Mağaza Hırsızlığında Teşebbüs

İşbu yazımızda mağaza hırsızlığında teşebbüs aşamasında kalmış suç ile tamamlanmış suç ayrımı değerlendirilecek ve yüksek mahkemelerin güncel görüşüne değinilecektir.

Mağaza Hırsızlığında Teşebbüs: Yakalanma Anının Hukuki Sonuçları

Mağaza içerisinde muhafaza altına alınan eşya hakkında hırsızlık suçu Türk Ceza Kanunu’nun 141 ve 142 maddelerinde düzenlenmiş olmakla buna göre;

5237 s. TCK m.141/1 uyarınca; “Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.”

5237 s. TCK m.142/2-h uyarınca; “Suçun; Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında, İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”

Suça teşebbüs ise 5237 s. TCK m.35/1 hükmünde düzenlenmiş olup yasada kişi failin, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması, bir başka ifade ile suçun yasal unsurlarının tamamının gerçekleşmemesi olarak tanımlanmıştır.

Yüksek mahkemenin yerleşik görüşüne göre hırsızlık suçunun yasal unsurlarının tamamının gerçekleşebilmesi için malın zilyedin egemenlik alanından tamamen çıkaran failin egemenlik alanına girmesi gereklidir. Bu noktada egemenlik alanı geniş yorumlanmakta olup, failin malı hırsızlamak kastıyla suçun icrai hareketlerini tamamladığı sırada dahi kesintisiz takip sonucunda yakalanması halinde malın sahibinin egemenlik alanından çıkmadığı ve suçun tamamlanmış sayılamayacağı kabul edilmektedir. Görüleceği üzere teşebbüs hükümlerinin uygulanabilirliği açısından failin yakalanma anı önem arz etmek olup, farklı yakalanma anlarında teşebbüs hükümlerinin uygulanabilirliğine ayrıca değinmekte yarar vardır.

Mağazanın İçinde Yakalanma

Mağazadan çıkmadan önce, hatta kasadan geçtikten sonra dahi mağazanın içinde yakalanma halinde suçun tamamlanmış sayılamayacağı ve teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilmektedir. Zira, mağaza sınırları haklı zilyedin hâkimiyetinde olmakla haksız zilyet olan failin fiili hakimiyet kurduğundan bahsedebilmek mümkün değildir.

Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 2022/7046 E. 2022/18537 K. 09/11/2022 T. Künyeli ilamına göre; “Sanığın A 101 isimli markete girdiği, aktüel ürünlerin olduğu reyonda bulunan toplam değeri 450,00 TL tutarındaki kadife kaymaz saçaklı halı’, thermo piknik çantası’ ve ‘Kaymaz Taban Saçaklı Yolluk’, ikişer adet ‘ çift kişilik çarşaf ‘, ‘bay kemer’ , ‘bayan suba çorap’ ve ‘aqua dı polo bayan kol saati’, 4 adet ‘desenli saklama kabı’, 5 adet ‘bayan soket çorap’ ile 11 adet ‘yemek kaşığı ve yemek çatalı’ nı yanında getirdiği torbalara koyduğu, ardından aldığı ürünlerin ödemelerini yapmadan market dışına çıkmaya çalışması üzerine durumdan şüphelenen, olayın gerçekleştiği markette mağaza sorumlusu olarak çalışmakta olan müşteki tarafından durdurulduğu, kamera görüntülerinin incelenmesini ardından kolluk ekiplerine ihbarda bulunulduğu,” şeklinde sanığın eyleminin teşebbüs aşamasında kaldığının anlatılması karşısında, verilen cezadan teşebbüs hükümleri uyarınca indirim yapılması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediği…”

Mağazanın Dışında ve AVM İçinde Yakalanma

Kural olarak hırsızlanan eşya sahibinin eşya üzerindeki hâkimiyeti, failin eşya ile birlikte mağaza dışarısına adım atmasıyla kesilmekte ve fail tarafından eşya üzerinde fiili hâkimiyet kurularak zilyetlik kazanılmaktadır. Buna mukabil, failin kesintisiz olarak takip edildiği, failin izlendiği ve mağazada çıktıktan hemen sonra 5-10 metre içerisinde yakalandığı, mağaza alarmlarının ötmesi üzerine yakalandığı, kesintisiz takip ile AVM içerisinde yakalandığı durumlarda hırsızlanan malın sahibinin hâkimiyet alanından tam anlamıyla ayrıldığından bahsetmek mümkün olmamakla teşebbüs hükümleri uygulama alanı bulacaktır. Öte yandan failin eşya ile birlikte AVM dışarısına çıktığı durumlarda ekseriyetle suç tamamlanmış kabul edilse de kesintisiz takip olgusunun devamı halinde teşebbüs hükümlerinin uygulanmasında bir beis bulunmadığını belirtmek gerekir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2012/1325 E. 2014/166 K. 01/04/2014 T. künyeli ilamına göre; “mağazalara girip bir süre içeride durduktan sonra kasada herhangi bir ödeme yapmaksızın çıkarak alışveriş merkezinin otoparkında bulunan araçlarına yöneldikleri sırada, kesintisiz olarak kendilerini sürekli takip eden kolluk görevlilerinin sanıkları araçlarına binmeden yakalayarak, işyerlerinden çalmış oldukları suça konu giyim eşyalarına el koymaları şeklinde gelişen somut olayda; sanıkların müştekiler İ.. P.., M.. B.. ve S.. Ö..’ın sorumlu olduğu işyerlerinden gerçekleştirmiş oldukları eylemlerini kolluk görevlilerinin kesintisiz takibi altında gerçekleştirdiklerinin ve suça konu eşyaları hakimiyetleri altına alamadan yakalanarak, suça konu eşyalara el konulduğunun anlaşılması karşısında, sanıkların müştekilerin işyerlerinden gerçekleştirmiş oldukları eylemlerin teşebbüs aşamasında kaldığının kabulü gerekmektedir.”

Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 2023/5 E. 2023/2393 K. 03/05/2023 T. künyeli ilamına göre; “Suça sürüklenen çocuk …’nun, temyiz dışı suça sürüklenen çocuk … ile birlikte gece vakti Vialand AVM içerisindeki … isimli mağazadan bir adet Adidas marka eşofman altı ile bir adet Adidas marka şapkayı yanlarında getirdikleri çantaya koyup mağazadan çıktıkları sırada, ellerinde bulunan çantanın alarmının çaldığı ve şikâyetçinin ellerindeki çantaya bakmak istemesi üzerine suça sürüklenen çocukların mağazanın dışına kaçmaya başladıkları; ancak güvenlik elemanları tarafından kesintisiz takip sonucu yakalandıklarının suça sürüklenen çocukların aşamalardaki savunmaları, şikâyetçinin anlatımları ve tüm dosya kapsamı ile sabit olduğu Yerel Mahkemece kabul edilerek suça sürüklenen çocuk …’nun hırsızlığa teşebbüs suçundan cezalandırılmasına karar verildiği…”

Mağazanın Dışına Henüz Çıkmışken Yakalanma

Kural olarak hırsızlanan eşya sahibinin eşya üzerindeki hâkimiyeti, failin eşya ile birlikte mağaza dışarısına adım atmasıyla kesilmekte ve fail tarafından eşya üzerinde fiili hâkimiyet kurularak zilyetlik kazanılmaktadır. Buna mukabil, failin kesintisiz olarak takip edildiği, failin izlendiği ve mağazada çıktıktan hemen sonra 5-10 metre içerisinde yakalandığı, mağaza alarmlarının ötmesi üzerine yakalandığı durumlarda hırsızlanan malın sahibinin hâkimiyet alanından tam anlamıyla ayrıldığından bahsetmek mümkün olmamakla teşebbüs hükümleri uygulama alanı bulacaktır.

Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 2021/11830 E. 2022/6451 K. 26/04/2022 T. künyeli ilamına göre; “Dosya kapsamından sanığın, marketten almış olduğu ürünlerin ücretini ödemeden marketten ayrıldığı esnada alarmın uyarması üzerine mağaza görevlilerince suça konu ürünleri götüremeden yakalanması şeklinde gerçekleşen eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı gözetilmeden tamamlanmış suçtan sanığın mahkumiyetine karar verilmek suretiyle fazla ceza tayini, Somut olayda sanığın toplam değeri 73,78 TL olan gıda ürünlerini çalmak isterken teşebbüs aşamasında yakalandığı anlaşıldığından, suçun işleniş şekli ve özellikleri itibariyle ceza vermekten vazgeçilemeyecek ise de, hırsızlık konusunu oluşturan malın değerinin az olması nedeniyle TCK’nın 145. maddesi gereğince verilen cezadan belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi, Bozmayı gerektirmiş…”

Mağazanın Dışında Yakalanma

Kural olarak hırsızlanan eşya sahibinin eşya üzerindeki hâkimiyeti, failin eşya ile birlikte mağaza dışarısına adım atmasıyla kesilmekte ve fail tarafından eşya üzerinde fiili hâkimiyet kurularak zilyetlik kazanılmaktadır. Bu noktada failin kesintisiz takip edildiğinden bahsedilemediğinden teşebbüs hükümlerinin uygulanabilmesi mümkün değildir.

Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 2022/3309 E. 2024/10515 K. 27/06/2024 T. künyeli ilamına göre; “suça sürüklenen çocuğun kolluk ekibince saat 14.00 sıralarında … mağazasından çaldığı malzemeleri … mağazası önünde montunun iç kısmından çıkarıp elindeki poşete koyarak yaya olarak uzaklaştığı sırada yakalandığının anlaşılması karşısında; eylemin tamamlandığı gözetilmeden, teşebbüs aşamasında kaldığı belirtilerek 5237 sayılı TCK’nın 35. maddesi uygulanmak suretiyle eksik ceza tayini,”

Sonuç

Hırsızlık suçunun tamamlanmış sayılabilmesi için hırsızlanan malın zilyedin hukuki egemenlik alanından tamamen çıkarılması ve failin fiili egemenlik alanına girmesi gereklidir. Bu minvalde, failin yakalandığı anda suçun icrai hareketlerini tamamlamış olsa bile hırsızlanan mal üzerinde tam olarak fiili egemenlik kuramaması, bir başka anlatımla failin mağazanın içerisinde yakalanması, mağazanın dışında ancak AVM içerisinde ve kesintisiz takip ile yakalanması, mağazanın dışında ancak hemen sonra kesintisiz takip ile yakalanması, mağazanın 5-10 metre dışında alarm veya güvenlik marifetiyle kesintisiz takip sonucu yakalanması ve sair hallerde hırsızlık suçu tamamlanmış kabul edilmemekte ve teşebbüs aşamasında kalmaktadır.

Av. Efehan Mihai ERGİNER