Bu yazımızda, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan metodoloji ve ilgili mevzuat çerçevesinde, e-Nabız sistemindeki hatalı sağlık kayıtlarının ne şekilde düzeltilebileceği, bu süreçte izlenmesi gereken idari başvuru yolları ve idari yolların tüketilmesi durumunda başvurulabilecek hukuki süreçler detaylı bir şekilde incelenecektir.

E-Nabız Tanı Sildirme Başvurusu ve Davası

Hatalı Sağlık Kayıtlarının Düzeltilmesi İçin İdari Başvuru Yolları

Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği Hatalı Sağlık Kayılarında Uygulanacak İş ve İşlemler hakkında metodoloji, hatalı kayıtların düzeltilmesi için öncelikli olarak idari bir süreç işletilmesini öngörmektedir. Bu süreç, kaydın niteliğine ve “sehven hatalı kaydedildiğinin kanıtlanıp kanıtlanamadığına” göre farklılık göstermektedir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, düzeltilmesi talep edilen hatalı sağlık kaydı 01.01.2022 tarihinden sonraki bir döneme ait ise, bu işlemin doğrudan kaydın yapıldığı sağlık kuruluşunun kendi Sağlık Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS veya AHBS) üzerinden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu tür kayıtlar için Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’ne yapılan başvurular işleme alınmayacaktır. Sağlık kuruluşunda yapılan düzeltmeler, sistemsel altyapı sayesinde e-Nabız’a otomatik olarak yansıtılabilmektedir.

Sehven Hatalı Kaydedildiği Kanıtlanmış Sağlık Kayıtları

Eğer bir sağlık kaydının (tanı, işlem, ilaç, reçete vb.) yanlışlıkla girildiği açıkça ispatlanabiliyorsa, izlenmesi gereken adımlar daha nettir. Bu durumda, aşağıda belirtilen belgelerden en az birinin temin edilmesi zorunludur.

• 1. Hekim Beyanı

Kaydı sisteme giren hekimin, ilgili tanının, ilacın, tetkikin veya işlemin hatalı kaydedildiğini açıkça belirttiği resmi bir yazı. Bu, en öncelikli ve en güçlü kanıt olarak kabul edilir. Eğer hekim kaydın hatalı olmadığını beyan ederse, diğer yollara başvurulamaz.

• 2. Başhekimlik Onayı

Veri girişinin yapıldığı sağlık tesisinin başhekimi, başhekim yardımcısı veya mesul müdürü tarafından onaylanmış resmi bir yazı.

• 3. İl Sağlık Müdürlüğü Uygunluk Yazısı

Hatalı kaydın silinmesi veya düzeltilmesine ilişkin olarak İl Sağlık Müdürlüğü’nün vereceği uygunluk yazısı.

Bu belgelerden biriyle yapılacak başvuru, sürecin hızlı bir şekilde sonuçlanmasını sağlayabilir. Unutulmamalıdır ki, bir hekimin kendi yetkinliği dahilinde koyduğu bir tanının, başka bir hekim tarafından değerlendirilerek silinmesi veya düzeltilmesi metodolojik olarak uygun görülmemektedir. Kaydı giren hekime ulaşılamaması (vefat, emeklilik vb.) durumunda ise değerlendirmenin bir kurul tarafından yapılması gerekmektedir.

Sehven Hatalı Kaydedildiği Kanıtlanmamış Sağlık Kayıtları

Kaydın hatalı olduğuna dair hekim beyanı gibi doğrudan bir kanıtın olmadığı durumlarda izlenebilecek iki temel yöntem bulunmaktadır:

• Yöntem 1: İl Sağlık Müdürlüğü Komisyonu
  1. En yakın İl Sağlık Müdürlüğüne resmi bir başvuru yapılır.
  2. İl Sağlık Müdürlüğü, bünyesinde bir komisyon kurar veya hekimler görevlendirerek hatalı olduğu iddia edilen kaydı araştırır. Bu yol, genellikle kaydı giren hekime ulaşılamadığı veya hekimin konuyla ilgili bir değerlendirme yapamadığı durumlarda işletilir.
  3. Görevlendirilen hekimler, hastayı muayene ederek bir rapor düzenler. Bu raporda, “Muayenesi normaldir” gibi genel ifadeler yerine, silinmesi istenen kaydın ilgili tarihte kişide bulunup bulunmadığı net bir şekilde belirtilmelidir. Geçmişe dönük bu değerlendirme, işlemin temelini oluşturur.
• Yöntem 2: Eğitim ve Araştırma Hastanesi Heyet Raporu

• 1. Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne başvurarak, hatalı olduğunu iddia ettiği sağlık kaydının kendisinde bulunmadığına dair bir heyet raporu alınır.
  2. Bu heyet raporu ile birlikte en yakın İl Sağlık Müdürlüğü’ne başvurusunu yapar.
  3. İl Sağlık Müdürlüğü, değerlendirme yaparken öncelikle kaydı giren hekimden bilgi alınmasını esas tutar. Yine, hekime ulaşılamaması durumunda heyet raporu üzerinden işlem yapılır.
  4. Heyet raporunun, kişinin mevcut sağlık durumunu değil, düzeltme talep edilen kaydın tarihini baz alarak bir değerlendirme içermesi kritik öneme sahiptir. “Kişinin mevcut durumunda belirtilen rahatsızlık bulunmamaktadır” şeklindeki bir ifade, geçmişteki kaydın silinmesi için yeterli kabul edilmez.

Her iki yöntemin sonunda, İl Sağlık Müdürlüğünün kaydın silinmesini veya düzeltilmesini uygun bulması halinde, bu durumu belirten resmi bir yazı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğüne iletilir ve işlem tesis edilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Hususlar

• SGK Kayıtları: Eğer hatalı kayda ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bir ödeme (ilaç, muayene vb.) yapılmışsa, bu kayıtlar Sağlık Bakanlığı tarafından doğrudan silinemez. Öncelikle SGK nezdinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması ve bu durumun belgelenmesi gerekir. Örneğin, bir ilacın silinmesi için SGK’nın Medula sisteminden o ilacın alınmadığını gösteren dökümün sunulması şarttır.
• e-Raporlar: Doğum raporları, sürücü raporları, engellilik raporları gibi özel nitelikli e-Raporların silinme ve düzeltilme süreçleri kendi içlerinde farklı prosedürlere tabidir ve bu işlemler genellikle İl Sağlık Müdürlükleri veya ilgili kurumlar aracılığıyla yürütülür.

İdari Başvurunun Reddi ve Yargı Süreci

Yukarıda açıklanan idari yollara başvurulmasına rağmen talebin reddedilmesi veya başvurunun yasal süreler içinde yanıtsız bırakılması durumunda, vatandaşlar için yargı yolu açılmaktadır. Bu süreç, temel hak ve özgürlükler ile kişisel verilerin korunması hukuku çerçevesinde şekillenir.

Hukuki Dayanaklar

• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: Anayasa’nın 20. maddesi, “Özel Hayatın Gizliliği” başlığı altında herkesin kişisel verilerinin korunmasını isteme hakkına sahip olduğunu güvence altına alır. Bu hak, kişinin verileri üzerinde kontrol sahibi olmasını, bilgilendirilmesini, bu verilere erişim, düzeltme ve silme talebinde bulunmasını içerir.
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK): Sağlık verileri, KVKK’nın 6. maddesinde “Özel Nitelikli Kişisel Veri” olarak tanımlanmıştır ve çok daha sıkı koruma rejimlerine tabidir. Kanun’un 11. maddesi, ilgili kişilere (veri sahibi vatandaşa) veri sorumlusuna (Sağlık Bakanlığı) başvurarak; kişisel verilerinin doğru olmaması hâlinde bunların düzeltilmesini ve verilerin işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde silinmesini veya yok edilmesini isteme hakkı tanımaktadır.

Dava Süreci

1. İdari Başvurunun Tüketilmesi: Dava açmadan önce, Sağlık Bakanlığı’na ve ilgili İl Sağlık Müdürlüğü’ne yukarıda açıklanan metodolojiye uygun şekilde başvuruda bulunulmuş ve bu başvurunun reddedilmiş veya 30 gün içinde cevaplanmayarak zımnen reddedilmiş olması gerekir.
2. Dava Türü ve Görevli Mahkeme: İdari başvurunun reddi işlemine karşı, İdare Mahkemesi‘nde iptal davası açılmalıdır. Bu dava, idarenin (Sağlık Bakanlığının) hukuka aykırı olan ret işleminin iptali ve hatalı sağlık kaydının sistemden silinmesi veya düzeltilmesi talebini içerir. Dava, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre yürütülür.
3. Dava Dilekçesi ve Deliller: Dava dilekçesinde, idareye yapılan başvurular, gelen ret cevapları, hatalı kaydın neden yanlış olduğunu ispatlayan her türlü delil (başka hekimlerden alınmış raporlar, heyet raporları, tanının yanlışlığını gösteren bilimsel gerçekler vb.) sunulmalıdır. Ayrıca, bu hatalı kayıt nedeniyle uğranılan zararlar (işe girememek, sigorta yaptıramamak gibi) belirtilerek tazminat talebinde de bulunulabilir.
4. Yargılama ve Karar: Mahkeme, dosyayı inceleyerek idarenin savunmasını alır, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırır ve davanın esası hakkında bir karar verir. Mahkemenin, hatalı kaydın silinmesi veya düzeltilmesi yönünde vereceği karar, idare için bağlayıcıdır ve kararın gereği yerine getirilmek zorundadır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. e-Nabız’daki yanlış bir tanıyı neden sildirmeliyim? Hatalı tanılar; işe giriş muayeneleri, sigorta işlemleri, askerlik yoklaması, ehliyet alımı gibi resmi süreçlerde önünüze engel olarak çıkabilir. Ayrıca, özel sağlık sigortası primlerinizin yükselmesine veya bazı haklardan yararlanamamanıza neden olabilir.

2. e-Nabız’dan tanı silme işleminin ilk adımı nedir? İlk olarak, tanıyı koyan hekim veya tanının girildiği sağlık kuruluşu (hastane, aile hekimliği vb.) ile iletişime geçerek, durumun düzeltilmesini talep etmelisiniz. Genellikle basit bir idari hata söz konusu ise en hızlı çözüm bu yoldur.

3. Hastane veya hekim talebimi reddederse ne yapmalıyım? Eğer sağlık kuruluşu talebinizi geri çevirirse veya hekime ulaşılamıyorsa, bir dilekçe ile bulunduğunuz ildeki İl Sağlık Müdürlüğü‘ne resmi başvuruda bulunmanız gerekmektedir.

4. İl Sağlık Müdürlüğüne nasıl başvurulur? İl Sağlık Müdürlüğü’ne hitaben yazılmış, durumu açıklayan bir dilekçe ve kimlik fotokopiniz ile başvuru yapabilirsiniz. Dilekçenizde, hangi tarihteki hangi tanının neden yanlış olduğunu ve silinmesini talep ettiğinizi net bir şekilde belirtmelisiniz.

5. Başvuru için özel bir form var mı? Evet, bazı İl Sağlık Müdürlükleri bu işlem için “Sağlık Verisi Değişiklik Talep Formu” gibi standart formlar kullanabilmektedir. Başvuru öncesinde ilgili müdürlüğün web sitesini kontrol etmek veya telefonla bilgi almak faydalı olacaktır.

6. CİMER üzerinden e-Nabız tanısı sildirebilir miyim? CİMER, bir şikayet ve talep mercii olarak kullanılabilir. İl Sağlık Müdürlüğü’ne yaptığınız başvurudan sonuç alamazsanız, durumu CİMER üzerinden Sağlık Bakanlığı’na iletebilirsiniz. Ancak ilk başvuru mercii genellikle İl Sağlık Müdürlüğüdür.

7. Başvurum ne kadar sürede sonuçlanır? İdari başvuru süreçleri, kurumun yoğunluğuna ve talebin niteliğine göre değişmekle birlikte, genellikle 30 gün içinde tarafınıza bir cevap verilmesi beklenir.

8. Psikiyatrik tanılar (depresyon, anksiyete vb.) e-Nabız’dan silinebilir mi? Evet, eğer bir psikiyatrik tanının yanlış konulduğunu düşünüyorsanız, diğer tanılar gibi bu tanının da silinmesi için aynı hukuki ve idari yollara başvurma hakkınız vardır. Süreç, diğer tıbbi tanılarla aynı şekilde işler.

9. Tanı silme başvurum reddedilirse ne olur? İl Sağlık Müdürlüğü’nün başvurunuzu reddetmesi durumunda, bu kararın size tebliğ edildiği tarihten itibaren süresinde İdare Mahkemesinde “idari işlemin iptali” davası açma hakkınız doğar.

10. e-Nabız tanı sildirme davası nedir? e-Nabız tanı sildirme davası, idari başvuruların olumsuz sonuçlanması halinde, hatalı tıbbi kaydın mahkeme kararıyla sistemden kaldırılması için açılan bir davadır.

11. Dava hangi mahkemede açılır? Bu tür davalar, idari işlemin iptali talepli olduğundan görevli mahkeme İdare Mahkemeleri‘dir. Yetkili mahkeme ise genellikle idari işlemi tesis eden kurumun (örneğin, İl Sağlık Müdürlüğü’nün) bulunduğu yerdeki mahkemedir.

12. Dava açmak için avukat tutmak zorunlu mu? Hayır, idare mahkemesinde dava açmak için avukat tutma zorunluluğu yoktur. Ancak sürecin hukuki ve teknik detaylar içermesi nedeniyle, hak kaybı yaşamamak adına bir avukattan profesyonel destek almanız şiddetle tavsiye edilir.

13. Dava sürecinde ne gibi deliller sunulmalıdır? Dava dilekçenize ek olarak; İl Sağlık Müdürlüğüne yaptığınız başvuru ve gelen ret cevabı, tanının yanlış olduğuna dair başka bir hekimden veya sağlık kurulundan alınmış rapor, tıbbi literatür ve durumunuzu destekleyecek her türlü belgeyi delil olarak sunabilirsiniz.

14. Mahkeme tanının yanlış olduğuna nasıl karar verir? Mahkeme, genellikle dosyayı bir bilirkişiye (çoğunlukla adli tıp uzmanı veya ilgili branştan bir profesör) göndererek, mevcut tıbbi kayıtlar ve deliller ışığında tanının doğru olup olmadığına dair bilimsel bir rapor hazırlatır. Kararını büyük ölçüde bu rapora dayandırır.

15. Dava ne kadar sürer? Davanın süresi mahkemenin iş yüküne, bilirkişi raporunun hazırlanma sürecine ve dosyanın karmaşıklığına göre değişmekle birlikte, genellikle 1 ila 1,5 yıl arasında sonuçlanmaktadır.

16. Davayı kazanırsam tanı kesin olarak silinir mi? Evet, lehinize sonuçlanan ve kesinleşen mahkeme kararı, ilgili sağlık kurumları ve Sağlık Bakanlığı için bağlayıcıdır. Karar, ilgili kuruma tebliğ edildikten sonra hatalı tanı kaydı sistemden silinir.

17. Tanı silme işlemi ücretli midir? İl Sağlık Müdürlüğüne yapılan idari başvurular ücretsizdir. Ancak dava açılması durumunda, mahkeme harç ve masrafları ile olası bilirkişi ve avukatlık ücretleri gibi maliyetler ortaya çıkacaktır.

18. Silinen tanı tekrar e-Nabız’da görünür mü? Mahkeme kararıyla veya idari işlemle silinen bir tanı, sisteme yeniden yasal olmayan bir şekilde eklenemez. Silme işlemi kalıcıdır.

19. Çok eski tarihli bir tanıyı sildirebilir miyim? Evet, tanı ne kadar eski olursa olsun, yanlış olduğunu kanıtlayabildiğiniz sürece silinmesi için yasal yollara başvurma hakkınız vardır. Herhangi bir zaman aşımı süresi bulunmamaktadır.

20. Bu süreç kişisel verilerin korunması kapsamında mıdır? Kesinlikle. Sağlık verileri, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilir. Hatalı verilerin düzeltilmesini talep etme hakkı, KVKK’nın ilgili kişilere tanıdığı temel haklardan biridir.

Sonuç

E-Nabız sistemindeki hatalı bir sağlık kaydı, basit bir veri giriş hatasından çok daha öte, bireylerin temel haklarını ve geleceğini etkileyen ciddi bir sorundur. Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği idari başvuru metodolojisi, bu sorunun çözümü için ilk ve en önemli adımdır. bu sürecin dikkatle takip edilmesi, doğru belgelerle ve doğru mercilere başvurması esastır.

Ancak idari yolların sonuçsuz kalması durumunda, Anayasa ve KVKK ile güvence altına alınan kişisel verilerin korunması hakkı çerçevesinde yargı yoluna başvurmak meşru ve etkili bir yöntemdir. İdare Mahkemeleri, bu tür uyuşmazlıklarda hukuka aykırı idari işlemleri iptal edecek nihai karar merciidir.