Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
Toplumun temel taşı olan ailenin ve bireylerin huzur ve güven içerisinde yaşaması, hukuk devletinin en asli görevlerinden biridir. Ne var ki, zaman zaman aile içinde veya dışında yaşanan şiddet, tehdit, hakaret veya ısrarlı takip gibi menfi durumlar, kişilerin can güvenliğini ve psikolojik bütünlüğünü tehlikeye atabilmektedir. Bu gibi durumlarda kanun koyucu, mağdurları korumak amacıyla son derece etkin bir hukuki mekanizma olan “uzaklaştırma kararı”nı düzenlemiştir. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun çerçevesinde verilen bu karar, esasen bir “önleyici tedbir kararı” niteliğindedir.
Yazı İçeriği
Uzaklaştırma Kararının Hukuki Dayanağı: 6284 Sayılı Kanun
Uzaklaştırma kararının yasal temelini, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun oluşturmaktadır. Bu kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan diğer kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Kanun, yalnızca fiziksel şiddeti değil; cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik şiddetin her türünü kapsamaktadır.
Uzaklaştırma Kararı Nedir? (Önleyici Tedbir Kararı)
Uzaklaştırma kararı, şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişinin, korunan kişiye, konutuna, okuluna veya iş yerine belirli bir süre yaklaşmasını engelleyen, iletişim araçlarıyla rahatsız etmesini yasaklayan ve mahkemece belirlenen diğer birçok tedbiri içeren bir karardır. Bu karar bir ceza değil, bir güvenlik tedbiridir. Amacı, potansiyel bir zarar ortaya çıkmadan mağduru koruma altına almaktır.
Kimler Uzaklaştırma Kararı Talebinde Bulunabilir?
6284 sayılı Kanun, koruma talep edebilecek kişilerin kapsamını oldukça geniş tutmuştur. Buna göre;
Şiddet Mağdurları: Eş, eski eş, çocuklar, anne, baba, kardeş gibi aile bireyleri başta olmak üzere, aile içi şiddete maruz kalan veya kalma tehlikesi olan herkes.
Aynı Çatıyı Paylaşanlar: Evlilik birliği içinde olmasa dahi, aynı haneyi paylaşan partnerler, nişanlılar.
Israrlı Takip Mağdurları: Aralarında herhangi bir ailevi veya akrabalık bağı olmasa dahi, tek taraflı ısrarlı takibe (stalking) maruz kalan herkes bu kararı talep edebilir.
Hangi Durumlarda Uzaklaştırma Kararı Verilir?
Mahkemenin veya mülki amirin koruyucu tedbir kararı verebilmesi için şiddetin varlığına veya kuvvetli ihtimaline kanaat getirmesi yeterlidir. Bu durumlar şunları içerebilir:
Fiziksel Şiddet: Darp, yaralama, itme, tokat atma gibi bedensel bütünlüğe yönelik her türlü saldırı.
Psikolojik Şiddet: Sürekli bağırma, aşağılama, hakaret etme, tehdit, küfür, kişinin kendini değersiz hissetmesine neden olan her türlü davranış.
Sözlü Şiddet: Hakaret ve tehdit içeren sözler.
Cinsel Şiddet: Kişinin rızası dışında cinsel içerikli eylemlere maruz bırakılması.
Ekonomik Şiddet: Kişinin çalışma hayatına engel olma, mal varlığına el koyma, para vermeme, banka kartlarını alma gibi maddi baskı unsurları.
Israrlı Takip: Sosyal medya, telefon veya fiziki olarak kişiyi sürekli takip etme, rahatsızlık verme.
Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? Adım Adım Başvuru Süreci
Uzaklaştırma kararı alma süreci, mağdurların en hızlı şekilde korunabilmesi için oldukça basit ve hızlı işleyecek şekilde tasarlanmıştır. Bu süreç için bir avukat tutma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, sürecin sağlıklı yönetilmesi adına hukuki destek alınması tavsiye edilir.
1. Başvuru Yapılacak Merciler
Mağdur veya şiddete uğrama tehlikesi altında olan kişi, aşağıdaki mercilerden herhangi birine başvuruda bulunabilir:
Aile Mahkemesi: En yetkili ve asli merci Aile Mahkemeleridir. Bir dilekçe ile doğrudan başvuru yapılabilir.
Cumhuriyet Başsavcılığı: Adliyelerde bulunan savcılıklara şikâyet yoluyla başvurulabilir.
Kolluk Kuvvetleri (Polis veya Jandarma): En yakın polis merkezi veya jandarma karakoluna gidilerek talepte bulunulabilir. Kolluk kuvvetleri, talebi derhal ilgili Aile Mahkemesine veya mülki amire iletmekle yükümlüdür.
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM): Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı bu merkezlere başvurularak hem hukuki süreç başlatılabilir hem de psikolojik ve sosyal destek alınabilir.
Mülki Amirler (Valilik/Kaymakamlık): Gecikmesinde sakınca bulunan acil durumlarda Valilik veya Kaymakamlıklar da koruma kararı verebilir.
2. Dilekçe Hazırlığı ve Başvuru
Başvuru genellikle bir dilekçe ile yapılır. Bu dilekçede;
Kimlik bilgileri,
Karşı tarafın (şiddet uygulayanın) bilgileri,
Yaşanan olayların kronolojik ve detaylı bir şekilde anlatımı,
Maruz kalınan şiddetin türü (fiziksel, psikolojik vb.),
Talep edilen tedbirler (eve yaklaşmaması, iletişim kurmaması vb.) açıkça belirtilmelidir.
Önemli Not: Bu aşamada delil (darp raporu, mesaj kayıtları, tanık vb.) sunmak zorunlu değildir. Mağdurun beyanı, kararın verilmesi için yeterli kabul edilir. Deliller, daha sonraki süreçlerde veya olası bir itiraz durumunda önem kazanacaktır.
3. Yargılama Süreci ve Kararın Verilmesi
Uzaklaştırma kararı talepleri “ivedi” nitelikteki işlerdendir. Hâkim, karşı tarafı dinlemeden ve delil araştırmasına girmeden, mağdurun beyanını esas alarak hızlı bir şekilde karar verir. Kanun, kararın en geç 24 saat içinde verilmesini öngörür. Karar, hem mağdura hem de şiddet uygulayana tebliğ edilir.
Mahkeme Tarafından Verilebilecek Tedbirler Nelerdir?
Hâkim, olayın niteliğine göre aşağıdaki tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun göreceği benzer başka tedbirlere hükmedebilir:
Şiddet mağduruna yönelik olarak şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunulmaması.
Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi.
Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşılmaması.
Korunan kişinin iletişim araçlarıyla veya sair suretlerle rahatsız edilmemesi.
Varsa silah veya benzeri araçlarını kolluk kuvvetlerine teslim etmesi.
Alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı varsa, tedavi için bir sağlık kuruluşuna başvurmasının sağlanması.
Gerekli görülmesi halinde “elektronik kelepçe” takılmasına karar verilmesi.
Uzaklaştırma Kararının Süresi Ne Kadardır ve Uzatılabilir Mi?
Uzaklaştırma kararı, ilk etapta en fazla 6 ay için verilir. Ancak, şiddet veya şiddet tehlikesi devam ediyorsa, korunan kişinin talebi üzerine kararın süresi mahkeme tarafından uzatılabilir.
Uzaklaştırma Kararına Uyulmamasının (İhlalin) Yaptırımı Nedir?
Şiddet uygulayan kişi, hakkında verilen tedbir kararına aykırı davranırsa, yani kararı ihlal ederse, bu durum bir tutanakla tespit edilir. Kararı ihlal eden kişi hakkında, ihlalin niteliğine göre 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsi uygulanır. İhlalin her tekrarında bu süre 15 günden 30 güne kadar uzayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Uzaklaştırma Kararı Almak İçin Avukat Gerekli Mi? Hayır, zorunlu değildir. Ancak hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru yönetmek için bir avukattan destek almak her zaman faydalıdır.
Başvuru İçin Herhangi Bir Ücret veya Harç Ödenir Mi? Hayır, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tüm başvurular ve işlemler her türlü harç ve masraftan muaftır.
Elimde Hiçbir Delil Yok, Yine De Karar Alabilir Miyim? Evet. Kanun, mağdurun beyanını esas alır. Delil sunma zorunluluğu yoktur.
Karar Ne Kadar Sürede Çıkar? Başvurunuzun yapıldığı merciye bağlı olarak genellikle 24 saat ile birkaç gün içinde karar çıkmaktadır.
Av. Efehan Mihai ERGİNER
