Yerleşim Yerinin Değiştirilmesi ve Oturma Yeri (TMK Madde 20 : Adagio TMK Şerhi)

4721 sayılı TMK madde 20; “Bir yerleşim yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır.

Önceki yerleşim yeri belli olmayan veya yabancı ülkedeki yerleşim yerini bıraktığı hâlde Türkiye’de henüz bir yerleşim yeri edinmemiş olan kimsenin hâlen oturduğu yer, yerleşim yeri sayılır.”

Yerleşim Yerinin Değiştirilmesi ve Oturma Yeri

TMK Madde 20/1 : Yerleşim Yerinin Sürekliliği

Maddenin ilk fıkrası ile yerleşim yerinin sürekliliği ilkesi öngörülmüştür. Süreklilik ilkesinde yalnızca kişinin doğumundan ölümüne kadar bir yerleşim yerine sahip olma durumu aranmış olup, belirli bir yerleşim yerinde sürekli olarak kalması gerekmemektedir. Bu minvalde, kişinin doğumundan ölümüne kadar sürekli olarak bir yerleşim yeri bulunması gerekip, bu yerleşim yerini değiştirebilmesi için yeni bir yerleşim yeri edinmesi gereklidir. (Dural/ Öğüz, Kişiler Hukuku, b.20, s.197)

TMK Madde 20/2 : Yerleşim Yerinin Zorunluluğu

Maddenin ikinci fıkrası ile yerleşim yerinin zorunluluğu ilkesi öngörülmüştür. Zorunluluk ilkesi, herkesin bir yerleşim yerinin bulunması gerektiğini ifade eder. Bu minvalde, nüfus kayıtlarından yerleşim yeri anlaşılamayan kişinin veya yabancı ülkeden Türkiye’ye gelmiş ve fakat henüz bir yerleşim yeri edinmemiş kişinin mevcutta oturduğu yer, yerleşim yeri olarak kabul edilecektir. (Dural/ Öğüz, Kişiler Hukuku, b.20, s.197)

TMK Madde 20 : İçtihat

• Aksi ispat olununcaya kadar merkezi adres sisteminde kayıtlı yerleşim yeri esas alınmalıdır.

Yargıtay HGK. 2017/1901 E. 2018/45 K. 17.01.2018 T. künyeli ilamına göre; “Şu hâlde, aksi kanıtlanıncaya kadar merkezi adres kayıt sisteminde kayıtlı olan yerleşim yerine ilişkin beyana geçerlilik tanınmalıdır. Somut olayda da, dava 22.07.2013 tarihinde açılmış olup, dosya içerisinde bulunan 15.07.2013 düzenleme tarihli nüfus kaydında davacının yerleşim yerinin “Gaziosmanpaşa Mahallesi Osman Paşa Caddesi No: 78/2 Bafra” olduğu anlaşılmaktadır. Davacı kadının daha önceden Almanya’da yaşaması veya ayrılığın ardından Almanya’ya geliş gidiş yapması, yerleşim yerinin Bafra olmadığının kabulü için yeterli değildir. Dosya kapsamından davalının bu durumun aksini kanıtlayamadığı anlaşılmıştır. Davanın yetkili yerde açıldığının kabulü gerekmektedir.”

• Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan hükümlü yabancı vatandaşın vesayet davasında yetkili mahkeme cezaevinin bulunduğu yer mahkemesidir.

Yargıtay 17. HD. 2014/25078 E. 2015/130 K. 12.01.2015 T. künyeli ilamına göre; “Kısıtlı adayının Yunanistan vatandaşı olup, Türkiye’de yerleşim yerinin ve mallarının bulunmamasına göre uyuşmazlığın, hükümlünün yargılandığı ve halen cezaevinde bulunduğu yer olan …Sulh Hukuk Mahkemesinde bakılıp, sonuçlandırılması gerekmektedir.”

TMK Madde 20 : Madde Gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 20 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde 1984 tarihli Öntasarının 20 nci maddesinden alınmıştır. Maddeye göre henüz bir yerleşim yeri edinmemiş olan kimsenin hâlen yerleşmek niyeti olmaksızın geçici olarak oturduğu yer, yani “hâlen oturduğu yer” onun yerleşim yeri sayılacaktır. Bu hüküm herkesin mutlaka bir yerleşim yeri edinmesi zorunluluğunun bir sonucudur.

TMK Madde 20  : Mülga 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi Madde 20

Bir ikametgâhın değişmesi, yenisinin ittihazına mütevakkıftır. Bir kimsenin evvelce bir ikametgâhı mevcut olduğu tâyin edilemediği veyahut memaliki ecnebiyedeki ikametgâhını terketmekle beraber Türkiye’de henüz yeni bir ikametgâha sahip olmadığı takdirde elyevm sakin olduğu mahalle, ikametgâhı nazariyle bakılır.

TMK Madde 20 : Karşılık Mehaz İsviçre ZGB Hükmü

TMK madde 20 hükmüne karşılık gelen mehaz İsviçre ZGB hükmü; Art.24 Der einmal begründete Wohnsitz einer Person bleibt bestehen bis zum Erwerbe eines neuen Wohnsitzes.

Ist ein früher begründeter Wohnsitz nicht nachweisbar oder ist ein im Ausland begründeter Wohnsitz aufgegeben und in der Schweiz kein neuer begründet worden, so gilt der Aufenthaltsort als Wohnsitz.

Av. Efehan Mihai ERGİNER