Yabancı Eşin Yurt Dışına Gidip Boşanmak İçin Para İstemesi

Günümüzün küreselleşen dünyasında, farklı milletlerden bireyler arasında kurulan evlilikler oldukça yaygınlaşmıştır. Bu evlilikler, farklı kültürlerin bir araya gelmesiyle zenginleşebileceği gibi, sona erme süreçlerinde de kendine özgü hukuki karmaşıklıklar barındırabilmektedir. Özellikle taraflardan birinin yabancı uyruklu olması ve boşanma sürecinde kendi ülkesine veya üçüncü bir ülkeye dönerek, boşanmayı gerçekleştirmek adına diğer eşten maddi menfaat temin etmeye çalışması, sıkça karşılaşılan ve mağduriyet yaratan bir durumdur.

Evliliğin Sona Erme Sürecinde Karşılaşılan Temel Sorun

Türk vatandaşı bir bireyle evli olan yabancı uyruklu eşin, evlilik birliğinin devamı mümkün olmadığında ülkeyi terk etmesi ve boşanma prosedürünü bir pazarlık unsuru haline getirmesi, sürecin en temel sorununu teşkil eder. Yurt dışındaki eş, Türkiye’de bulunan eşin boşanma iradesini ve bu süreci bir an önce tamamlama isteğini bir koz olarak kullanarak, hukuki dayanağı olmayan para taleplerinde bulunabilmektedir. Bu talepler genellikle “anlaşmalı boşanma protokolünü imzalamak için” veya “boşanmaya razı gelmek için” şeklinde gerekçelendirilir. Bu durum, Türkiye’de kalan eş için hem duygusal bir yıkım hem de hukuki bir labirentin başlangıcı anlamına gelebilir.

Yurt Dışındaki Eşin Para Talebinin Hukuki Niteliği Nedir?

Öncelikle belirtmek gerekir ki, bir eşin boşanmaya rıza göstermek için diğer eşten para talep etmesinin Türk Medeni Kanunu’nda hiçbir hukuki mesnedi (dayanağı) yoktur. Boşanma, kanunda belirtilen şartların varlığı halinde mahkeme kararıyla gerçekleşen bir hukuki süreçtir. Taraflardan birinin rızası, yalnızca “anlaşmalı boşanma” kurumu için gereklidir. Bu rızanın para karşılığında satın alınmaya çalışılması, hukukun ruhuna aykırı olduğu gibi, bu talebe boyun eğen eşi daha büyük risklerin altına sokabilir.

Yurt dışındaki eşin talep ettiği para, hukuken şu kalemlerle karıştırılmamalıdır:

• Nafaka (Yoksulluk Nafakası): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan tarafa, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğer tarafça ödenen süresiz veya süreli maddi destektir.

• Maddi ve Manevi Tazminat: Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen yahut kişilik hakları saldırıya uğrayan tarafın, kusurlu olan diğer taraftan talep edebileceği tazminattır.

• Mal Rejiminin Tasfiyesinden Kaynaklanan Alacak: Evlilik birliği içerisinde edinilmiş malların yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma rejimi) kurallarına göre paylaştırılması sonucu ortaya çıkan alacak hakkıdır.

Yabancı eşin bu yasal haklar dışında, sadece boşanmaya “evet” demek için istediği para, özünde bir şantaj veya baskı unsuru olup, mahkemeler nezdinde korunmaz.

Yurt Dışındaki Eşe Rağmen Türkiye’de Boşanma Davası Açılabilir Mi?

Yabancı uyruklu eşinizin yurt dışında olması, sizin Türkiye’de boşanma davası açmanıza engel teşkil etmez. Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca, Türkiye’de boşanma davası açmak için gerekli yetki ve yargı kuralları mevcuttur.

Boşanma davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin dava tarihindeki yerleşim yeri veya eşlerin son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dolayısıyla, siz Türkiye’de ikamet ediyorsanız, kendi yerleşim yerinizdeki Aile Mahkemesi’nde boşanma davası açma hakkına sahipsiniz.

İzlenmesi Gereken Hukuki Yollar Nelerdir?

Yabancı eşiniz yurt dışına gitmiş ve boşanmak için sizden hukuki dayanağı olmayan bir para talep ediyorsa, önünüzde iki temel hukuki yol bulunmaktadır:

1. Anlaşmalı Boşanma Yolunu Zorlamak (Riskli ve Tavsiye Edilmeyen Yöntem)

Eğer eşinizin talepleri makul bir seviyede ise ve bu süreci hızla sonlandırmak istiyorsanız, bir avukat aracılığıyla hazırlanacak anlaşmalı boşanma protokolü ile ilerlenebilir. Ancak bu yöntemin riskleri büyüktür. Protokolde yer alacak ödemenin “boşanmaya rıza gösterme bedeli” olarak değil, yasal bir kılıf altında (örneğin yüksek bir manevi tazminat gibi) gösterilmesi gerekir. Yurt dışındaki eşin konsolosluk aracılığıyla veya apostil şerhli bir vekaletname ile Türkiye’de bir avukatı yetkilendirmesi ve protokolü imzalaması şarttır. Bu yol, karşı tarafın kötü niyetini artırabileceği ve ileride farklı taleplerle gelinmesinin önünü açabileceği için genellikle tavsiye edilmez.

2. Çekişmeli Boşanma Davası Açmak (En Sağlıklı ve Güvenli Yöntem)

En doğru ve haklarınızı en üst düzeyde koruyacak olan yol, çekişmeli boşanma davası açmaktır. Eşinizin yurt dışına gitmesi ve geri dönmemesi, başlı başına önemli bir boşanma sebebidir. Bu durumda başvurabileceğiniz temel boşanma sebepleri şunlardır:

• Terk Sebebiyle Boşanma (TMK m. 164): Bu, durumunuza en uygun boşanma sebeplerinden biridir. Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde, terk edilen eş boşanma davası açabilir. Bunun için terk eyleminin üzerinden en az altı ay geçmiş olması ve terk eden eşe mahkeme veya noter kanalıyla “eve dön” ihtarının usulüne uygun şekilde yapılmış olması gerekir. Yurt dışındaki adresi bilinen eşe bu ihtar, uluslararası tebligat usullerine göre yapılır.

• Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (TMK m. 166): Bu, en genel boşanma sebebidir. Eşinizin evi terk etmesi, sizinle iletişim kurmaması, evlilik birliğinin sorumluluklarından kaçması ve boşanmak için para talep ederek baskı kurması gibi olgular, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsıldığının en açık delilleridir. Mahkemede bu durumları tanık beyanları, mesajlaşmalar veya diğer delillerle ispatlayarak boşanma kararı aldırabilirsiniz.

Yurt Dışındaki Eşe Tebligat Nasıl Yapılır?

Çekişmeli boşanma davasının en kritik aşamalarından biri, dava dilekçesinin ve diğer evrakların yurt dışındaki davalı eşe usulüne uygun olarak tebliğ edilmesidir. Eşinizin yurt dışında olması, davanın görülmesine engel değildir; sadece süreci bir miktar uzatabilir. Tebligat, Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü aracılığıyla, eşinizin bulunduğu ülkenin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere (örneğin Lahey Tebligat Sözleşmesi) göre yapılır. Adres biliniyorsa, o ülkenin yetkili makamları aracılığıyla tebligat gerçekleştirilir. Adres bilinmiyorsa, ilanen tebligat gibi usuller devreye girer. Bu süreç teknik bilgi gerektirdiğinden, bir avukatla çalışmak hayati önem taşır.

Sonuç

Yabancı eşin yurt dışına çıkarak boşanma karşılığında para talep etmesi, hukuken kabul edilemez bir durumdur ve bu talebe boyun eğmek zorunda değilsiniz. Türk Hukuk Sistemi, yurt içinde bulunan eşin haklarını koruyacak ve yurt dışındaki eşin yokluğunda dahi boşanmanın gerçekleşmesini sağlayacak mekanizmalara sahiptir.

Bu tür karmaşık ve uluslararası unsurlar içeren bir boşanma sürecinde, duygusal kararlar vermekten kaçınmak ve en başından itibaren aile hukuku ve milletlerarası özel hukuk alanında tecrübeli bir boşanma avukatından destek almak, hak kaybı yaşamanızı önleyecek en önemli adımdır. Bir avukat, doğru boşanma sebebini belirleyecek, yurt dışı tebligat gibi teknik usul işlemlerini eksiksiz yürütecek ve süreç boyunca maddi ve manevi haklarınızı en üst düzeyde koruyacaktır. Unutmayın ki, yurt dışındaki eşin yarattığı bu fiili durum, hukuki süreci doğru yönettiğiniz takdirde sizin lehinize bir delil olarak kullanılabilecektir.

Av. Efehan Mihai ERGİNER