Boşanma Davasında Sonradan Delil Sunulması (2025)

Hukuk sistemimiz, yargılamanın makul bir sürede tamamlanması ve tarafların sürekli yeni taleplerle süreci uzatmasının önüne geçilmesi amacıyla delil sunma sürelerini net kurallara bağlamıştır. Ancak bu noktada kanun, belirli şartların varlığı halinde boşanma davasında sonradan delil sunulması imkânı tanımaktadır.

Boşanma Davasında Sonradan Delil Sunulması

Kural olarak taraflar, dayandıkları tüm vakıaları ve bu vakıaları ispatlayacak delillerini dilekçelerinde belirtmek ve dilekçeler teatisi aşaması tamamlanıncaya kadar mahkemeye sunmak zorundadır. Bu aşamada, mevcut olan delillerin dilekçeye eklenmesi, mevcut olmayanların ise nereden temin edileceğinin bildirilmesi gerekir.

Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez. İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır.

Dilekçeler teatisi aşaması tamamlandıktan sonra iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı başlayacak olup bu noktadan sonra boşanma davasında sonradan delil sunulmasının mümkün olmadığı esas kuraldır. Buna mukabil, bu kuralın birtakım istisnaları mevcuttur.

Sonradan Delil Gösterilmesi

6100 sayılı HMK madde 145 uyarınca; “Taraflar, Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir.”

Bu maddeyi iki temel koşul altında incelemek gerekir:

Yargılamayı Geciktirme Amacının Olmaması: Hâkim, delili sonradan sunan tarafın niyetini değerlendirir. Eğer bu eylemin amacı, davayı bilinçli olarak uzatmak değilse delil kabul edilebilir. Delilin niteliği ve sunulduğu zamanlama, hâkimin bu kanaate varmasında etkili olur.

Süresinde Sunulamamasında Kusurun Bulunmaması: Bu, delilin tarafın iradesi ve kontrolü dışındaki sebeplerle zamanında sunulamadığı hallerdir.

• Yeni Vuku Bulan Olaylar: Dava açıldıktan sonra eşin sadakatsiz bir davranışının öğrenilmesi, yeni bir tehdit veya hakaret eyleminin gerçekleşmesi gibi durumlar, delilin ortaya çıkış tarihinin dava tarihinden sonra olduğunu ve dolayısıyla tarafın bir kusuru olmadığını gösterir.
• Resmi Makamlardan Beklenen Belgeler: Bir kamu kurumundan istenen belgenin, kurumun işleyişinden kaynaklanan sebeplerle geç temin edilmesi taraf kusuru olarak değerlendirilemez.
• Keşfedilen Yeni Deliller: Varlığı dava sırasında tesadüfen öğrenilen bir banka hesabı, bir tanık veya bir belge de bu kapsamda değerlendirilir.

Bu koşullardan sadece birinin varlığı dahi, hâkime sonradan sunulan delili kabul etme takdir yetkisini verir.

Boşanma Davasında Islah Yoluyla Yeni Delil İleri Sürülmesi

6100 sayılı HMK madde 176/1 uyarınca; “Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir.”

Islah, tarafların yargılama sırasında bir defaya mahsus olarak iddia veya savunmalarını kısmen veya tamamen değiştirebilme hakkıdır. Taraflar, ıslah yoluyla dava sebebini değiştirdiklerinde veya savunmalarına yeni vakıalar eklediklerinde, bu yeni iddia ve savunmalarını ispat için de yeni deliller gösterebilirler.

Örneğin, sadece “evlilik birliğinin sarsılması” nedenine dayalı açılan bir boşanma davası, yargılama sırasında öğrenilen yeni bir bilgiyle ıslah edilerek “zina” nedenine de dayandırılabilir. Bu durumda, ıslahla eklenen zina iddiasını ispat için otel kayıtları, tanık beyanları gibi yeni delillerin ıslah yoluyla da sunulması mümkündür.

Karşı Tarafın Açık Muvafakati

Eğer diğer tarafça yeni delil sunulmasına açıkça rıza gösteriliyor ise bu şekilde de yeni delilin dosyaya dahil edilmesi mümkündür.

Boşanma Davasında Sonradan Delil Gösterilmesi Örnek Dilekçe

İZMİR İLGİLİ AİLE MAHKEMESİNE

Dosya No: 2025/          E.

DAVACI                             :

VEKİLİ                              : Av. Efehan Mihai ERGİNER (Adres antettedir.)

DAVALI                             :

KONU                              : HMK madde 145 uyarınca süresinde sunulamayan delillerimizin sunulması ve dosyaya kabulü talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR            :

1. Mahkemenizde yukarıda esas numarası belirtilen dosya ile görülmekte olan boşanma davasında, delil bildirme süreleri geçmiş olmakla birlikte, davamızın esasına etki edecek nitelikte yeni deliller ortaya çıkmış olup işbu delilleri sunma zarureti tezahür etmiştir. Şöyle ki;
2. Davalı taraf, mahkemenizin tensip ve ön inceleme duruşması tarihinden sonra, 10.08.2025 tarihinde müvekkilime ait telefona hakaret ve tehdit içerikli mesajlar göndermiştir. Bu mesajlar, evlilik birliğinin temelden sarsılmasındaki davalı kusurunu açıkça ortaya koyan ve dava açıldıktan sonra vuku bulan yeni bir olay niteliğindedir. Bu delilin varlığından, mesajların gönderildiği tarihte haberdar olunmuş olup, daha önceki bir aşamada mahkemeye sunulması fiilen imkansızdır. (EK-1: 10.08.2025 tarihli mesajlaşma ekran görüntüleri)
3. Müvekkil, davalı adına kayıtlı olan ancak dava dilekçesinde varlığından haberdar olmadığı için bildiremediği bir banka hesabının varlığını, ortak bir arkadaşları ile yaptığı görüşme neticesinde 12.08.2025 tarihinde öğrenmiştir. Bu hesapta, evlilik birliği içerisinde edinilmiş ve müvekkilden gizlenmiş mal varlığı bulunduğu yönünde kuvvetli şüphelerimiz mevcuttur. Bu delilin süresinde bildirilememesi, müvekkilin kusurundan değil, delilin varlığının kendisinden gizlenmiş olmasından kaynaklanmaktadır. (EK-2: İlgili banka ve şube bilgilerini içeren beyanlarımız ve bu hesaba ilişkin kayıtların celbini talep ederiz.)
4. Yukarıda izah edildiği üzere, sunduğumuz delillerin daha önceki aşamalarda mahkemeye sunulamaması tarafımızın herhangi bir kusurundan kaynaklanmamaktadır. Delillerin sunulması, HMK m. 145’te açıkça belirtildiği üzere, yargılamayı geciktirme amacı taşımamaktadır. Nitekim deliller, elimize geçer geçmez ve vakit kaybedilmeksizin Sayın Mahkemenize sunulmakla dosyaya kabulünü talep ederiz.

TALEP SONUCU         : İşbu dilekçede izah olunan ve gözetilecek huşular doğrultusunda; HMK’nın 145. maddesi uyarınca haklı ve yasal mazeretimiz doğrultusunda, dilekçemiz ekinde sunduğumuz yeni delillerimizin dosyaya kabulüne karar verilmesini saygılarımızla bilvekâle talep ederiz. 15.08.2025

            Davacı Vekili              

e-imzalıdır                

Sonuç

Ezcümle, boşanma davasında delillerin dilekçeler teatisi aşamasında mahkemeye sunulması temel kuraldır. Ancak bu kuralın birtakım istisnaları mevcuttur. Bu minvalde sonradan ele geçip de yargılamayı geciktirme amacı taşımayan veya süresinde sunulamamasında kusursuz olunan deliller bakımından, ıslah ile sunulan deliller bakımından ve nihayet karşı tarafın açık muvafakat gösterdiği deliller bakımından boşanma davasında sonradan delil sunulması mümkün olabilecektir.

Av. Efehan Mihai ERGİNER