Cinsel Taciz Suçunda Muhakeme Usulü
Cinsel taciz suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 105. maddesinde düzenlenmiş olup, işbu yazıda cinsel taciz suçunun soruşturulması ve kovuşturulmasına ilişkin temel usul kuralları, şikâyet mekanizması, uzlaştırma, yetkili mahkeme ve dava zamanaşımı gibi cinsel taciz suçunda muhakeme usulü konuları değerlendirilecektir.
Yazı İçeriği
Cinsel Taciz Suçunda Muhakeme Usulü
Soruşturma ve Kovuşturmanın Şikâyete Bağlılığı
Suçun Temel Hâli (TCK m. 105/1)
TCK’nın 5237 sayılı metninin 73. maddesi uyarınca, mağdurun şikâyet süresi, “fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden” itibaren altı aydır. Cinsel taciz suçunun birinci fıkrada düzenlenen temel şekli, mağdurun reşit bir birey olması durumunda, soruşturma ve kovuşturmanın yapılabilmesi için mağdurun şikâyetini gerektirmektedir.
Mağdurun Çocuk Olması Durumu
Suçun temel hâlinin bir çocuğa karşı işlenmesi durumunda takibatın nasıl yapılacağı konusu, öğretide ve uygulamada tartışmalıdır.
Bu noktada baskın görüşe göre, suçun çocuğa karşı işlenmesi hâli, TCK m. 105/1’in devamında bir ceza artırım sebebi olarak düzenlendiği için suçun temel şeklinin şikâyete bağlı olma niteliğini değiştirmediğidir. Kanun koyucunun açık bir düzenleme yapmamasından ötürü bu hâlin de şikâyet üzerine soruşturulması gerektiği ileri sürülmektedir. Yargıtayın uygulaması da cinsel taciz suçunun çocuk mağdurlara karşı işlenmesi hâlinde takibatın şikâyete bağlı olduğu yönündedir. Maddenin yazılış biçimi de bu yorumu destekler niteliktedir. Aksi görüşe göre ise bu durumun bir nitelikli hâl teşkil ettiğini ve bu nedenle suçun re’sen takip edilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Suçun Nitelikli Hâlleri (TCK m. 105/2)
Maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen nitelikli hâller söz konusu olduğunda, öğretideki hâkim görüş ve Yargıtay uygulaması, suçun soruşturulmasının ve kovuşturulmasının re’sen yapılacağı yönündedir. Bu yaklaşımın temel dayanaklarından biri, 5377 sayılı Kanun değişikliğinin gerekçesinde, nitelikli hâllerde şikâyetin aranmayacağının açıkça belirtilmiş olmasıdır. Buna karşın, kanun metninde açık bir ifade bulunmadığı ve asıl olanın kanun metni olduğu gerekçesiyle, bu hâllerin de şikâyete tabi olması gerektiğini savunan görüşler de mevcuttur.
Şikâyet Hakkının Kullanılması ve Geri Alınması
Çocuk Mağdurlar Yönünden:
Kural olarak, 15 yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olan mağdur çocuk, şikâyet hakkını bizzat kullanabilir.
15 yaşından küçük mağdurlar adına bu hakkı kanuni temsilcileri kullanır. Öğretideki hâkim görüşe ve Yargıtay uygulamasına göre, 12 yaşını tamamlamış ancak 15 yaşını doldurmamış mağdurların ayırt etme gücüne sahip olup olmadıkları araştırılarak şikâyet yetkilerinin olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Eğer 15 yaşını bitirmiş mağdur şikâyetçi olmak isterken ebeveynleri istemezse, bunun mağdurun lehine olduğu varsayılarak mağdurun iradesine üstünlük tanınır.
Şikâyetin Geri Alınması:
Şikâyetin geri alınması, TCK’nın 73. maddesi uyarınca hüküm kesinleşinceye kadar mümkündür. Hüküm kesinleştikten sonra vazgeçme, cezanın infazını engellemez.
İştirak hâlinde işlenen suçlarda şikâyetin geri alınması tüm sanıkları kapsar, ancak yalnızca geri almayı kabul eden sanık hakkında hukuki sonuç doğurur.
Uzlaştırma
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesinde yapılan değişiklikle birlikte, cinsel özgürlüğe karşı işlenen suçların tamamı uzlaştırma kapsamı dışına çıkarılmıştır.
Basit Yargılama Usulü
CMK’nın 251/1 hükmü gereğince basit yargılama usulü, cinsel taciz suçunun yalnızca reşit kişilere karşı işlenen temel şekli (TCK m. 105/1) bakımından uygulanabilir. Suçun çocuğa karşı işlenmesi veya nitelikli hâllerinin (TCK m. 105/2) söz konusu olduğu durumlarda, öngörülen ceza miktarı ve yaş küçüklüğü gibi nedenlerle basit yargılama usulü uygulanamaz.
Görevli Mahkeme
Cinsel taciz suçunun hem temel hem de nitelikli hâllerinde görevli mahkeme asliye ceza mahkemesi olarak belirlenmiştir.
Dava Zamanaşımı
TCK’nın 66/1-e bendi uyarınca, 18 yaşını doldurmuş failler bakımından cinsel taciz suçunda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu süre, 15-18 yaş aralığındaki failler için 2/3’ü, 12-15 yaş aralığındaki failler için ise yarısı oranında indirilerek uygulanır.
Öte yandan, suçun çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde nüfuzu olan kişiler tarafından işlenmesi hâlinde dava zamanaşımı, TCK m. 66/6 gereğince çocuğun 18 yaşını tamamladığı günden itibaren işlemeye başlar.
Av. Efehan Mihai ERGİNER
