İşkolu Tespitine İtiraz Davası

İşyerlerinin faaliyet gösterdiği işkolunun doğru bir şekilde saptanması, sendikal örgütlenme ve toplu iş sözleşmesi süreçlerinin temelini oluşturur. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca bu tespit yetkisi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına aittir. Bakanlık tarafından yapılan bu belirlemeye karşı, hukuki menfaati bulunan kişi ve kurumların yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. “İşkolu tespitine itiraz davası” olarak bilinen bu hukuki süreç, idari bir işlem olan işkolu belirlemesinin yargısal denetimini sağlayarak hak arama özgürlüğünü güvence altına almaktadır.

İşkolu Tespitine İtiraz Davası

Dava Açma Ön Koşulu

İşkolu tespitine itiraz davasının açılabilmesi için öncelikli ve zorunlu koşul, Bakanlık tarafından yapılmış bir işkolu belirlemesinin bulunması ve bu kararın resmî gazetede yayımlanmış olmasıdır. 6356 sayılı Kanun’un 5. maddesi, Bakanlığın tespit ile ilgili kararını resmî gazetede yayımlayacağını açıkça belirtir. Bu yayım, karara karşı itiraz yolunu açan bir tebliğ işlevi görmektedir. Dolayısıyla, henüz resmî gazetede ilan edilmemiş bir tespite karşı mahkemeye başvurulması durumunda, dava şartı yokluğundan ötürü başvuru reddedilecektir.

Dava Açma Süresi

Bakanlığın işkolu tespiti kararına karşı dava açma süresi oldukça kısıtlı tutulmuştur. İlgililer, kararın resmî gazetede yayımlanmasından itibaren on beş gün içinde dava açmak zorundadır. Bu süre, hak düşürücü bir süredir; yani sürenin geçirilmesi halinde dava açma hakkı tamamen ortadan kalkar ve bu durum mahkeme tarafından re’sen (kendiliğinden) dikkate alınır. Yargıtayın yerleşik içtihatları da bu 15 günlük sürenin hak düşürücü nitelikte olduğunu ve resen gözetilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Davanın Tarafları

Kanun, dava açabilecek kişileri “ilgililer” olarak geniş bir çerçevede tanımlamıştır. Bu ifadeden anlaşılması gereken, dava sonucunda hukuki menfaati etkilenecek olan tüm gerçek ve tüzel kişilerdir. Uygulamada bu taraflar genellikle işverenler, işçi sendikaları veya işveren sendikalarıdır. Belirlenen işkolunun değişmesi, sendikaların üye yapısını ve örgütlenme alanını doğrudan etkileyeceğinden hem önceki işkolundaki sendika hem de yeni işkolundaki sendika “ilgili” sıfatını taşır. Aynı şekilde, hukuki faydası bulunan bir veya birden çok işçi de bu davayı açma hakkına sahiptir.

Davalı taraf ise, işkolu tespit işlemini gerçekleştiren Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıdır. Ancak Yargıtay, davanın niteliği gereği husumetin yalnızca Bakanlığa yöneltilmesinin yeterli olmadığı görüşündedir. Yüksek mahkemeye göre, davanın sonucundan doğrudan etkilenecek olan işveren ile ilgili sendikaların da mutlaka davada taraf olarak yer alması zorunludur. Bu nedenle dava, Bakanlık, işveren ve karardan etkilenecek potansiyel tüm sendikalara yöneltilerek açılmalıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İşkolu tespitine itiraz davalarına bakmakla görevli mahkeme, iş mahkemeleridir. 6356 sayılı Kanun, bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların iş davalarına bakmakla görevli mahkemelerde görüleceğini hükme bağlamıştır. Yetkili mahkeme ise “işyerinin bulunduğu yer mahkemesi” olarak kabul edilmektedir. Eski kanun dönemindeki “mahalli mahkeme” ifadesinin de Bakanlığın bulunduğu Ankara değil, dava konusu işyerinin faaliyet gösterdiği yerdeki mahkeme olduğu gerek öğreti gerekse Yargıtay kararlarıyla benimsenmiştir.

Mahkeme Kararı ve Hukuki Sonuçları

Yargılama neticesinde mahkeme, Bakanlık tarafından yapılan işkolu tespitinin hatalı olduğu kanısına varırsa bu idari işlemi iptal edebilir. Ancak mahkemenin rolü bununla sınırlı değildir. Mahkeme, iptal kararının yanı sıra, dava konusu işyerinin 6356 sayılı Kanun’da belirtilen işkollarından hangisine dahil olduğunu da tespit edip kararında belirtmekle yükümlüdür. Yargıtay, sadece iptal kararı verilip yeni işkolunun saptanmadığı kararları eksik bularak bozmakta ve doğru işkolunun da mahkemece belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bununla birlikte, mahkemenin vereceği karar, işyeri esaslı olmak zorundadır; belirli kişilere veya çalışan gruplarına özgü bir işkolu tespiti yapamaz.

Yargı Yolu ve Süreler

Kanun, işkolu uyuşmazlıklarının ivedilikle çözülmesi amacıyla özel yargılama süreleri öngörmüştür. Buna göre, ilk derece mahkemesinin, istinaf yoluna başvurulması halinde bölge adliye mahkemesinin ve son olarak temyiz incelemesini yapacak olan Yargıtayın, dosyayı iki ay içinde karara bağlaması hedeflenmiştir. Yargıtayın vereceği karar kesindir, bu karardan sonra uyuşmazlık ilk derece mahkemesine geri dönmez. Ancak kanunda belirtilen bu iki aylık süreler, bir yaptırıma bağlanmadığı için daha çok bir temenni niteliği taşımakta ve uygulamada mahkemelerin iş yoğunluğuna göre bu süreler aşılabilmektedir.

Av. Efehan Mihai ERGİNER

İşkolu Tespitine İtiraz Davası Örnek Dava Dilekçesi

İZMİR İLGİLİ İŞ MAHKEMESİNE

DAVACI                       : 

VEKİLİ                        : Av. Efehan Mihai ERGİNER (Adres antettedir.)

DAVALILAR               :

                                       1.

                                       2.

                                       3.

KONU                      : T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 15.08.2025 tarihinde resmî gazetede yayımlanan, _________ işyerinin “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkoluna girdiğine dair tespit kararının iptali ile söz konusu işyerinin esasen “Basın, Yayıncılık ve Gazetecilik” işkoluna dahil olduğunun tespit edilmesi talebinden ibarettir.

AÇIKLAMALAR            :

1. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından, davalılardan ________________’na ait olan ve _______________ adresinde faaliyet gösteren işyerinin girdiği işkoluna ilişkin bir tespit yapılmıştır. Bu tespit kararı, 15.08.2025 tarihinde ___________ sayılı resmî gazetede yayımlanarak tarafımızca öğrenilmiştir.
2. İşbu dava, 6356 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca kararın yayımından itibaren on beş günlük hak düşürücü süre içerisinde açılmaktadır.
3. Bakanlık tarafından yapılan tespitte, işyerinin 10 sıra numaralı “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkoluna girdiği belirtilmiştir. Ancak bu tespit, işyerinde yürütülen asıl faaliyetle bağdaşmamakta olup hatalıdır.
4. Söz konusu işyeri yayınevi tarafından kullanılmakta olup ana faaliyetleri gazetelerin, dergilerin ve süreli yayınların basım hizmetleridir. Ofis ve idari faaliyetler, bu yayın üretimi faaliyetine bağlı yardımcı işler niteliğindedir. Dolayısıyla işyerinin, İşkolları Yönetmeliği uyarınca “Basın, Yayıncılık ve Gazetecilik” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Bakanlığın kararı, işyerindeki asıl işi göz ardı ederek yalnızca yardımcı işlere odaklanmış ve bu nedenle hatalı bir sonuca ulaşmıştır.
5. Müvekkilimiz ___________, 6356 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen “ilgili” sıfatını taşımaktadır. Zira müvekkil sendika, işyerinin faaliyet gösterdiği asıl işkolu olan “Basın, Yayıncılık ve Gazetecilik” işkolunda örgütlü bir sendikadır ve hatalı tespit nedeniyle bu işyerinde örgütlenme faaliyeti yürütme hakkı engellenmektedir.”
6. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, işkolu tespitine itiraz davalarında husumetin işlemi yapan Bakanlık ile dava sonucundan doğrudan etkilenecek olan işveren ve ilgili sendikalara yöneltilmesi zorunludur. Bu nedenle dava, belirtilen tüm davalılara karşı açılmıştır. Mahkemenin, Bakanlık kararını iptal etmesi ve işyerinin girmesi gereken doğru işkolunu tespit etmesi gerekmektedir.

HUKUKİ SEBEP               : 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (m. 5, 79), İşkolları Yönetmeliği, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER       :

1. Bakanlık tespitinin yayımlandığı ________ tarihli ve ________ sayılı Resmî Gazete.
2. İşyeri SGK kayıtları ve ticaret sicil kayıtları.
3. İşyerinin faaliyet alanını gösteren vergi levhası, faturalar ve diğer ticari belgeler.
4. Bilirkişi incelemesi.
5. Keşif.
6. Tanık beyanları .
7. Yargılamanın gidişatı esnasında ortaya çıkacak vakıalara ve karşı tarafın göstereceği vakıalara karşı sunulacak her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM          : İşbu dilekçede izah olunan ve re’sen gözetilecek hususlar doğrultusunda;

1. Huzurdaki haklı davamızın KABULÜNE,
2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının __________ tarihli ve _________ sayılı resmî gazetede yayımlanan, __________’na ait işyerinin 10 sıra numaralı “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkoluna girdiğine dair tespit kararının İPTALİNE,
3. Söz konusu işyerinin 8 sıra numaralı “Basın, Yayıncılık ve Gazetecilik” işkoluna girdiğinin TESPİTİNE,
4. Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.16.08.2025

Davacı Vekili            

Av. Efehan Mihai ERGİNER