Grev Ne Demek? Grev Hakkının Unsurları ve Uygulama Esasları

İş hukukunda kolektif eylem haklarının başında gelen grev, işçilerin ekonomik ve sosyal durumlarını korumak veya düzeltmek amacıyla anayasal bir hak olarak düzenlenmiştir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde şekillenen bu süreç, belirli prosedürlere tabidir.

Grev Ne Demek? (Yasal Tanım)

Grev, işçilerin aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun (sendika) kararına uyarak, iş görme borcunu tam veya kısmen yerine getirmemeleri eylemidir. Bir eylemin hukuken “grev” olarak nitelendirilebilmesi için temel amacın toplu iş sözleşmesi yapılması veya iş şartlarının iyileştirilmesi olması gerekir.

Grevin Temel Unsurları Nelerdir?

Bir grev eyleminin yasal zeminde kabul görmesi için şu üç unsurun bir arada bulunması şarttır:

• İşin Durdurulması: İşçilerin iş görme borcunu yerine getirmemesi.

• Anlaşma/Karar: İşçilerin ortak bir iradeyle veya sendika kararıyla hareket etmesi.

• Mesleki ve Ekonomik Amaç: Eylemin, işçilerin çalışma koşullarını iyileştirme amacı taşıması.

Kanuni Grev ve Kanundışı Grev Ayrımı

Hukuk sistemimizde grevler, usulüne uygun olup olmadıklarına göre ikiye ayrılır:

1. Kanuni Grev

Toplu iş sözleşmesi görüşmeleri sırasında uyuşmazlık çıkması üzerine, kanunda belirtilen süre ve usullere uyularak yapılan grevdir. Kanuni bir grev süresince iş sözleşmeleri askıda kalır; işveren bu süreçte işçilerin sözleşmesini feshedemez.

2. Kanundışı Grev

Kanunda öngörülen bekleme sürelerine uyulmadan, yetkili sendika kararı olmaksızın veya siyasi amaçlarla yapılan eylemlerdir. Kanundışı grev yapılması durumunda işveren, katılan işçilerin iş sözleşmelerini haklı nedenle feshetme hakkına sahip olabilir.

Grev Yasakları ve Erteleme

Toplum hayatını doğrudan etkileyen bazı sektör ve durumlarda grev yapılması yasaklanmıştır:

• Hizmet Grupları: Can ve mal kurtarma işlerinde, cenaze işlerinde ve şehir içi toplu taşıma hizmetlerinde grev yapılamaz.

• Kurumlar: Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı gibi kurumlar bu kapsamdadır.

• Erteleme: Genel sağlığı veya milli güvenliği bozucu nitelikteki grevler, Cumhurbaşkanı kararıyla 60 gün süreyle ertelenebilir.

Grev Sürecinde İşçi ve İşveren Hakları

Grev süresince işçilere ücret ödenmesi zorunlu değildir. Ancak bu süreçte işçilerin sigorta primleri ve sosyal hakları kanunla koruma altına alınmıştır. İşveren, grevdeki işçilerin yerine yeni işçi alamaz; işçiler de grev gözcüleri aracılığıyla haklarını savunabilirler.