Gaiplik Hükmü (TMK Madde 35 : Adagio TMK Şerhi)

4721 sayılı TMK madde 35;

İlândan sonuç alınamazsa, mahkeme gaipliğe karar verir ve ölüme bağlı haklar, aynen gaibin ölümü ispatlanmış gibi kullanılır.

Gaiplik kararı ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden başlayarak hüküm doğurur.

Gaiplik Hükmü

TMK Madde 35

Türk Medenî Kanunu’nun (TMK) 35. maddesi, hakkında gaiplik kararı verilmiş olan kişinin daha sonra ortaya çıkması veya sağ olduğunun kesinleşmesi durumunda uygulanacak hukuki prosedürü düzenler. Bu madde, gaiplik kararının kesinliğini ortadan kaldıran ve gaibin medeni hukuktaki kişiliğini yeniden tesis eden bir hükümdür.

Gaipliğin Kendiliğinden İptali

Gaiplik kararı verilmiş olan kişinin, karardan sonra yaşadığının kesin olarak tespiti veya kişinin kendiliğinden ortaya çıkması halinde gaiplik durumu kendiliğinden sona erer.

• Kesinlik: Gaibin sağ olduğuna dair basit bir şüphe değil, kesin kanıtlar veya doğrudan gaibin mahkemeye başvurusu gereklidir. Bu durum, önceki tüm hukuki varsayımları ve karineleri geçersiz kılar.

Hukuki Sonuçların Durumu

Gaiplik kararının iptali, kişinin medeni hukuktaki hukuki kişiliğini geri getirir. Ancak, bu iptal her zaman geriye dönük olarak tüm sonuçları tamamen ortadan kaldırmaz. Bu durumda hukuki ilişkiler, gaibin ortaya çıktığı ana göre yeniden düzenlenir.

• Mal Varlığı: Gaiplik nedeniyle mirasçıların eline geçmiş olan malların iadesi söz konusu olur. Mirasçılar, malları alırken gaibin ortaya çıkma ihtimaline karşı teminat göstermiş oldukları için, bu teminatın varlığı iade sürecini güvence altına alır. Gaip, mallarını geri alma hakkına sahiptir.

• Evlilik: Gaiplik nedeniyle sağ kalan eşin mahkeme kararıyla evliliğini feshettirmiş olması ve hatta yeni bir evlilik yapmış olması mümkündür (TMK m. 131). Gaibin ortaya çıkması, sağ kalan eşin daha sonra yaptığı ikinci evliliği kendiliğinden geçersiz kılmaz. Bu durum, hukuki güvenliği koruma amacıyla getirilmiş önemli bir istisnadır. İkinci evlilik devam ederken, ilk evlilik hukuken sona ermiş sayılır.

Ölüm Anının Tespiti

Eğer kişi ortaya çıkmaz, ancak gaibin gaiplik kararı verilmeden önceki bir tarihte öldüğü kesin olarak anlaşılırsa, bu ölüm vakıası nüfus siciline işlenir. Bu durumda gaiplik kararı iptal edilmez, ancak ölüm tarihi kesinleştiği için hukuki sonuçlar (özellikle mirasın açıldığı an) bu yeni kesinleşen ölüm tarihine göre yeniden düzenlenir.

TMK Madde 35 Gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 34 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde sadeleştirilmek suretiyle yürürlükteki maddeden aynen alınmıştır. İkinci cümledeki “tıpkı gaibin ölümü tebeyyün etmiş gibi” ifadesi “aynen gaibin ölümü ispatlanmış gibi” şeklinde değiştirilmiştir.

TMK Madde 35 Mülga Kanun

Hükmü

Madde 34

İlân semeresiz kaldığı takdirde hâkim, gaiplik kararını verir. Ölüme müteallik haklar, tıpkı gaibin ölümü tebeyyün etmiş gibi kullanılır. Gaiplik kararı ölüm tehlikesi yahut son haber gününden itibaren hüküm ifade eder.

TMK Madde 35 ZGB Karşılığı

Art. 38

Läuft während der angesetzten Zeit keine Meldung ein, so wird der Verschwundene oder Abwesende für verschollen erklärt, und es können die aus seinem Tode abgeleiteten Rechte geltend gemacht werden, wie wenn der Tod bewiesen wäre.

Die Wirkung der Verschollenerklärung wird auf den Zeitpunkt der Todesgefahr oder der letzten Nachricht zurückbezogen.

Die Verschollenerklärung löst die Ehe auf.

Av. Efehan Mihai ERGİNER