Araçlarda hasarın meydana geldiği kazalar, “maddi hasarlı trafik kazaları” olarak nitelendirilir. Bu noktada, hasara uğrayan tarafın zararının nasıl karşılanacağı sorusu gündeme gelir. Bu yazımızda, trafik kazası sonrası maddi hasar tazminat sürecini, yasal dayanakları ve izlenmesi gereken adımlar değerlendirilecektir.

Trafik Maddi Hasar Tazminatı

Kusur Sorumluluğu ve Zorunlu Sigorta

Maddi hasarın tazmin edilmesinin temel prensibi, Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine dayanmaktadır. Bu maddeye göre, “kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür”. Trafik kazaları özelinde bu, kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunan sürücünün, karşı tarafın uğradığı maddi zararı karşılama yükümlülüğü olduğu anlamına gelir.

Bu minvalde Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi, trafiğe çıkan tüm motorlu araç sahiplerini, Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen sorumluluklarını karşılamak üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırmakla yükümlü kılar. Eğer bir araç sahibi bu zorunlu sigortayı yaptırmamışsa, olası bir kazada oluşacak tüm zarardan şahsen ve tüm malvarlığıyla sorumlu olur. ZMMS poliçesi, hasar gören araç sahibinin, karşı tarafın kusuru oranında aracının onarımını sigorta şirketi aracılığıyla yaptırabilmesine olanak tanır.

Kaza Anında ve Sonrasında Atılması Gereken İlk Adımlar

Kaza Tespit Tutanağı: Tarafların, kazanın nasıl meydana geldiğini belgeleyen maddi hasarlı kaza tespit tutanağını birlikte doldurması esastır. Anlaşmazlık durumunda veya taraflardan birinin belgeleri sunmaktan kaçınması halinde derhal ilgili kolluk kuvveti (polis veya jandarma) mezkûr mahale çağrılarak tutanağın düzenlenmesi istenmelidir.

Delillerin Toplanması: Araçlar yerinden oynatılmadan önce, kazanın gerçekleştiği haliyle farklı açılardan fotoğraflarının çekilmesi gereklidir. Ayrıca, karşı tarafın sürücü belgesi, araç ruhsatı ve ZMMS poliçesi gibi belgelerin fotoğrafı çekilerek kopyalarının alınması süreçte kolaylık sağlayacaktır.

Olay Yerini Terk Durumu: Eğer kusurlu sürücü olay yerinden kaçarsa, bu durum derhal kolluk kuvvetlerine bildirilmeli ve sürücünün olay yerini terk ettiğine dair bir tutanak düzenlenmesi, çevredeki kamera kayıtlarının tespiti talep edilmelidir.

Onarım Sürecinin Başlatılması ve Eksper

Kaza sonrası prosedürler tamamlandıktan sonra, hasarlı aracın onarım süreci başlar.

1. Aracın Servise Çekilmesi: Araç yürüyemeyecek durumdaysa, bir çekici vasıtasıyla servise nakledilmelidir. Bu aşamada, eğer kişinin kendi kasko poliçesinde çekici klozu mevcutsa, bu hizmetten ücretsiz yararlanılabilir. Aksi takdirde, çekici hizmeti için ödenen ücretin dekontu saklanmalı ve kusur oranına göre karşı taraftan talep edilmelidir. Onarım için anlaşmalı bir servis bulunana kadar, parçaların çalınmasını önlemek amacıyla aracın güvenli bir otoparka çekilmesi tavsiye edilir.
2. Hasar Dosyasının Açılması: Araç servise teslim edildiğinde, servis yetkilileri tarafından karşı tarafın ZMMS şirketine hasar ihbarı yapılarak bir hasar dosyası açılması sağlanır. Bu dosyanın açılabilmesi için kaza anında temin edilen tüm belgelerin (kaza tespit tutanağı, fotoğraflar, ruhsat, ehliyet, poliçe bilgileri vb.) servise eksiksiz teslim edilmesi gereklidir.
3. Eksper Ataması ve Raporlama: Hasar ihbarından sonra genellikle 3 gün içinde sigorta şirketi tarafından bir eksper atanır. Eksper, servise gelerek araçtaki hasarı inceler; onarılacak veya orijinali ile değiştirilecek parçaları ve işçilik ücretlerini belirleyerek bir ön rapor hazırlar. Bu rapor, onay için sigorta şirketine sunulur. Bu onay süreci birkaç hafta kadar sürebilmektedir.

Onarımın Tamamlanması ve Ödeme Süreçleri

Eksper tarafından hazırlanan ön raporun sigorta şirketi tarafından onaylanmasının ardından parça tedariği ve aracın onarımına başlanır. Onarım tamamlandıktan sonra araç sahibine teslim edilir ve hasar dosyası kapatılır.

Sigortaya Başvuru ve Tahkim

Sigorta şirketi ile hasar onarım bedelinin ödenmesi konusunda bir anlaşmazlık yaşanması halinde, kanun tarafından belirlenmiş yasal yollara başvurulması gerekir.

Sigorta Kuruluşuna Yazılı Başvuru Zorunluluğu

Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi, bu konuda bir “dava şartı” getirmiştir. Buna göre, zarar gören kişinin dava açmadan veya tahkime başvurmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı olarak başvuruda bulunması zorunludur. Sigorta şirketinin, başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması durumunda, zarar gören dava açma veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurma hakkına sahip olur.

Bu başvuru, genellikle mail yoluyla veya daha resmi bir yöntem olan Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) üzerinden yapılabilir. Başvuru esnasında sunulması gereken zorunlu evraklar şunlardır:

• Başvuru Dilekçesi
• Kaza Tespit Tutanağı
• Hasar Onarım Faturaları
• Eksper Raporu
• Kazaya İlişkin Fotoğraflar
• Ruhsat ve Sürücü Belgesi Fotokopileri
• Vekaletname (eğer süreç avukat aracılığıyla takip ediliyorsa)

Sigorta Tahkim Komisyonu Süreci

Sigorta şirketine yapılan başvuru sonuçsuz kalırsa, en etkili çözüm yollarından biri Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmaktır. Dava yoluna göre daha hızlı sonuçlanabilen bu süreç için de belirli evrakların hazırlanması gerekir. STK’ya başvuruda talep edilen temel belgeler, sigorta şirketine yapılan başvuru belgeleriyle büyük ölçüde aynıdır ve ek olarak şunları içerir:

• STK Başvuru Formu
• Başvuru Ücreti ve Tebligat Gideri Dekontu
• Sigorta Şirketine Yapılan Başvuruyu Kanıtlayan Belge (Mail ekran görüntüsü, KEP iletisi vb.)
• Sigorta Şirketinden Cevap Geldiyse Nihai Cevap Belgesi

Başvuru yapıldıktan sonra dosya, bir ön inceleme sürecinden geçer ve ardından bir hakem atanarak uyuşmazlığın çözümü için yargılama süreci başlar. Bu süreç uygulamada genellikle birkaç ay içerisinde sonuçlanmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Maddi hasarlı trafik kazası tam olarak nedir? Meydana gelen bir trafik kazası sonucunda herhangi bir yaralanma ya da can kaybı olmadan, sadece kazaya karışan araçlarda veya mallarda zarar oluşan kazalara maddi hasarlı trafik kazası denir.
2. Trafik kazasında oluşan hasarımı kim karşılar? Hasarınız, kazanın oluşumunda kusurlu olan karşı tarafın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) tarafından, kusuru oranında karşılanır.
3. Trafik sigortası yaptırmak zorunlu mudur? Evet, Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca, trafiğe çıkan tüm motorlu araç sahiplerinin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırması kanuni bir zorunluluktur.
4. Zorunlu trafik sigortam yoksa ve kazaya karışırsam ne olur? Eğer ZMMS sigortanız yoksa, kusura göre kazada meydana gelen tüm zararlardan şahsen ve kendi malvarlığınızla tam sorumlu olursunuz.
5. Kaza yaptıktan sonra ilk olarak ne yapmalıyım? Kaza sonrası ilk olarak, araçları hareket ettirmeden kaza anının fotoğrafları çekilmelidir. Ardından taraflar arasında Maddi Hasarlı Kaza Tespit Tutanağı doldurulmalı ve karşı tarafın ehliyet, ruhsat ve poliçe bilgileri alınmalıdır.
6. Maddi hasarlı bir kazada polis çağırmak her zaman gerekli midir? Hayır, taraflar anlaşıp kaza tespit tutanağını birlikte doldurabiliyorsa polis çağırmak zorunlu değildir. Ancak, taraflardan biri belge vermekten kaçınıyor, anlaşmazlık çıkıyor veya olay yerini terk ediyorsa derhal kolluk kuvvetleri (polis/jandarma) çağırılmalıdır.
7. Kazada karşı taraf olay yerinden kaçarsa ne yapmalıyım? Bu durum derhal kolluk kuvvetlerine bildirilmeli ve sürücünün olay yerini terk ettiğine dair bir tutanak düzenlenmesi sağlanmalıdır. Çevredeki kamera görüntülerinin araştırılması istenmelidir.
8. Aracımın onarım sürecini nasıl başlatırım? Aracınızı bir servise teslim ettikten sonra, servis görevlileri karşı tarafın sigorta şirketine hasar ihbarında bulunarak adınıza bir hasar dosyası açılmasını sağlar. Bu işlem için kaza evraklarının eksiksiz teslimi zorunludur.
9. Sigorta eksperi ne iş yapar ve süreçteki rolü nedir? Sigorta şirketi tarafından atanan eksper, hasarlı aracı yerinde inceler. Onarılacak veya değiştirilecek parçaları, işçilik ücretlerini tespit eder ve bulgularını bir ön rapor halinde sigorta şirketinin onayına sunar. Onarım süreci bu raporun onaylanmasıyla başlar.
10. Eksper raporunun onaylanması ne kadar sürer? Ön raporun sigorta şirketi tarafından onaylanması süreci bazen haftalarca sürebilmektedir.
11. Çekici ücretini sigorta şirketi karşılar mı? Çekici hizmeti için ödenen ücretin dekontu saklanmalıdır. Bu ücret, kural olarak kusur durumuna göre belirlenen oran dahilinde sigorta şirketinden veya kusurlu taraftan talep edilebilir.
12. Hasar tazminatı için sigortaya ilk başvuruda hangi evraklar gereklidir? Başvuru dilekçesi, kaza tespit tutanağı, hasar onarım faturaları, eksper raporu, kaza fotoğrafları, ruhsat, ehliyet ve vekaletname gibi belgeler gereklidir.
13. Sigorta şirketi hasarımı ödemezse veya eksik öderse ne yapabilirim? Sigorta şirketinin 15 gün içinde başvurunuza cevap vermemesi veya verdiği cevabın talebinizi karşılamaması durumunda, dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilirsiniz.
14. Sigorta şirketine başvuru yapmadan doğrudan dava açabilir miyim? Hayır. Karayolları Trafik Kanunu madde 97 uyarınca, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak bir dava şartıdır.
15. Sigorta Tahkim Komisyonu (STK) nedir? Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile sigorta kuruluşları arasındaki uyuşmazlıkların daha hızlı ve pratik bir şekilde çözülmesini sağlayan bir kurumdur.
16. Sigorta Tahkim Komisyonu’na ne zaman başvurulur? İlgili sigorta şirketine yazılı başvuru yaptıktan sonra, 15 gün içinde şirketten yazılı bir cevap gelmezse veya gelen cevap talebinizi karşılamıyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilirsiniz.
17. Tahkim Komisyonu’na başvuru için hangi ek belgeler gerekir? Sigorta şirketine başvuru belgelerine ek olarak, STK Başvuru Formu, başvuru ücreti ve tebligat gideri dekontu, sigorta şirketine başvurulduğunu gösteren belge (mail çıktısı vb.) ve varsa şirketin cevap yazısı gereklidir.
18. Aracım tamir edildikten sonra “değer kaybı” talep edebilir miyim? Evet, onarım sonrası kapanan hasar dosyası üzerinden, aracınızda meydana gelen piyasa değeri düşüşü için (değer kaybı) ZMMS poliçesi kapsamında sigorta şirketine başvuru yapabilirsiniz.
19. Hasarlı aracımı mutlaka yetkili serviste mi yaptırmalıyım? Hayır, aracın yetkili serviste onarılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Onarımı anlaşmalı veya anlaşmasız herhangi bir özel serviste de yaptırabilirsiniz.

Av. Efehan Mihai ERGİNER