Erginlik (TMK Madde 11 : Adagio TMK Şerhi)

4721 sayılı TMK madde 11; “Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenme kişiyi ergin kılar.”

Erginlik

TMK Madde 11

Kanun koyucu, erginliğin kazanılmasının üç yolunu öngörmüş olup, bunlar kişinin onsekiz yaşını doldurması, evlenmek ve mahkemece ergin kılınmaktır. TMK madde 11 hükmü ile bunlardan ilk ikisi olan onsekiz yaşını doldurma ile erginlik ve evlenme ile erginlik hüküm altına alınmıştır.

Onsekiz Yaşını Doldurma ile Erginlik

TMK m.11/1’e göre onsekiz yaşını doldurma ile kazanılan erginlik; doktrinde yaş erginliği veya normal erginlik olarak da ifade edilmektedir. onsekiz yaşını dolduran kişi başkaca herhangi bir işleme gerek kalmaksızın erginliği kazanır ve ergin olur.

Evlenme ile Erginlik

TMK M.11/2’ye göre evlenme ile kazanılan erginlik; evlendirme memuru önünde evlenme işleminin tamamlanması ile kazanılır.

Evlenme yaşı yasalarımızda onyedi olarak düzenlenmiştir. TMK m.124/1 hükmüne göre; “Erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkça evlenemez.” Kanunun mefhumundan muhalifinden anlaşılacağı üzere erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmakla evlenebilir. Öte yandan birtakım olağanüstü hallerde, evlenme yaşı onaltı olarak kabul edilebilmektedir. Zira TMK m.124/2 uyarınca; “hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple onaltı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.”

Evlenmede Erginliğin Kazanılması

Evlendirme memuru önünde evlenme işlemlerinin tamamlanması ile erginlik kazanılmaktadır. Evlenmenin geçersizliği veya iptali erginliğin kazanılmasını etkilemez.

Evlenmenin Boşanma, Ölüm ya da Gaiplikle Sona Ermesi Halinde Erginlik

Evlenmenin boşanma, ölüm ya da gaiplik ile sona ermesi kazanılan erginliği etkilemez. Yani erginlik, evlenmenin bu sebeplerden biri ile sona ermesi hâlinde dahi devam eder. (Dural/ Öğüz, Kişiler Hukuku, b.20, s.54)

 Evlenmenin Geçersizliği veya İptali Halinde Erginlik

Evlenme, mutlak butlan veya nisbi butlan sebeplerinden biri ile sakat olsa bile evlenen küçük ergin olur. Bu noktada farklı görüşler bulunmakla birlikte bu görüşler kısaca;

• Erginliğin butlan veya iptal kararı ile sona ermesi üzerine kaybedileceği, iyi niyetin bu hususta bir etkisinin olmayacağı,
• Erginliğin TMK.156 sebebiyle butlanı halinde geriye dönük etki doğuracağı,
• Erginliğin kazanılmasının sadece evlenmenin akdedilmesine bağlı olduğu ve evliliğin sona ermesinin kazanılmış erginliği etkilemeyeceği,
• Erginliğin devam etmesi prensibini sadece iyi niyetli üçüncü kişiler açısından kabul edilebileceği,
• Erginliğin sona ereceğini, fakat iyi niyetli üçüncü kişilerin kazanmış oldukları hakların saklı olduğunu,
• Sadece anne ve babanın rızasının alınmaması nedeniyle ortaya çıkan butlan halinde erginliğin devam etmeyeceği diğer bütün hallerde devam edeceği şeklindedir. (Oğuzman/ Seliçi/ Oktay-Özdemir, Kişiler Hukuku, b.20, s.71-72)

TMK Madde 11: İçtihat

• 18 yaşını doldurmadan zorla evlendirildiğini iddia eden davacının evlenmekle erginlik kazandığından davada aktif husumet ehliyeti vardır.

Yargıtay 2. HD. 1998/13557 E. 1998/830 K. 10.02.1999 T. künyeli ilamına göre; “Evlenme kişiyi reşit kılar. (MK.md.11) Davacı zorla evlendirildiğini ileri sürüp evlenmenin feshini istediğine göre davacının aktif husumet ehliyeti olduğunu kabulü gerekmekle delillerin bu çerçevede değrelendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davacının dava açmak yetkisi olmadığından söz edilip davanın reddi doğru değildir.”

• Nafaka istenilen çocuğun erginlik kazanması halinde bu tarihten itibaren nafaka talebi erginlik kazanan evlat tarafından öne sürülmelidir.

Yargıtay 2. HD. 2010/10728 E. 2011/12489 K. 18.07.2011 T. künyeli ilamına göre; “Ortak çocuk Osman 01.01.1988 doğumlu olup, dava tarihinde ergindir. Ortak çocuk Osman tarafından açılmış bağımsız bir yardım nafakası davası da bulunmamaktadır. Bu nedenle ortak çocuk Osman için davacı kadın lehine nafaka tayin edilmesi de doğru görülmemiştir.”

• Müşterek çocuğun evlenmesi halinde evlilik kişiyi ergin kılacağından müşterek çocuk lehine hükmedilen iştirak nafakası evlenmenin tamamlandığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Yargıtay 8. HD. 2013/17156 E. 2014/6102 K. 03.04.2014 T. künyeli ilamına göre; “Somut olayda, müşterek çocuk Ü.’in 06.02.2011 tarihinde evlendiği iddia edilmektedir. TMK’nun 11/2. maddesine göre ‘Evlenme kişiyi ergin kılar’ ve aynı Kanunun 328. maddesine göre de, babanın çocuğuna bakma mükellefiyeti onun ergin olmasıyla sona erer. Ancak küçük ergin olduktan sonra da eğitimine devam ediyorsa bu takdirde, kendisinden yeni bir dava açarak yardım nafakası talebinde bulunabilir. Küçük ergin olduğu tarihte, hükmedilen iştirak nafakası kendiliğinden sona erer. O halde Mahkemece bu husus araştırılarak bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle istenebilir nafakanın yeniden belirlenmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi için kararın bozulması gerekmiştir.”

TMK Madde 11 : Madde Gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 11 inci maddesini karşılamaktadır.

Bu maddenin kenar başlığı “Rüşt” yerine günümüz diline uygun olarak “Erginlik” şeklinde değiştirilmiştir. Maddede kullanılan “ikmal” sözcüğü yerine bunu daha iyi ifade eden “doldurma” sözcüğü kullanılmıştır.

TMK Madde 11 : Mülga 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi Madde 11

Mülga 743 sayılı TKM m.11; Rüşt, on sekiz yaşın ikmaliyle başlar. Evlenme, kişiyi reşit kılar.

TMK Madde 11 : Karşılık Mehaz İsviçre ZGB Hükmü

TMK Madde 11 hükmüne karşılık gelen mehaz İsviçre ZGB hükmü; Art.14 Volljährig ist, wer das 18. Lebensjahr zurückgelegt hat.

Av. Efehan Mihai ERGİNER