Kayın Hısımlığı (TMK Madde 18 : Adagio TMK Şerhi)

4721 sayılı TMK madde 18; “Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları, aynı tür ve dereceden kayın hısımları olur. Kayın hısımlığı, kendisini meydana getiren evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz.”

Kayın Hısımlığı

TMK Madde 18

Yasa maddesi ile kişinin eşinin hısımları ile arasındaki hukuki bağ düzenlenmiştir. Bu minvalde, evlenme işlemlerinin tamamlanması ile eşlerden birinin diğer eşin kan hısımları ile aynı tür ve dereceden hısımlığı söz konusu olacaktır.

Yasa maddesinde diğer eşin kan hısımları ile sınırlandığı için diğer eşin kayın hısımları bakımından tekrardan kayın hısımlığı oluşmayacaktır. Öte yandan, yasa maddesinde salt diğer eşin hısımları düzenlenmiş ve diğer eşin bizzat kendisinden bahsedilmemiştir. Bu halde, eşlerin birbirine karşı kayın hısımlığı doğmayacağını, yalnızca diğer eşin kan hısımları ile kayın hısımlığının doğacağını belirtmek gerekir.

Nihayet, evlenmenin sona ermesi halinde de kayın hısımlığı sona ermeyecektir. Evliliğin ölüm, boşanma veya butlan kararı ile sona ermiş olması bu noktada farklılık arz etmeyecektir. Evlenme, sona erinceye dek tüm yasal hüküm ve sonuçlarını doğuracağından eşlerin diğer eşlerin kan hısımları ile arasında kayın hısımlığı meydana gelecektir. Buna mukabil, evlenmenin sona ermesi ile kayın hısımlığının genişlemesi duracak ve bu tarihten sonra doğan kan hısımları ile eski eş arasında kayın hısımlığı doğmayacaktır. (Oğuzman/ Seliçi/ Oktay-Özdemir, Kişiler Hukuku, b.20, s.147)

Örnek olarak; kişinin diğer eşinin annesi, babası, dedesi gibi birbirinden doğan aile bireyleri arasındaki hısımlık üstsoy-altsoy kayın hısımlığı iken kişinin diğer eşinin kardeşi veya kardeşinin çocukları ile arasında hısımlık yansoy kayın hısımlığı olur.

Hısımlığın derecesi ise kan hısımlığına benzer şekilde aradaki doğum sayısı ile ölçülür. Kişinin, ailesindeki bir başka birey ile kaçıncı dereceden hısım olduğunun tespiti için o kişi ile arasındaki doğumların sayılması gerekir. Örnek olarak kişinin annesi ile arasındaki hısımlık 1. dereceden olur iken kişinin kardeşi ile arasındaki hısımlık arada iki doğum olduğu için 2. dereceden olacaktır. Zira, kişinin kendisi ile annesinin arasında bir doğum ve annesi ile kardeşi arasında da bir doğum bulunmaktadır. Bunun gibi, kişinin yeğeni ile 4. dereceden hısımlığı söz konusudur. Zira, aradaki doğumlar sırayla; kişi-babası, babası-babaanne ve dedesi, babaanne ve dedesi-amcası, amcası-yeğeni şeklinde sayılabilir.

Kayın Hısımlığının Sonuçları

Evlenme Yasağı

TMK madde 129 uyarınca; kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında evlenmek yasaklanmıştır.

Tanıklıktan Kaçınma Hakkı

HMK m.248 gereği hukuk davalarında ve CMK m.47 gereği ceza davalarında; davada taraf olan kişinin üstsoy-altsoy veya ikinci derece dahil yansoy kayın hısımlarına tanıklık yapmaktan çekinme hakkı tanınmıştır.

Davada Hâkimlik Görevi Üstlenme Yasağı

HMK m.34 ve CMK m.21 hükümleri gereği hâkimin, üstsoy ve altsoy ile ikinci derece dahil yansoy kayın hısımlarının tarafı olduğu davada hâkimlik yapması yasaktır.

TMK Madde 18 : İçtihat

• Evlenme ile eşler birbirine karşı kayın hışmı olarak nitelendirilemez.

Yargıtay HGK. 2012/13-1038 E. 2013/377 K. 20.03.2013 T. künyeli ilamına göre; “Medeni Kanunun 18. maddesinde “Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları, aynı tür ve dereceden kayın hısımları olur.” denilmek suretiyle sıhri ( kayın ) hısımlığın tanımı yapılmış, bu tanımlama çerçevesinde eşleri birbirine karşı sihri hısım olarak nitelendirmek mümkün değildir.”

• Evlilik sona erse dahi kişinin eski eşinin babası ile evlenmesi, evlenme yasağı sebebiyle batıldır.

Yargıtay 2. HD. 2015/646 E. 2015/9195 K. 05.05.2015 T. künyeli ilamına göre; “kayın hısımlığını meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında evlenmenin yasak olmasına (TMK.md.129/2), davalı …’nın, diğer davalı …’in oğlu ile evliyken, kocasından boşanıp, kayınbabası (…) ile evlenmiş bulunmasına göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir. Evliliğin, eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede kayın hısımlığı bulunduğu (TMK.md.129/2) gerekçesiyle mutlak butlan sebebiyle (TMK.md.145/4) iptaline karar verilmiştir.”

• dereceden kayın hısımlığı bulunan kardeşin tanıklıktan çekinme hakkı hatırlatılmadan hüküm kurulması hatalıdır.

Yargıtay 4. CD. 2013/11813 E. 2015/24527 K. 13.03.2015 T. künyeli ilamına göre; “Olayın tek tanığı olup, sanığın eşinin kardeşi olan ve anlatımı hükme esas alınan tanık E.G.’in tanıklığa engel kayın hısımlığı olması sebebiyle tanıklıktan ve yeminden çekinme hakkı hatırlatılmadan dinlenilmesi suretiyle CMK’nın 45 ve 51. maddelerine aykırı davranılması,”

TMK Madde 18 : Madde Gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 18 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığında kullanılan “Sıhrî hısımlık” yerine Ülkemizde halk arasında çok yaygın olan ve dilimize yerleşmiş bulunan “Kayın hısımlığı” terimi kullanılmıştır.

Madde daha anlaşılır biçimde yeniden kaleme alınmış, ikinci fıkradaki “Evlenmenin zevaliyle, sıhrî hısımlık zail olmaz.” hükmü yerine amacı daha iyi ifade etmek üzere bu hısımlığı meydana getiren evliliğin sona ermesinin hısımlık ilişkisini ortadan kaldırmayacağı açıkça belirtilmiştir.

TMK Madde 18 : Mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi 18. Maddesi              

Karı ve kocadan her birinin kan hısımları diğerinin aynı derece sıhrî hısımları olur.

Evlenmenin zevaliyle, sıhrî hısımlık zail olmaz.

TMK Madde 18 : Karşılık Mehaz İsviçre ZGB Hükmü

TMK madde 18 hükmüne karşılık gelen mehaz İsviçre ZGB hükmü; Art 21. Wer mit einer Person verwandt ist, ist mit deren Ehegatten, deren eingetragener Partnerin oder deren eingetragenem Partner in der gleichen Linie und in dem gleichen Grade verschwägert.

Die Schwägerschaft wird durch die Auflösung der Ehe oder der eingetragenen Partnerschaft, die sie begründet hat, nicht aufgehoben.

Av. Efehan Mihai ERGİNER