan kişisel mal grubuna girer ve paylaşıma konu edilemez.

Yazar: Av. Efehan Mihai Erginer – İzmir Barosu Sicil No: 20373

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliği taşımamaktadır. Her hukuki uyuşmazlık kendi somut şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak adına sürecinizi uzman bir avukatla yürütmeniz tavsiye edilir.