Ruhsatsız Silah, Bıçak, Mermi Bulundurma veya Taşıma Suçu ve Cezası

Toplumsal yaşamın barış ve düzen içerisinde sürdürülmesi, devletin en temel görevlerinden biridir. Bu görevin en önemli unsurlarından biri de şiddet ve zor kullanma tekelini elinde bulundurarak kamu güvenliğini tesis etmektir. Bu tekelin bir gereği olarak, bireylerin ateşli silahlar, bıçaklar ve benzeri tehlikeli aletlere sahip olması ve bunları taşıması, bir hak değil, devletin sıkı denetimine ve iznine (ruhsat) tabi bir istisnadır. Kontrolsüz silahlanmanın, en basit anlaşmazlıkları dahi ölümcül sonuçlara taşıyabileceği, toplumda korku ve güvensizlik iklimi yaratacağı tartışmasız bir gerçektir. Bu bilincle kanun koyucu, Türk Ceza Kanunu’nun yanı sıra özel ve son derece katı bir düzenleme olan 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun‘u yürürlüğe koymuştur. Bu kanun, kimlerin hangi şartlarda silah, bıçak veya mermi edinebileceğini, bulundurabileceğini ve taşıyabileceğini net bir şekilde belirlerken, bu kurallara aykırı her türlü eylemi de ciddi suçlar olarak tanımlamıştır. Ruhsatsız bir silahı veya kanunen yasaklanmış bir bıçağı taşımak, sadece o an için kimseye zarar vermese dahi, yarattığı potansiyel tehlike nedeniyle ağır bir suçtur. Bu yazımızda, Ruhsatsız Silah, Bıçak, Mermi Bulundurma veya Taşıma Suçu ve Cezası konusunu değerlendireceğiz.

Ruhsatsız Silah, Bıçak, Mermi Bulundurma veya Taşıma Suçu ve Cezası

Ruhsatsız silah, bıçak veya mermi bulundurma ve taşıma suçları, özel bir ceza kanunu niteliğindeki 6136 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Bu suçlarla kanun koyucunun korumayı amaçladığı temel hukuki değer, en geniş anlamıyla kamu güvenliği ve kamu düzenidir. Kanun, suç işlenmesinde kullanılabilecek en tehlikeli araçları kontrol altına alarak, henüz bir zarar meydana gelmeden tehlikenin kendisini engellemeyi hedefler. Bu yolla, toplumun temel hakları olan yaşam hakkı ve vücut dokunulmazlığı da dolaylı olarak korunmuş olur.

Bu suçlar, birer “soyut tehlike suçu” niteliğindedir. Bunun anlamı, suçun oluşması için ruhsatsız silahın veya yasaklı bıçağın bir olayda kullanılması, birine zarar vermesi veya birini korkutması şart değildir. Kanuna aykırı olarak bu aletleri üzerinde veya evinde bulundurmak dahi, kamu güvenliği için potansiyel bir tehlike oluşturduğundan, suçun tamamlanması için yeterlidir. Kanun, tehlikenin fiilen bir zarara dönüşmesini beklemeden, tehlikeyi yaratan eylemin kendisini cezalandırmaktadır.

Suç Olarak Tanımlanan Eylemler ve Yaptırımları

6136 sayılı Kanun, suçları aletin niteliğine (ateşli silah, bıçak vb.) ve eylemin türüne (bulundurma, taşıma, satın alma vb.) göre farklı maddelerde ve farklı ceza aralıklarında düzenlemiştir.

Ateşli Silahlar ve Mermiler (6136 s. Kanun md. 13)

Kanunun en ağır yaptırımları, tabanca, tüfek gibi ateşli silahlar ve bunlara ait mermiler için öngörülmüştür.

• Hareketler: Kanuna aykırı olarak;
  • Ateşli Silah Taşıma veya Bulundurma: Ruhsatı olmayan bir tabancayı, tüfeği vb. üzerinde, arabasında (taşıma) veya evinde, iş yerinde (bulundurma) tutmak.
  • Mermi Taşıma, Bulundurma veya Satın Alma: Ruhsatsız bir silaha ait olmasa bile, ruhsatsız mermileri taşımak, bulundurmak veya satın almak da başlı başına bir suçtur.
• Temel Ceza (md. 13/1): Bu suçları işleyen kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve otuz günden yüz güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
• Nitelikli (Ağırlaştırıcı) Haller: Bazı durumlarda bu temel ceza ciddi oranlarda artırılır:
  • Silahın Niteliği (md. 13/2): Silahın, tam veya yarı otomatik, seri ateşli veya dürbünlü gibi nitelikli bir silah olması halinde ceza beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezası olur.
  • Miktar (md. 13/3): Silah veya mermi miktarının “vahim” yani çok sayıda olması durumunda ceza yine beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
  • Taşınılan Yerler: Silahın, duruşmalarda, mahkemelerde, akıl hastanelerinde, cezaevlerinde, öğrenci yurtlarında, okullarda, toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde, sendikalarda, derneklerde veya siyasi parti binalarında taşınması, cezanın artırılmasını gerektiren diğer nitelikli hallerdir.

Yasak Nitelikteki Bıçaklar ve Diğer Aletler (6136 s. Kanun md. 15)

Kanun, her bıçağı değil, sadece 4. maddesinde özel olarak sayılan ve saldırı veya savunmada kullanılmak üzere imal edilmiş aletleri yasaklamıştır.

• Kapsam: Kama, hançer, saldırma, şişli baston, sustalı çakı (halk arasında “sallama”), kelebek bıçak, muşta, topuz gibi aletler bu kapsama girer. Sıradan bir çakı, meyve bıçağı veya mutfak bıçağının bu kanun kapsamında taşınması veya bulundurulması suç değildir. Ancak bu aletler bir suçta kullanılırsa, TCK’daki ilgili suçun (yaralama, tehdit vb.) nitelikli halini oluşturabilir.
• Hareketler: Bu yasak nitelikteki aletleri; satmak, satmaya aracılık etmek, satın almak, taşımak veya bulundurmak.
• Ceza (md. 15/1): Bu suçu işleyenler altı aydan bir yıla kadar hapis ve yirmi beş günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır. Görüldüğü gibi, yasak bıçak taşımanın cezası, ateşli silah taşımaya göre daha hafiftir.

Kuru Sıkı (Ses ve Gaz Fişeği Atabilen) Silahlar

Kuru sıkı tabancalar, 6136 sayılı Kanun’a değil, 5729 sayılı Kanun’a tabidir. Bunları satın almak için adli sicil belgesi yeterlidir. Ancak;

• Bu silahları taşımak kabahattir ve idari para cezası gerektirir.
• En önemlisi, bu silahların namlusunu açarak veya üzerinde değişiklik yaparak gerçek mermi atabilir hale getirmek, 6136 sayılı Kanun kapsamında ateşli silah imal etme suçu sayılır ve çok daha ağır (bir yıldan üç yıla kadar hapis) cezaları vardır.

Yargılama Süreci ve Özel Haller

• Şikâyet: Kamu güvenliğini doğrudan ilgilendiren bu suçların tamamı şikâyete tabi değildir. Savcılık, suçu öğrendiği anda (örneğin polisin yaptığı bir arama sonucu) kendiliğinden soruşturma başlatır.
• Uzlaşma: 6136 sayılı Kanun kapsamındaki suçlar, uzlaşma kapsamında değildir.
• Görevli Mahkeme: Bu suçlara ilişkin yargılama görevi Asliye Ceza Mahkemesi’ne aittir.
• Müsadere (El Koyma): Suça konu olan ruhsatsız silah, mermi, yasak bıçak veya alet, sahibine iade edilmez; TCK md. 54 uyarınca her durumda devlete mal edilmek üzere müsadere edilir.

Sonuç

6136 sayılı Kanun, toplumun silahsızlandırılması ve kamu güvenliğinin sağlanması amacını güden son derece net ve katı bir düzenlemedir. “Kurusıkıdan bozma”, “dededen kalma”, “sadece kendimi korumak için” gibi gerekçeler, hukuki olarak bir anlam ifade etmemekte ve kişileri hapis cezası riskiyle karşı karşıya bırakmaktadır. Özellikle ateşli silahlarla ilgili suçların cezalarının ağırlığı ve bu suçların kişinin adli siciline işleyerek hayatının geri kalanını (işe girme, ehliyet alma vb.) olumsuz etkilemesi, bu konudaki risklerin ne kadar büyük olduğunu göstermektedir. Kamu barışının temel şartı, bireylerin kendi adaletini silahla sağlama yanılgısından vazgeçmesi ve hukukun üstünlüğüne güvenmesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yanımda meyve soymak için küçük bir çakı taşımam suç mu? Hayır. 6136 sayılı Kanun, sadece özel olarak sayılan (sustalı, kelebek, kama vb.) bıçakları yasaklar. Günlük hayatta kullanılan ve bariz bir saldırı aleti niteliği taşımayan sıradan çakı veya bıçakları taşımak bu kanuna göre suç değildir. Ancak böyle bir bıçağı birini yaralamak veya tehdit etmek için kullanırsanız, TCK’daki ilgili suçlardan yargılanırsınız.

Dedemden kalma antika bir tabanca buldum. Ne yapmalıyım? Bu silahı evinizde tutmaya devam etmeniz, “ruhsatsız silah bulundurma” suçunu oluşturur. Yapmanız gereken en doğru şey, durumu en yakın polis karakoluna veya jandarmaya bildirerek silahı onlara teslim etmektir. Bu şekilde hakkınızda yasal işlem yapılmasının önüne geçebilirsiniz.

“Taşıma ruhsatı” ile “bulundurma ruhsatı” arasındaki fark nedir? Bulundurma ruhsatı, silahınızı sadece ruhsatta belirtilen adresinizde (ev veya iş yeri) tutmanıza izin verir. Silahı bu adres dışına çıkarmanız yasaktır. Taşıma ruhsatı ise, kanunda belirtilen istisnai yerler (mahkeme, okul, hastane vb.) dışında silahınızı üzerinizde taşımanıza olanak tanır. Ruhsatsız yakalanan bir silah için ise her iki eylem de suçtur.

Arabamın torpido gözünde ruhsatsız silahla yakalandım. Bu “taşıma” mı sayılır, “bulundurma” mı? Bu eylem, Yargıtay kararlarına göre net bir şekilde “taşıma” suçu sayılır. Silahın, ruhsatlı adresiniz olan ev veya iş yerinizin dışında, ulaşılabilir bir yerde olması “taşıma” suçunu oluşturur.

Bir adet ruhsatsız mermi ile yakalanmak suç mudur? Evet. 6136 sayılı Kanun, mermileri de ateşli silahlarla aynı maddede düzenlemiştir. Ruhsatsız olarak tek bir mermi dahi bulundurmak veya taşımak, aynı şekilde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektiren bir suçtur.

Muşta veya kelebek bıçak taşımak neden yasak? Cezası ne kadar? Bu aletler, nitelikleri itibarıyla kanun tarafından “saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış” kabul edilir ve bu nedenle yasaklanmıştır. Bunları taşımanın cezası, altı aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.

Kuru sıkı tabancamı gerçek mermi atacak şekilde değiştirirsem ne olur? Bu, işlenebilecek en ciddi suçlardan biridir. Bu eylem, 6136 sayılı Kanun’a göre “ateşli silah imal etme veya dönüştürme” suçu sayılır ve cezası, ruhsatsız silah taşımaktan dahi daha ağır olabilir. Kesinlikle uzak durulması gereken bir fiildir.

Av. Efehan Mihai ERGİNER