Hayasızca Hareketler (Teşhircilik) Suçu ve Cezası

Bu yazımızda, Hayasızca Hareketler (Teşhircilik) Suçu ve Cezası konusunu değerlendireceğiz. Toplumsal yaşam, bireylerin kamusal alanda uyması beklenen yazılı ve yazısız kurallar bütünü üzerine kuruludur. Bireylerin özel yaşam alanlarındaki özgürlükleri genişken, sokak, park, toplu taşıma gibi herkesin paylaştığı kamusal alanlarda, toplumun ortak edep, ar ve haya duygularını incitmeyecek şekilde davranmaları beklenir. Bu beklenti, toplumsal barışın ve düzenin temel bir parçasını oluşturur.

Bu ortak değerleri ağır bir şekilde ihlal eden, cinsel içerikli ve aleni bir şekilde sergilenen davranışlar, hukuk düzeni tarafından cezasız bırakılmamıştır. “Hayasızca hareketler” olarak adlandırılan bu eylemlerin en bilinen ve en yaygın şekli “teşhircilik”tir. Bu tür fiiller, belirli bir kişiyi hedef almaktan ziyade, kamusal alanda bulunan herhangi bir kimsenin, istemediği halde cinsel içerikli bir davranışa maruz kalmasına neden olarak toplumun genel ahlak anlayışını rencide eder.

Kanun koyucu, bireylerin özel yaşamına müdahale etmeksizin, kamusal alandaki ahlaki düzeni korumak amacıyla Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 225. maddesinde “Hayasızca Hareketler” suçunu özel olarak tanımlamıştır.

TCK Madde 225

(1) Alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişi, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Hayasızca Hareketler (Teşhircilik) Suçu ve Cezası

Hayasızca hareketler suçu, TCK’nın “Genel Ahlaka Karşı Suçlar” bölümünde yer almaktadır. Suçun bu başlık altında düzenlenmesi, korunmak istenen temel hukuki değerin, belirli bir kişinin cinsel dokunulmazlığından ziyade, toplumun genel ahlak ve edep (haya) anlayışı olduğunu göstermektedir. Kanun, kamusal alanda bulunan bireylerin, cinsel içerikli ve rahatsız edici davranışlara tanık olma zorunluluğundan korunma hakkını güvence altına almayı amaçlar. Suçun mağduru, bu eyleme tanık olan belirli kişiler değil, bir bütün olarak toplumdur.

Suçun Unsurları

Bir eylemin TCK md. 225 kapsamında bu suçu oluşturabilmesi için aşağıdaki unsurların tamamının bir arada bulunması gerekir:

Suçun Maddi Unsurları (Hareket)

• Fail: Bu suçun faili herhangi bir kimse olabilir.
• Hareket: Kanun, bu suçu iki seçimlik hareketle tanımlamıştır:
  1. Alenen Cinsel İlişkide Bulunmak: Cinsel birleşme eyleminin, kamuya açık veya kamuya açık yerden görülebilen bir yerde gerçekleştirilmesidir. Eylemin cinsel ilişki boyutuna varması gerekir.
  2. Teşhircilik Yapmak: Bu, suçun daha sık karşılaşılan halidir. Kişinin, cinsel tatmin amacıyla veya başkalarını rahatsız etmek kastıyla, cinsel organlarını (avret yerlerini) aleni bir şekilde sergilemesidir. Bu eylemin aniden ve kasıtlı olarak yapılması gerekir. Kazaen veya istemeden bir yerinin açılması bu suçu oluşturmaz.
• Suçun Kilit Unsuru: “Aleniyet” Bu suçun oluşabilmesi için en temel ve vazgeçilmez şart, hareketin “aleni” bir şekilde, yani kamuya açık olarak yapılmasıdır. Bir yerin aleni sayılabilmesi için;

• • Herkesin Girebildiği Kamuya Açık Bir Yer Olması: Sokak, cadde, park, meydan, plaj, toplu taşıma aracı, alışveriş merkezi gibi.
  • Umumi Bir Yer Olmasa da Herkesin Girip Çıkabildiği Bir Yer Olması: Mağaza, sinema, kafe, restoran gibi.
  • Özel Bir Alan Olup Dışarıdan Görülebilir Olması: Kişinin kendi evinin içinde, ancak sokaktan veya diğer evlerden net bir şekilde görülebilen, perdesi kapatılmamış bir pencerenin önünde bu eylemleri yapması da “aleniyet” unsurunu gerçekleştirir. Suçun oluşması için eylemin birileri tarafından fiilen görülmüş olması şart değildir. Belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilme olasılığının bulunması yeterlidir.

Suçun Manevi Unsuru (Kast)

Bu suç, ancak kasten işlenebilir. Failin, gerçekleştirdiği cinsel içerikli eylemi, aleni bir ortamda yaptığını bilmesi ve bu şekilde hareket etmeyi istemesi gerekir. Failin amacı veya saiki önemli olmamakla birlikte, özellikle teşhircilik eyleminde genellikle cinsel tatmin amacı güdüldüğü görülmektedir.

Bu Suçun Cinsel Taciz Suçundan Farkı

Hayasızca hareketler suçu, uygulamada en çok “cinsel taciz” (TCK md. 105) suçu ile karıştırılmaktadır. İkisi arasındaki ayrım, suçun yöneldiği hedefle ilgilidir:

• Hayasızca Hareketler (TCK 225): Eylem, belirli bir kişiyi hedef almaz; genel olarak kamuya karşı işlenir. Failin amacı, eylemini belirsiz sayıda kişinin görmesidir. Mağduru toplumdur. (Örn: Parkta oturan herkese yönelik cinsel organını sergilemek.)
• Cinsel Taciz (TCK 105): Eylem, cinsel amaçla belirli bir kişiyi veya kişileri hedef alarak işlenir. Amaç, o kişiyi rahatsız etmektir. Mağduru, eylemin yöneldiği kişidir. (Örn: Issız bir sokakta, sadece bir kadının görmesi hedeflenerek cinsel organını sergilemek.)

Eğer teşhircilik eylemi, belirli bir kişiyi hedef alarak yapılırsa, daha ağır cezayı gerektiren cinsel taciz suçu oluşur.

Suçun Cezası ve Yargılama Süreci

• Ceza (TCK md. 225): Alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişi, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
• Şikâyet ve Uzlaşma: Bu suç, kamu ahlakına karşı işlendiği için şikâyete tabi değildir ve uzlaşma kapsamında da değildir. Yani, bir vatandaşın şikayeti olmasa dahi, bir polis memurunun olaya tanık olmasıyla veya bir ihbar üzerine savcılık re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır.
• Görevli Mahkeme: Bu suçla ilgili davalara Asliye Ceza Mahkemeleri bakar.

Sonuç

Hayasızca hareketler suçu, bireylerin özel hayatlarındaki cinsel özgürlüklerine değil, kamusal alanda sergilenen ve toplumun ortak edep duygusunu rencide eden davranışlara yönelik bir düzenlemedir. TCK 225. madde, kamusal alanın herkes için güvenli ve huzurlu bir yer olarak kalmasını sağlamayı hedefler. Bu tür bir eyleme tanık olan vatandaşların durumu derhal kolluk kuvvetlerine bildirmesi, hem suçun cezasız kalmasını önlemek hem de kamusal düzenin korunmasına katkıda bulunmak adına bir vatandaşlık görevidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Parkta uygunsuz vaziyette öpüşen bir çift gördüm. Bu suç mudur? Toplumun genel ahlak anlayışına göre, sevgi gösterisi niteliğindeki öpüşme gibi eylemler genellikle bu suç kapsamında değerlendirilmez. Suçun oluşması için eylemin, açıkça cinsel ilişki veya teşhircilik boyutuna varması ve toplumun edep duygularını bariz bir şekilde rencide edecek nitelikte olması gerekir. Bu sınırın değerlendirmesi her somut olaya göre mahkeme tarafından yapılır.

Bir kişi arabasının içinde, sokaktan görülecek şekilde mastürbasyon yapıyordu. Bu hangi suçu oluşturur? Bu eylem, TCK 225’teki “teşhircilik” suçunu oluşturur. Her ne kadar arabanın içi özel bir alan olsa da, eylem dışarıdan, yani kamusal alandan görülebilir olduğu için “aleniyet” unsuru gerçekleşmiştir.

Evimin perdesi açıkken çıplak gezmem suç mu? Eğer eviniz, dışarıdan kimsenin göremeyeceği bir konumdaysa suç değildir. Ancak, evinizin içi sokaktan, karşı apartmandan veya kamusal herhangi bir alandan net bir şekilde görülebiliyorsa ve siz bu durumu bilerek çıplak bir şekilde kendinizi sergiliyorsanız, bu eylem “teşhircilik” olarak yorumlanabilir ve suç oluşturabilir.

Bu suçu birinin şikayet etmesi gerekir mi? Hayır. Suç, genel ahlaka karşı işlendiği için şikayete tabi değildir. Olayı gören bir polis memuru doğrudan müdahale edebilir veya herhangi bir vatandaşın ihbarı üzerine savcılık tarafından soruşturma başlatılır.

Bir bebeği kamusal alanda emzirmek bu suç kapsamına girer mi? Hayır. Bebeği emzirmek, cinsel bir nitelik taşımayan, tamamen doğal ve bebeğin beslenme ihtiyacını karşılamaya yönelik bir eylemdir. Bu eylem “hayasızca hareket” olarak kabul edilemez ve suç değildir.

Av. Efehan Mihai ERGİNER