Müstehcenlik Suçu ve Cezası

Bu yazımızda, Müstehcenlik Suçu ve Cezası konusunu değerlendireceğiz. Toplum hayatını düzenleyen hukuk kuralları, sadece can ve mal güvenliğini değil, aynı zamanda toplumun ortak değer yargılarını, genel ahlak anlayışını ve özellikle de gelecek nesillerin ruhsal ve fiziksel gelişimini korumayı hedefler. Bu hassas denge noktasında yer alan en tartışmalı suç tiplerinden biri de “müstehcenlik” suçudur. Bir yanda Anayasa ile güvence altına alınmış olan ifade, sanat ve bilim özgürlüğü gibi temel haklar, diğer yanda ise çocukları cinsel sömürüden ve zararlı içeriklerden koruma, kamusal alandaki ahlaki düzeni muhafaza etme gibi toplumsal bir görev bulunmaktadır. “Müstehcen” kavramının tanımındaki görecelik ve akışkanlık, bu suç tipini her zaman hukuki tartışmaların merkezinde tutmuştur.

Bir tıbbi atlasdaki insan vücudu çizimi ile pornografik bir yayın arasındaki fark nedir? Sanatsal bir filmdeki çıplaklık sahnesi ile cinsel istismarı konu alan bir içerik hangi kritere göre ayrılır? İşte Türk Ceza Kanunu (TCK), 226. maddesinde bu zorlu dengeyi kurmaya çalışır. Kanun koyucu, bu düzenleme ile bir “ahlak bekçiliği” yapmaktan ziyade, temel olarak iki kritik hedefi gözetir: Birincisi, ve en önemlisi, çocukları müstehcen içeriklerin üretiminde kullanılmaktan ve bu içeriklere maruz kalmaktan mutlak surette korumaktır. İkincisi ise, yetişkinlere yönelik müstehcen ürünlerin kontrolsüz bir şekilde kamusal alana yayılmasını, yani alenileşmesini engelleyerek genel ahlakı ve kamu düzenini korumaktır.

TCK Madde 226

(1) a) Bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri veren ya da bunların içeriğini gösteren, okuyan, okutan veya dinleten,

b) Bunların içeriklerini çocukların girebileceği veya görebileceği yerlerde ya da alenen gösteren, görülebilecek şekilde sergileyen, okuyan, okutan, söyleyen, söyleten,

c) Bu ürünleri, içeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya arz eden,

d) Bu ürünleri, bunların satışına mahsus alışveriş yerleri dışında, satışa arz eden, satan veya kiraya veren,

e) Bu ürünleri, sair mal veya hizmet satışları yanında veya dolayısıyla bedelsiz olarak veren veya dağıtan,

f) Bu ürünlerin reklamını yapan,

Kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi görünen kişileri kullanan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(4) Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya görüntüleri içeren ürünleri üreten, ülkeye sokan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, başkalarının kullanımına sunan veya bulunduran kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(5) Üç ve dördüncü fıkralardaki ürünlerin içeriğini basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden ya da çocukların görmesini, dinlemesini veya okumasını sağlayan kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(6) Bu suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

(7) Bu madde hükümleri, bilimsel eserlerle; üçüncü fıkra hariç olmak ve çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla, sanatsal ve edebi değeri olan eserler hakkında uygulanmaz.

Müstehcenlik Suçu ve Cezası

Müstehcenlik suçu, TCK’nın “Topluma Karşı Suçlar” ana başlığı altındaki “Genel Ahlaka Karşı Suçlar” bölümünde yer almaktadır. Suçun bu bölümde düzenlenmesi, kanun koyucunun korumak istediği temel hukuki değerin, bireylerden ziyade toplumun ortak ahlaki değerleri ve düzeni olduğunu göstermektedir. Bu suçla korunan hukuki değerler şunlardır:

• Çocukların Cinsel Gelişimi ve Korunması: Modern ceza hukukunda müstehcenlik suçunun en temel amacı budur. Çocukların cinsel obje olarak kullanılmasının, cinsel sömürüye maruz bırakılmasının ve ruhsal gelişimlerini olumsuz etkileyecek müstehcen içeriklerle karşılaşmasının önüne geçilmek istenir.
• Toplumun Genel Adap ve Utanma (Ar ve Haya) Duygusu: Hukuk, cinsel içerikli materyallerin, rızası olmayan veya bu tür içerikleri görmek istemeyen kişilerin karşısına aniden çıkmasını engelleyerek, toplumun genel ahlaki algısını ve kamusal alandaki edep duygusunu korumayı amaçlar.
• Cinsel Dokunulmazlık: Özellikle şiddet içeren, hayvanlarla veya doğal olmayan yollarla yapılan cinsel davranışları tasvir eden müstehcenliğin cezalandırılmasıyla, bu tür sapkın eylemlerin normalleştirilmesinin önüne geçilerek dolaylı olarak kişilerin cinsel dokunulmazlığı da korunur.

Suçun Unsurları ve İşleniş Biçimleri

TCK 226, farklı eylemleri ve durumları ayrı fıkralarda düzenleyerek suçun çerçevesini detaylı bir şekilde çizmiştir.

Suçun Maddi Unsurları

• Fail ve Mağdur: Suçun faili herhangi bir kişi olabilir. Mağdur ise, genel ahlak anlayışı ihlal edilen tüm toplum ve özellikle bu içeriklerden zarar gören çocuklardır.
• Suçun Konusu: “Müstehcen” Ürün: Suçun konusunu, müstehcen nitelikteki “yazı, ses, görüntü veya sair ürün” oluşturur. Yargıtay’a göre bir ürünün müstehcen sayılabilmesi için, cinsel arzuları istismar edici nitelikte olması, edebe aykırı (arsızca) olması ve sanatsal veya bilimsel bir değer taşımaması gerekir. Değerlendirme, yapıldığı zamanın ve yerin genel ahlak, edep ve terbiye kurallarına göre yapılır.
• Hareket: TCK 226, suçu oluşturan fiilleri detaylı olarak saymıştır:
  1. Çocukların Karıştığı Müstehcenlik Fiilleri (En Ağır Haller):
     • Çocuğu Üretimde Kullanmak (TCK 226/1): Bir çocuğun, müstehcen bir ürünün üretiminde (film, fotoğraf, yazı vb.) kullanılması veya yer almasını sağlamak.
     • Çocukların Kullanıldığı Ürünü Üretmek, Satmak, Bulundurmak (TCK 226/3): İçeriğinde çocukların kullanıldığı temsilî veya gerçek görüntü, yazı veya sesleri içeren ürünleri; üretmek, ülkeye sokmak, satmak, nakletmek, depolamak ve hatta bulundurmak. Bu fıkra, “çocuk pornografisi” olarak bilinen fiilleri kapsar ve yetişkin pornografisinden farklı olarak, bu materyalleri kişisel kullanım amacıyla sadece bilgisayarda bulundurmak dahi başlı başına bir suçtur.
  2. Genel Müstehcenlik Fiilleri (Yetişkinlere Yönelik):
     • Alenileştirme ve Aracılık (TCK 226/2): Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri; basın ve yayın yolu dışında, alenileştirmek, herkesin ulaşabileceği bir yere koymak, kiralamak veya satmak. Burada kritik unsur “aleniyet”tir. Örneğin, bir dergiyi herkesin görebileceği şekilde sergilemek bu suçu oluştururken, siyah bir poşet içinde, sadece talep eden yetişkinlere satmak bu fıkra kapsamına girmeyebilir.
     • Basın ve Yayın Yoluyla Yayma (TCK 226/4): Müstehcen içerikleri basın ve yayın (gazete, dergi, internet sitesi, TV kanalı vb.) yoluyla yayınlamak veya yayınlanmasına aracılık etmek.
     • Nitelikli Müstehcenlik (TCK 226/5): Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya görüntüleri üretmek, satmak, depolamak vb. Bu fıkra, parafilik ve sadistik içerikleri hedef alır ve daha ağır bir ceza öngörür.

Hukuka Uygunluk Sebebi: Sanat ve Bilim Eseri Olma

TCK 226’nın 6. fıkrası, bu suçun en önemli istisnasını düzenler. Buna göre, bilimsel eserlerle ve sanatsal ve edebi değeri olan eserler hakkında bu maddenin hükümleri uygulanmaz. Bu hüküm, ifade ve sanat özgürlüğünün güvencesidir. Bir eserin bu kapsama girip girmediği tartışmalı olduğunda, mahkemeler genellikle edebiyatçılar, sanat tarihçileri ve akademisyenlerden oluşan bir bilirkişi heyetinden rapor alarak karar verir.

Suçun Manevi Unsuru (Kast)

Müstehcenlik suçu, ancak kasten işlenebilir. Failin, ürettiği, sattığı veya yaydığı ürünün müstehcen nitelikte olduğunu bilmesi ve bu eylemi bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir.

Suçun Cezası

Kanun, suçun işleniş biçimine göre farklı cezalar öngörmüştür:

• Çocuğu Üretimde Kullanmak (TCK 226/1): Beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası.
• Genel Müstehcenliği Alenileştirmek (TCK 226/2): Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası.
• Çocukların Kullanıldığı Ürünü Üretmek/Satmak/Bulundurmak (TCK 226/3): Beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası.
• Basın Yoluyla Yaymak (TCK 226/4): Altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası.
• Nitelikli Müstehcenlik (Şiddet, Hayvan vb.) (TCK 226/5): İlgili fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.

Yargılama Süreci

• Şikâyet ve Uzlaşma: Müstehcenlik suçu, kamu düzenini ve genel ahlakı ilgilendirdiği için şikâyete tabi değildir ve uzlaşma kapsamında yer almaz. Cumhuriyet Savcılığı suçu öğrendiğinde re’sen soruşturma başlatır.
• Görevli Mahkeme: Suçun basit hallerinde (TCK 226/2, 226/4) görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi iken; çocukların kullanıldığı ağırlaştırılmış hallerinde (TCK 226/1, 226/3) öngörülen cezaların üst sınırı nedeniyle görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi’dir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilgisayarımda veya telefonumda yetişkinlere yönelik pornografik film veya fotoğraf bulundurmam suç mudur? Hayır. Mevcut kanuna göre, yetişkinlerin yer aldığı pornografik içerikleri kişisel kullanım amacıyla indirmek, izlemek veya kişisel arşivinizde bulundurmak suç değildir. TCK 226, yetişkinlere yönelik müstehcenliğin “yayılması, satılması, kiralanması, alenileştirilmesi” gibi fiilleri suç olarak tanımlar, kişisel bulundurmayı değil. Ancak, bu içerikleri başkalarıyla paylaşırsanız veya bir internet sitesine yüklerseniz suç oluşur.

Peki, içeriğinde çocukların olduğu müstehcen (çocuk pornografisi) bir videoyu bilgisayarımda bulundurmam suç mu? Evet, bu çok ağır bir suçtur. TCK 226/3, içeriğinde çocukların kullanıldığı müstehcen ürünleri “bulundurmayı” dahi açıkça suç olarak saymıştır. Bu tür bir içeriği sadece bilgisayarınızda veya telefonunuzda saklıyor olmanız, 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezasını gerektiren bir suçun faili olmanız için yeterlidir.

Sanat okulunda öğrenciyim ve insan vücudu üzerine çıplak model çizimleri yapıyorum. Bu çizimleri sergilemem müstehcenlik suçu oluşturur mu? Hayır, oluşturmaz. Yaptığınız çalışma, sanatsal bir faaliyet kapsamındadır. TCK 226/6 uyarınca, sanatsal ve edebi değeri olan eserler bu suçun kapsamı dışındadır. Eseriniz, cinsel arzuları sömürme amacı taşımayan, estetik ve sanatsal bir kaygıyla üretildiği için kanunun koruması altındadır.

Eşime/partnerime rızasıyla kendi özel fotoğrafımı göndermem suç teşkil eder mi? Hayır. İki yetişkin arasında, rızaya dayalı ve özel kalmak kaydıyla (alenileşmeden) gerçekleşen bu tür bir paylaşım, müstehcenlik suçunun unsurlarını oluşturmaz. Çünkü burada suçu oluşturan “yayma, satma, alenileştirme” gibi bir eylem yoktur. Ancak, bu fotoğrafı gönderdiğiniz kişi daha sonra sizin rızanız olmadan başkalarıyla paylaşırsa, o kişi “özel hayatın gizliliğini ihlal” (TCK 134) veya “şantaj” (TCK 107) gibi başka suçları işlemiş olur.

Bir internet sitesinde müstehcen bir içerik gördüm. Ne yapmalıyım? Özellikle içeriğin çocuklarla ilgili olduğunu düşünüyorsanız, durumu derhal Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı’nın online ihbar hatlarına veya CİMER üzerinden bildirmeniz bir vatandaşlık görevidir. Site adresi (URL), ekran görüntüleri gibi delilleri paylaşmanız, faillerin tespiti ve sitenin engellenmesi için önemlidir.

Av. Efehan Mihai ERGİNER