Kayyımın Görevleri (2025)

Kayyımlık, belirli durumlarda bir kişinin mal varlığını veya belirli bir işini yönetmek üzere atanan bir hukuki temsilcilik kurumudur. Bu yazımızda kayyımın görevlerine değineceğiz.

Kayyımlık Görevleri

Kayyımın Hukuki Konumu (TMK madde 458)

Kayyım atanması, bir kişinin fiil ehliyetini doğrudan etkilememektedir. Yasal danışmanlığa ilişkin hükümler bu durumun istisnalarını oluşturabilir. Kayyımın görev süresi ve alacağı ücret, ilgili vesayet makamı tarafından karara bağlanır ve belirlenir.

Kayyımlık Görevinin Kapsamı

Kayyımlığın kapsamı, hangi amaçla atandığına göre farklılık göstermektedir.

Belli Bir İş İçin Atanan Kayyım (TMK madde 459)

Belli bir işin yerine getirilmesi için görevlendirilen kayyım, vesayet makamının talimatlarına eksiksiz uymak zorundadır. Bu tür bir kayyım, atandığı iş veya işlemi gerçekleştirirken, vesayet makamının kendisine sunduğu talimatlar çerçevesinde hareket eder. Bu durum, kayyımın yetkisinin, kendisine verilen özel görevle sınırlı olduğunu göstermektedir.

Uygulamada sıklıkla yargılamalarda kişileri temsil etmek üzere temsil kayyımlığı atandığı görülmektedir. Bu şekildeki görevlendirmeler kısıtlının vasisi ile veya küçüğün velisiyle birlikte aynı davada taraf olması halinde menfaat çatışmasından bahsedilebildiği hallerde, davada taraf olan kısıtlının vasisi ile veya küçüğün velisiyle menfaatlerinde çatışma olduğu hallerde, veli veya vasinin temsil ettikleri kısıtlı veya küçük aleyhine tasarruf ve harekette bulundukları hallerde ve nihayet mahkemenin takdiri ile kişilere temsil kayyımı atanabilmektedir.

Uygulamada Yargılama Gideri ve Diğer Masrafların Kim Tarafından Karşılanacağı Sorunu

Kayyımın göreceği işler dolayısıyla masraf veya yargılama gideri oluşması mümkündür. Örnek olarak, hukuk davasında kısıtlıya temsil kayyımı olarak görevlendirilen kayyımın istinaf kanun yoluna başvurması gerektiğinde bu masrafların karşılanması noktasında sorun yaşanabilmektedir. Bu gibi durumlarda uygulamada öncelikle adli yardım talepli olarak uyuşmazlığı gören mahkemeye başvuru yapılmalı, adli yardım talebinin reddi halinde ise istinaf kanun yoluna başvurma harç ve masrafları gibi yargılama giderlerinin karşılanması hususu vesayet makamına sorulmalıdır. Bu noktada vesayet makamı yargılama giderlerinin hazineden karşılanmasına karar verebilir.

Dava dışı diğer temsil kayyımlığı görevlerinden kaynaklanan harç ve masraflarda ise harç ve masrafın karşılanması noktasında vesayet mahkemesine başvurulmalı ve harç ve masrafın karşılanması hususu sorulmalıdır.

Öte yandan, kayyımın kendi malvarlığı ile harç ve masrafları karşılamak gibi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.  

Malvarlığının Yönetimi İçin Atanan Kayyım (TMK madde 460)

Belli bir malvarlığının yönetimi için atanan kayyımın görevi o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan iş ve işlemlerin görülmesi ile sınırlıdır. Kayyımın, bunun dışındaki işleri yapabilmesi, temsil olunanın vereceği özel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır.

Kayyımın Kusurlu Davranışından Sorumluluğu (TMK madde 467)

TMK m.467 hükmünde; “Vasi, görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla vesayet altındaki kişiye verdiği zarardan sorumludur. Kayyım ve yasal danışmanlar hakkında da aynı hüküm uygulanır.” Denilmek suretiyle temsil kayyımının üstlendiği iş ve işlemlerin görülmesi esnasındaki kusurlu davranışlarından; temsil olunan kişiye karşı sorumludur. TMK m.460 gereği malvarlığının yönetimi için görevlendirilen kayyım da malvarlığı üzerinde hak sahibi kişilere karşı sorumludur.

Sorumluluk Zamanaşımı (TMK madde 492)

Sorumlu kayyıma karşı açılacak tazminat davası TMK m.489-491 hükümlerinde düzenlenen kesin hesabın tebliğ edildiği tarihten başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Kayyımlık Süresi (TMK madde 477)

TMK m.477/1 hükmüne göre; “Temsil kayyımlığı, kayyımın yapmakla görevlendirildiği işin bitirilmesiyle sona erer.” Yargılamalarda görevin bitmesi çeşitli şekillerde tezahür edebilir. Uygulamada temsil kayyımlığı görevlendirilmeleri sıklıkla bir davada kısıtlıyı ya da küçüğü temsil etmek şeklinde soyut ve afaki yapılmaktadır. Bu noktada işin ne zaman sona ereceği sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın sonuçlanması ile kayyımlık görevi genel kabul olarak sona erer. Ancak, sonuçlanma için hüküm kurulması yeterli olmayıp, kurulan hükmün kesinleşmesi de gereklidir. Buna mukabil, vesayet makamınca hükmün kesinleşmesinden sonra da devam edilecek bir görevi temsil kayyımına vermesi halinde temsil kayyımlık görevinin devam edeceği söylenebilir. Uygulamada karşılaşılmasa da temsil kayyımına olağanüstü kanun yoluna başvurma görevi verilmiş ise bu noktada hükmün kesinleşmesi ile kayyımlık görevinin sona ermeyeceği söylenebilir. Öte yandan kayyımlık görevi söz konusu iş konusunun ortadan kalkması ile de sona erebilir. Örnek olarak, temsil kayyımı olunan küçüğün davada taraf ehliyetini kaybetmesi halinde kayyımlık görevi sona erebilecektir.

TMK m.477/2 hükmüne göre; “Yönetim kayyımlığı, kayyımın atanmasını gerektiren sebebin ortadan kalkması veya kayyımın görevden alınmasıyla sona erer.”

Av. Efehan Mihai ERGİNER