Marka Hakkına Tecavüz Nedeniyle Tazminat Davasının Tarafları

Marka, bir işletmenin ürünlerini veya hizmetlerini diğerlerinden ayıran en değerli varlıklarından biridir. Bu nedenle, marka hakkının korunması büyük önem taşır. Marka hakkına yönelik tecavüzler, hak sahiplerine tazminat davası açma imkânı tanır. Ancak bu tür davalarda kimlerin davacı (talep eden) ve kimlerin davalı (aleyhine talepte bulunulan) olabileceğinin, bir başka anlatımla marka hakkına tecavüz nedeniyle tazminat davasının tarafları doğru bir şekilde tespit edilmelidir.

Marka Hakkına Tecavüz Nedeniyle Tazminat Davasının Tarafları

Davacı

Tazminat davası açma yetkisi, öncelikli olarak hakkı ihlal edilen kişilere aittir.

Marka Sahibi

Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca, marka hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, tazminat davası açma hakkına sahiptir. Marka hakkı, tescil yoluyla koruma altına alınmaktadır.

Dava açacak hak sahibinin tacir olması zorunlu değildir. Gerçek kişiler de marka sahibi olabilir ve tazminat talep edebilirler. Zararın varlığı için markanın aktif olarak ticari bir faaliyette kullanılıyor olması da bir şart değildir. Örneğin, tecavüz eylemi nedeniyle markasına lisans veremeyen bir hak sahibinin uğradığı kayıp, yoksun kalınan kâr olarak tazminata konu edilebilir.

Davacı marka sahibinin tüzel kişiliğinin birleşme veya tür değiştirme gibi nedenlerle sona ermesi halinde, “külli halefiyet” ilkesi gereği dava, devralan veya yeni kurulan şirkete geçer.

Marka sahibi, tecavüz eylemi gerçekleştikten sonra markasını devretmiş olsa bile, tecavüzün yaşandığı tarihteki hak sahipliğine dayanarak tazminat davası açabilir. Dava devam ederken markanın devredilmesi, davanın düşmesine neden olmaz ve mevcut taraflar arasında görülmeye devam eder.

Marka tescil başvurusunun bültende yayımlanmasından sonraki ihlaller için, başvuru sahibi de tazminat davası açabilir. Bu durumda mahkeme, tescilin gerçekleşmesini bekletici mesele olarak kabul eder.

Lisans Alanlar

Markayı kullanım hakkına sahip olan lisans alanlar da belirli koşullar altında dava açma yetkisine sahiptir.

İnhisari (Tek Yetkili) Lisans Sahibi

Sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, inhisari lisans sahibi, marka hakkına tecavüz durumunda kendi adına tazminat davası açabilir. Bu durum, lisans veren marka sahibinin kendi uğradığı zarar için ayrıca dava açmasına engel teşkil etmez.

Basit (İnhisari Olmayan) Lisans Sahibi

Basit lisans sahipleri doğrudan dava marka hakkına tecavüz nedeniyle tazminat davası açamazlar. Öncelikle, marka sahibine bir bildirimde bulunarak dava açmasını talep etmeleri gerekir. Bu bildirimin ispat kolaylığı açısından yazılı yapılması önemlidir. Eğer marka sahibi bu talebe rağmen üç ay içinde dava açmazsa, basit lisans sahibi bu bildirimi de ekleyerek kendi uğradığı zararın tazmini için dava açma hakkını elde eder. Birden fazla basit lisans sahibi olması durumunda, her biri diğerlerinden bağımsız olarak dava açabilir.

Rehin Alan

Marka üzerinde rehin hakkı bulunan kişiler de marka hakkına tecavüz halinde tazminat davası açma yetkisine sahiptir. Ancak talep edilebilecek tazminat miktarı, rehin sözleşmesinde belirtilen bedeli geçemez.

Davalı

Tazminat davaları, marka hakkını ihlal eden veya bu ihlale iştirak eden kişilere karşı açılır.

Tecavüz Fiilini İşleyenler

SMK’ya göre, marka hakkına tecavüz sayılan eylemleri gerçekleştiren kişiler, hak sahibinin zararını karşılamakla yükümlüdür. Davalının gerçek veya tüzel kişi olması mümkündür.

Müteselsil Sorumlular

Bazı durumlarda tecavüz fiilinden birden fazla kişi birlikte sorumlu olabilir.

Tüzel Kişi Temsilcileri

Tecavüz, bir tüzel kişinin faaliyetleri kapsamında gerçekleşmişse, tüzel kişi ile birlikte eylemin gerçekleşmesini engellemeyen yasal temsilciler de müteselsilen sorumlu tutulabilir.

Çalışan ve İşveren

Çalışanın görevi sırasında gerçekleştirdiği marka hakkı ihlallerinden hem çalışan hem de işveren birlikte sorumlu tutulabilir. Ancak çalışan, kendisine verilen görevin sınırlarını aşarak bu eylemi gerçekleştirmişse, sorumluluk doğrudan çalışana ait olur.

İnternet Sağlayıcıları

İnternet üzerinden yapılan ihlallerde içerik sağlayıcılar doğrudan sorumludur. Yer ve erişim sağlayıcılar ise, yüksek mahkemenin yerleşik kabullerine göre içerikten sorumlu olmasalar da hak sahibince uyarılmalarına rağmen hukuka aykırı içeriği makul bir sürede kaldırmamaları halinde sorumluluğu söz konusu olabilmektedir.

Lisans Alanlar

Lisans sözleşmesiyle kendisine tanınan hakları izinsiz olarak genişleten veya üçüncü bir kişiye devreden lisans sahibi de tecavüzden sorumlu olur ve davalı konumuna düşer.

Dava Açılamayacak Kişiler

SMK, bazı kişilerin Marka hakkına tecavüz nedeniyle tazminat davasının taraflarından olmadığını öngörmüştür.  Bu kişilere karşı marka hakkı tecavüzü nedeniyle dava açılamayacağını belirtilmiştir. Tecavüze konu olan ürünleri ticari bir amaç gütmeksizin, kişisel ihtiyaçları doğrultusunda elinde bulunduran veya kullanan tüketicilere karşı hukuk veya ceza davası açılamaz.

Marka sahibi, sebep olduğu zarardan dolayı tazminat aldığı bir kişi tarafından piyasaya sürülen ürünlere el konulmasını talep etmemişse, bu ürünleri daha sonra ticari amaçla kullanan kişilere karşı dava açma hakkını kaybeder.

Av. Efehan Mihai ERGİNER