Mirasın Reddi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme (2025)

Miras bırakanın vefatı ile mirasçılar, yasal bir hak olarak mirası kabul edebilecekleri gibi reddetme seçeneğine de sahiptirler. Mirasın reddi, “gerçek red” ve “hükmen red” olmak üzere iki temel usulde gerçekleşir. Bu iki farklı yol, davanın görüleceği görevli ve yetkili mahkemenin de farklılaşmasına neden olmaktadır. İşbu yazıda mirasın reddi davasında görevli ve yetkili mahkeme konusu incelenecektir.

Mirasın Reddi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Mirasın Gerçek Reddi

Mirasın gerçek reddi, mirasçıların açık bir irade beyanıyla mirası istemediklerini bildirmeleridir. Bu süreçte görevli ve yetkili mahkemenin hangisi olduğu konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.

Görevli Mahkeme

Mirasın gerçek reddi taleplerinde görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğu hususu hem teoride hem de uygulamada kabul edilmektedir. Mirasın gerçek reddi davasında sulh hukuk mahkemesi görevlidir.

Yetkili Mahkeme

Yetkili mahkemenin neresi olacağı konusunda ise farklı yaklaşımlar göze çarpmaktadır: Doktrindeki baskın görüş, bu davalarda yetkili mahkemenin, murisin son yerleşim yeri mahkemesi olduğunu savunmaktadır. Doktrindeki bir diğer yaklaşım ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 382/2-c.7 ve 384. maddelerine atıfta bulunarak, talepte bulunan mirasçının kendi ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu ileri sürmektedir.

Uygulamada ise geçmişte mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davalarda murisin son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğu görüşü kabul edilmekte ise de güncel Yargıtay uygulaması; mirasın reddi beyanında bulunan mirasçının yerleşim yerinin de yetkili olduğunu kabul etmektedir.

Mirasın Gerçek Reddi Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme : İçtihat

• Mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davada, ret beyanında bulunan mirasçının yerleşim yeri de yetkilidir.

Yargıtay 5. HD. 2025/3905 E. 2025/6792 K. 05.05.2025 T. künyeli ilamına göre; “Dosya kapsamından, uyuşmazlığın mirasın gerçek reddi istemine ilişkin olup mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili isteminin çekişmesiz yargı işlerinden olduğu, çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın İstanbul Anadolu 23. Sulh Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.”

• Mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davada, ret beyanında bulunan mirasçının yerleşim yeri de yetkilidir.

Yargıtay 5. HD. 2025/3830 E. 2025/6297 K. 28.04.2025 T. künyeli ilamına göre; “Dosya kapsamından, uyuşmazlığın mirasın gerçek reddi istemine ilişkin olup mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili isteminin çekişmesiz yargı işlerinden olduğu, çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Mardin Sulh Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.”

• Mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davada, ret beyanında bulunan mirasçının yerleşim yeri de yetkilidir.

Yargıtay 5. HD. 2024/13207 E. 2025/4772 K. 10.04.2025 T. künyeli ilamına göre; “Dosya kapsamından, uyuşmazlığın mirasın gerçek reddi istemine ilişkin olup mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili isteminin çekişmesiz yargı işlerinden olduğu, çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Nazilli 1. Sulh Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.”

• Mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davada, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi kesin yetkilidir.

Yargıtay 5. HD. 2023/4336 E. 2023/8934 K. 16.10.2023 T. künyeli ilamına göre; “Mirasın reddi istemi, mirasın açıldığı yerin sulh hukuk mahkemesinde mirasçı tarafından sözlü veya yazılı beyanla yapılabilir. Buradaki yetki kesin olup, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi görevli ve yetkili mahkemedir.”

• Mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davada, ret beyanında bulunan mirasçının yerleşim yeri de yetkilidir.

Yargıtay 7. HD. 2021/7018 E. 2022/4871 K. 06.09.2022 T. künyeli ilamına göre; “Mirasın gerçek reddin tespiti istemine ilişkin yargılamada; ret beyanının yapılacağı mahkeme yönünden kesin yetkinin söz konusu olmadığı, ret beyanında bulunan mirasçının, oturduğu yer mahkemesinin de yetkili mahkeme olduğu”

• Mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davada, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi kesin yetkilidir.

Yargıtay 5. HD. 2022/5529 E. 2022/9099 K. 23.05.2022 T. künyeli ilamına göre; “Bu yasal düzenlemeye göre mirasın reddi istemi, mirasın açıldığı yerin sulh hukuk mahkemesinde mirasçı tarafından sözlü veya yazılı beyanla yapılabilir. Buradaki yetki kesin olup, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi görevli ve yetkili mahkemedir.”

• Mirasın gerçek reddi istemine ilişkin davada, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi kesin yetkilidir.

Yargıtay 20. HD. 2020/1976 E. 2020/2362 K. 02.07.2020 T. künyeli ilamına göre; “Bu yasal düzenlemeye göre mirasın reddi istemi, mirasın açıldığı yerin sulh hukuk mahkemesinde mirasçı tarafından sözlü veya yazılı beyanla yapılabilir. Buradaki yetki kesin olup, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi görevli ve yetkili mahkemedir.”

Mirasın Hükmen Reddi

Mirasın hükmen reddi, miras bırakanın ölüm tarihinde borca batık olduğunun tespiti halinde mirasın kendiliğinden reddedilmiş sayılması durumudur. Bu dava türünde görevli ve yetkili mahkeme, mirasın gerçek reddinden farklılaşmaktadır.

Görevli Mahkeme

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, mirasın hükmen reddi istemiyle açılacak davalarda görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu kabul edilmiştir.

Buna göre, dava 6100 sayılı HMK döneminde açılmış ise görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Ancak dava, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu zamanında açılmışsa, görevli mahkemenin borç miktarına göre belirleneceği ifade edilmiştir. (YİBK 1942/24 Ε. 1942/29 Κ. 23.12.1942 Τ.)

Yetkili Mahkeme

Mirasın hükmen reddi davalarında yetkili mahkemenin neresi olacağına dair doktrinde farklı görüşler bulunmaktadır:

Doktrindeki ağırlıklı görüşe göre, bu davalarda yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Doktrinde yer alan bir diğer görüş ise yetkili mahkemenin, miras bırakanın son ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesi olması gerektiğini savunmaktadır.

Uygulamada ise, mirasın hükmen reddi davasında kesin yetkiyi düzenleyen bir düzenleme bulunmadığından cihetle genel yetki kurallarına göre davanın ikamesi gerektiği kabul edilmektedir. Bu minvalde, davalının yerleşim yeri, alacaklının yerleşim yeri mahkemeleri yetkili kabul edilebilmektedir.

Mirasın Hükmen Reddi Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme : İçtihat

• Mirasın hükmen reddi istemine ilişkin davada, genel yetki kurallarına göre davalının yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesi de yetkilidir.

Yargıtay 5. HD. 2025/2158 E. 2025/6249 K. 28.04.2025 T. künyeli ilamına göre; “Mirasın hükmen reddinin tespiti hakkındaki davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığından, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir.”

• Mirasın hükmen reddi istemine ilişkin davada, genel yetki kurallarına göre davalının yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesi de yetkilidir.

Yargıtay 5. HD. 2024/7518 E. 2025/1543 K. 10.02.2025 T. künyeli ilamına göre; “Mirasın hükmen reddinin tespiti hakkındaki davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığından, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir.”

• Mirasın hükmen reddi istemine ilişkin davada, alacaklının yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesi de yetkilidir.

Yargıtay 7. HD. 2024/3156 E. 2024/4619 K. 17.10.2024 T. künyeli ilamına göre; “Dava, TMK’nın 605/2 nci maddesi gereğince açılan mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir. Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Mirasçılar Türk Medeni Kanununun 610 uncu maddesinde yazılı aykırılık da bulunmadıkça yani zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmüş olmadıkça her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir. Türk Medeni Kanununun 606 ncı maddesinde belirtilen süre bu davada uygulanmaz. Dava alacaklılara husumet yöneltilerek görülür. Bu davada yetkili mahkeme ise alacaklıların davanın açıldığı zamandaki ikametgahı mahkemesidir. Ayrıca Türk Medeni Kanununun Velayet Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 39/2 nci fıkrası gereğince mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulması da zorunludur.”

Av. Efehan Mihai ERGİNER